İspanya’da 68 kişinin yaşamını yitirdiği yüksek hızlı tren kazasında, devre dışı kalan otomatik sistemin ardından Atocha Garı’ndaki kontrolörün meşgul hatta hatalı hareket izni verdiği açıklandı.

İspanya’da en az 68 kişinin yaşamını yitirdiği yüksek hızlı tren kazasında ilk veriler, facianın teknik bir arıza ile kontrol merkezindeki insan hatasının birleşmesinden kaynaklandığına işaret ediyor.

İspanya Ulaştırma Bakanı Óscar Puente, BBC’nin aktardığı açıklamasında, kazanın kontrol merkezindeki bir iletişim ve işletim arızasından doğmuş olabileceğini bildirdi.

Bakan Puente’nin paylaştığı bilgilere göre, yerel saatle 08.30 sıralarında ağ bilgisayarları arasındaki bağlantı koptu ve LZB adlı otomatik tren kontrol sistemi devre dışı kaldı.

Sistemin çökmesiyle birlikte felaketin yaşandığı güzergâh da dahil olmak üzere hattaki tüm trenler otomatik frenle durdu.

Arızanın ardından söz konusu demiryolu kesiminin idaresi Madrid’deki Atocha Garı’nda görev yapan hareket kontrolörlerine geçti. Merkezdeki sevk idaresi, duran trenlerden birine yola “olağan seyrinde” devam etme izni verdi.

Bu talimatı “açıklaması güç” bir adım olarak nitelendiren Puente, kesin tablonun yürütülen adli soruşturmayla netleşeceğini vurguladı.

Ulaştırma Bakanı, demiryolu altyapı işletmecisi Adif’in yürürlükteki güvenlik kurallarına ve iç protokollerine dikkat çekti.

Puente, ray hattında Iryo işletmesine ait başka bir tren istasyon girişinde dururken ve sinyalizasyon geçişe izin vermezken, arkadan gelen trenin seyrine olağan şekilde devam etmemesi gerektiğini kaydetti.

Bu gelişmelerin ardından Jandarma birimleri ile Demiryolu Kazalarını Soruşturma Komisyonu (CIAF) teknik heyeti, çarpışma sırasında Madrid-Sevilla yüksek hızlı tren hattının sevk ve idaresinden sorumlu olan kontrolörü sorguladı.

Facia, 28 Ekim sabahı Toledo eyaletine bağlı Urda yakınlarında meydana geldi. Yerel saatle 08.54 sularında 146 yolcu ve bir bebeğin bindiği Iryo treni ile 397 yolcu taşıyan Renfe şirketine ait AVE treni çarpıştı; şiddetli çarpışmanın etkisiyle iki vagon demiryolu dolgusundan aşağı devrildi.

İlk dakikalarda yaklaşık 10 olarak duyurulan can kaybı hızla arttı. Antena 3 televizyonu ölü sayısını 39, ardından ABC News 46 olarak paylaştı; yetkililerin açıkladığı son verilere göre yaşamını yitirenlerin sayısı en az 68’e ulaştı.

Arama kurtarma ekipleri en ağır hasarı alan ve yolcuların sıkışmış olabileceği vagonlara henüz tam olarak ulaşamadığı için can kaybının artmasından endişe ediliyor.

Kaza nedeniyle Madrid ile Endülüs bölgesi arasındaki yüksek hızlı tren seferleri her iki yönde de tamamen durduruldu. Bölgesel yönetim acil durum müdahale planını ikinci seviyeye çıkardı.

İspanyol El País gazetesi de kaynaklarına dayandırdığı haberinde, teknik arıza sırasında gerçekleşen bir insan hatasına işaret etmişti.

Gazetenin aktardığına göre, sinyalizasyon sistemi devre dışı kalınca hat otomatik kontrolden manuel kumandaya alındı.

Atocha Garı’ndaki kontrolör, hat Iryo treniyle kapalı olmasına karşın Renfe trenine yanlışlıkla hareket izni verdi. Çarpışma anında trenlerin hangi hızda seyrettiği ise henüz netlik kazanmadı.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı dileyerek facianın bütün nedenlerinin açığa çıkarılacağı sözünü verdi ve 29-31 Ekim tarihleri arasında üç günlük ulusal yas ilan etti.

Yas kararı doğrultusunda, Vox dışındaki bütün siyasi partiler 29 Kasım’da yapılacak genel seçimler öncesindeki kampanya faaliyetlerini askıya aldı.

Berlin’de, CDU ile AfD arasındaki “güvenlik duvarı” (Brandmauer) çöküyor olabilir.

Berliner Zeitung’da yer alan habere göre, Reinickendorf ilçesinde Hıristiyan Demokratlar, bugün (29 Ekim) bir AfD’li siyasetçiyi ilçe meclisine seçmeyi planlıyor.

Bu hamlenin arkasında, Reinickendorf CDU ilçe başkanı ve Federal Meclis üyesi Marvin Schulz bulunuyor.

Schulz, Şansölye Friedrich Merz’in emeklilik politikasının eleştirmeni olarak daha önce de adını duyurmuştu.

Schulz, Bild gazetesine verdiği demeçte, “Almanya’daki siyasi sistem verimsiz ve çöküyor. Artık partizan siyaset yerine somut politika izlemeye karar verdik,” dedi.

Ardından bu açıklamayı Instagram’da da paylaştı. AfD’nin ilçe meclisi adayı, 2020 yılında CDU’dan AfD’ye geçen avukat Thomas Ruschin.

AfD, Reinickendorf ilçe seçimlerinde oyların yaklaşık yüzde 18’ini aldı. Schulz’a göre bu, partiye ilçe meclisinde bir koltuk hakkı tanıyor. 

