Brüksel’de ‘Taht Oyunları’nı andıran iktidar mücadelesi

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikasından Sorumlu Yüksek Temsilci Kaja Kallas arasında Brüksel’de “Taht Oyunları” dizisini aratmayan bir yetki savaşı yaşanıyor. Fransız gazetesi Le Monde, von der Leyen’in savunma, istihbarat ve diplomasi gibi kritik alanlarda Kallas’ın yetkilerini sistematik olarak kendi bünyesinde topladığını ve onu etkisiz hale getirdiğini yazdı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin dış politika ve güvenlikten sorumlu ismi Kaja Kallas’ın yetkilerini giderek kendi bünyesinde toplıyor.

Fransız gazetesi Le Monde‘a konuşan bir kaynak, Brüksel’de yaşananları, “Bu hikâye ‘Taht Oyunları’na layık” sözleriyle anlattı.

Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Avrupa Dış İlişkiler Servisi (EEAS) Başkanı olan Kallas, geçen aralık ayındaki atamasından bu yana von der Leyen’in gölgesinden çıkmak için büyük bir mücadele veriyor.

Ancak Ukrayna, Orta Doğu ve Avrupa savunmasının geliştirilmesi gibi kilit konularda diplomatik ve askeri politikayı belirleyen isim von der Leyen olmaya devam ediyor.

Komisyon, Kallas’ın kurumlarını işlevsiz bırakıyor

Le Monde‘a konuşan bir AB diplomatı, Avrupa Komisyonunun, Kallas’ın başkanlık ettiği EEAS bünyesindeki tüm servisleri kendi içinde kopyalayarak kurumu etkisiz hale getirdiğini söyledi.

Aynı kaynağa göre, Kallas’ın bazı astları kendilerini “batan bir gemide” çalışıyor gibi hissediyor.

Özellikle Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte, daha önce EEAS’in denetiminde olan savunma konuları kısmen Komisyon Başkanı von der Leyen’e ve yeni Savunma Komiseri Andrius Kubilius’a devredildi.

Yakın zamanda kurulan Savunma Sanayii Genel Müdürlüğü de EEAS içinde aynı sektörle ilgilenen bir birim olmasına rağmen faaliyete geçti ve kurum içinde endişe yarattı.

İkinci bir istihbarat servisi kuruluyor

Daha da ötesi, EEAS’in yönetimi altında AB’nin dış istihbarat organı olan İstihbarat ve Durum Merkezi (INTCEN) bulunmasına rağmen, Avrupa Komisyonu doğrudan von der Leyen’e bağlı ikinci bir istihbarat birimi kurmak için çalışmalar yürütüyor.

Bu adım, Kallas’ın etki alanına yönelik en net hamlelerden biri olarak görülüyor.

‘Berlaymont Canavarı’ hamlesi de engellendi

Kallas’ın von der Leyen karşısındaki bir diğer yenilgisi ise danışman ataması sırasında yaşandı. Kallas, eski Komisyon Başkanı Jean-Claude Juncker’in genel sekreteri olan ve Brüksel’de “Berlaymont Canavarı” ve “Rasputin” lakaplarıyla tanınan Martin Selmayr’ı “Jeoekonomi ve Kurumlararası İlişkiler” başlıklı yeni bir alanda danışmanı yapmak istedi.

Fakat Avrupa Komisyonu, Kallas’ın bu talebini geri çevirerek von der Leyen’in önerisiyle Selmayr’ı Dini Özgürlükler Komiserliği görevine getirdi.

Bir dönem Brüksel’in en etkili ismi olarak bilinen Selmayr’ın bu şekilde pasif bir göreve atanması, Kallas’ın bir hamlesinin daha boşa çıkarılması olarak yorumlandı.

“Komisyon yetkilerini sürekli artırmak istiyor”

Jacques Delors Enstitüsü özel danışmanı Sebastien Maillard, konuya ilişkin gazeteye yaptığı değerlendirmede, “Dış İlişkiler Servisi, komisyonun diplomatik girişimlerini, bu alanın münhasır yetki sahibi olan üye devletlerin kontrolünde tutma çabasıydı. Ancak komisyon sürekli olarak kendi pozisyonunu güçlendirmeye çalıştı. Komisyon, EEAS’i bir genel müdürlük haline getirmek istiyor fakat anlaşmalar buna izin vermiyor” diye konuştu.

Von der Leyen’in yetki aşımı ilk değil

Bloomberg‘in haberine göre, von der Leyen geçen yıl Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel tarafından da yetkilerini aşmakla suçlanmıştı.

Michel, Komisyon Başkanının İsrail-Hamas savaşı konusunda AB ülkelerinin ortak pozisyonunu dikkate almadığını belirtmişti.

İki lider arasındaki anlaşmazlık, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ankara’da yapılan görüşmelerde Komisyon Başkanı’na koltuk ayrılmaması ve kanepede oturmak zorunda kalmasıyla kamuoyuna yansımış ve “koltuk krizi” olarak adlandırılmıştı.

Michel, von der Leyen’in yeniden Komisyon Başkanı seçilmesini engellemeye çalışmış ancak bu mücadelesinde başarılı olamamıştı.