Öte yandan spesifik bir adayın seçilme hakkı söz konusu değil.

Eski SPD ilçe başkanı Jörg Stroedter ise bu plana sert tepki göstererek, “O zaman güvenlik duvarı yıkılır! Parti başkanı Friedrich Merz inandırıcılığını korumak istiyorsa, bu insanlar artık CDU’da yer almamalı,” dedi.

Merz, üç hafta önce Saksonya-Anhalt’ta AfD’li eyalet meclis başkanının seçilmesinin ardından, “AfD’ye oy verenler, aşırılıkçıların oyununa alet olur ve güvenilirliği yok eder. Bu, partim CDU’nun değerleriyle kesinlikle bağdaşmaz,” demişti.

Öte yandan Berlin’in diğer tüm ilçelerinde, AfD adayları muhtemelen yine dışlanacak gibi görünüyor.

2021-2026 döneminde parti dört ilçede görev alma hakkına sahipti fakat dördüncü tur oylamada yalnızca Treptow-Köpenick’te başarılı olabildi.

Açılan davalar sonuçsuz kaldı; Yüksek İdare Mahkemesi’ne göre AfD, aday gösterme hakkını dava yoluyla talep edemez.

Sonuç olarak, diğer partilerin belediye meclis üyeleri boş kalan görev alanlarını da üstlenmek, yani ek iş yükünü omuzlamak zorunda kalıyor.

Schulz’a göre bu artık bir seçenek değil: “Bu durum verimsizliğe yol açıyor. Buna izin vermeye niyetim yok.”

CDU üyelerinin AfD’yi seçecek olmasına rağmen Schulz, Brandmauer olayından bahsetmek istemiyor ve “Kimseyle işbirliği yapmıyoruz, koalisyon kurmuyoruz. Seçmenlerin kararını uyguluyoruz ve bunun dışında somut politikaya odaklanıyoruz,” diyor.

Berlin CDU Genel Sekreteri Lukas Krieger de durumu şöyle açıklıyor:

“CDU için şunu belirtmek gerekir: Ne AfD ile ne de radikalleşmiş Sol Parti ile herhangi bir işbirliği söz konusu değil. Anlaşma yok, ortak strateji yok, çoğunluk oluşturmaya yönelik mutabakat yok.”

Lüksemburg’da bir araya gelen AB enerji bakanları, yakıt ve elektrik güvenliğini görüşmeyi planlıyorlar.

Rapporteur’e göre bugün (29 Ekim) bir araya gelecek bakanlar, zirveyi gölgeleyen enerji fiyatlarındaki artışla başa çıkmak için yeterince hazırlıklı görünmüyorlar.

Zirvenin arifesinde Avrupa’nın referans gaz fiyatı megavat-saat başına 100 avroyu aştı ve yakın zamanda düşeceğine dair herhangi bir işaret yok.

ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırının ardından elektrik fiyatları da yükseldi; Almanya’da neredeyse iki katına, İtalya’da ise iki kattan fazla arttı.

Alman enerji ekonomisti Lion Hirth, “Doğalgaz ve elektrik fiyatları tavan yapsa da, siyasi açıdan şu anda sağır edici bir sessizlik hakim,” dedi.

Fakat herkes sessiz kalmıyor. Aylardır, AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, kışın yaklaşmasıyla birlikte AB ülkelerine enerji tasarrufu yapmanın gerekliliğini vurgulamak için çaba sarf ediyor.

Jørgensen, gerçek bir kıtlığın yaşanmasının beklenmediğini kabul etmekle birlikte, “Yakıtı karşılayamayan bir işletme veya vatandaş için bunun bir arz güvenliği sorunu olmaması pek de önemli değil,” uyarısında bulundu.

Komiser çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Eğer satın alacak paraları yoksa, aslında satın alınabilecek durumda olması bir şey değiştirmez,” dedi.

Üst düzey bir AB diplomatı, Danimarkalı siyasetçinin bakanlara “mevcut enerji güvenliği durumunu aktarması ve daha önce bahsettiği talep azaltma önlemlerini ele almasının” beklendiğini söyledi.

Daha önce, Rapporteur’ün elde ettiği bir mektupta, bloğun enerji sorumlusu, ulusal başkentlere gece vakti kamu aydınlatmasını sınırlamaları ve yüksek talep dönemlerinde vatandaşların enerji kullanımını kısıtlamaları çağrısında bulunmuştu.

Gelgelelim 2022’de alınan önlemleri tekrarlamaya yönelik siyasi irade –o dönemde memurların ofis sıcaklığını 19 derecede tutmak zorunda kalmaları ve vatandaşlara günlük duş sürelerini sınırlamaları yönünde yapılan çağrılarla damgasını vurmuştu– son derece sınırlı.

Bir AB diplomatı gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bağlayıcı veya AB koordinasyonunda talep azaltma önlemlerine yönelik herhangi bir istek görmüyorum,” dedi.

İki hafta önce Brüksel’de blok liderleri arasında yapılan önceki görüşmelerde de benzer bir çekingenlik ortaya çıkmıştı.

Zirve, üst düzey yetkililerin önemli eksiklikleriyle de dikkat çekecek: Polonya sadece bir bakan yardımcısı gönderiyor, Almanya bir müsteşar tarafından temsil ediliyor, Avusturya ise sadece büyükelçisiyle katılacak.

İspanya’nın enerji bakanı ve başbakan yardımcısı Sara Aagesen de çarşamba günü 68 kişinin hayatını kaybettiği korkunç tren kazası nedeniyle toplantıya katılamayacak.