Bulgaristan’da Radev’in hamlesiyle seçim dengeleri değişti

Bulgaristan’da 19 Nisan’da yapılacak erken genel seçimler öncesinde Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ederek Başbakanlık yarışına katılan Rumen Radev, kurduğu “İlerici Bulgaristan” hareketiyle anketlerde ilk sıraya yerleşti. Ülkede 1 Ocak 2026 itibarıyla başlayan Euro kullanımı ve derinleşen yapısal sorunlar tartışılırken, halkın yolsuzluk ve organize suç ağlarının siyaset üzerindeki nüfuzuna yönelik tepkileri seçim sürecinin merkezinde yer alıyor.

Bulgaristan’da genel seçimlere sayılı günler kala, ülkenin temel gündem maddesi ekonomik veriler veya Avrupa Birliği (AB) entegrasyonu hedeflerinden ziyade, devlet mekanizmasının yönetim biçimine odaklanmış durumda.

Seçmenlerden Cumhurbaşkanlığı makamına kadar kamuoyunun tüm kesimleri, Bulgaristan’ın bir hukuk devleti mi, yoksa oligarklar ve eski istihbarat ağları tarafından idare edilen bir yapı mı olduğu sorusunu tartışıyor.

90’lı yıllardan bugüne uzanan organize suç mirası

Bulgaristan’da organize suçun temelleri, 1989 yılında komünist rejimin çöküşüyle ortaya çıkan otorite boşluğuna dayanıyor. O dönemde işlevsiz kalan elit istihbarat görevlileri ve sporcular, sahip oldukları stratejik bağlantıları yasal olmayan güç odaklarına dönüştürdü.

1990’lı yıllarda “sigorta şirketi” maskesi altında haraç faaliyetleri yürüten bu yapılar, 2000’li yıllardan itibaren kurumsallaşarak enerji, medya ve bankacılık sektörlerine nüfuz etti.

Siyasal düzlemdeki tartışmaların merkezinde ise Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH/DPS) yer alıyor. Partinin onursal başkanı Ahmed Doğan’ın geçmiş dönemde ifade ettiği “Siyasetteki porsiyonları ben dağıtırım” şeklindeki çıkışı, bugünkü güven krizinin temel dayanaklarından biri olarak kabul ediliyor.

Güncel tartışmaların odağındaki en dikkat çekici figür ise ABD tarafından Magnitsky Yasası kapsamında yaptırım listesine alınan Delyan Peevski olarak öne çıkıyor. Peevski hakkındaki iddialar, geleneksel suç tanımlarının ötesinde, “sistemsel bir ele geçirme” faaliyeti olarak nitelendiriliyor.

Yargı, emniyet ve medya üzerindeki nüfuz iddiaları

Delyan Peevski’nin yargı organları ve Emniyet Genel Müdürlüğü üzerinde ciddi bir nüfuz sahibi olduğu belirtiliyor. Savcılık makamının Peevski ve yakın çevresine ilişkin dosyalarda işlem yapmaması, bu değerlendirmelere veri sağlıyor.

Peevski’nin aynı zamanda kamuoyunu yönlendirme kapasitesine sahip geniş bir medya ağını kontrol ettiği kaydediliyor. Diğer yandan, devlet bütçesinin ve AB fonlarının belirli şirket gruplarına yönlendirildiği yönündeki iddialar da gündemdeki yerini koruyor.

Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ederek Başbakanlık hedefiyle seçim yarışına dahil olan Rumen Radev, mevcut yapıyı “mafya yönetimi” olarak tanımlayarak sert bir muhalefet çizgisi izliyor.

2026 yılı bütçe krizinin yol açtığı kitlesel protestoların ardından gidilen bu erken seçim süreci, Bulgar halkı için bir sandık sınavının ötesinde anlam taşıyor.

Bulgaristan’ın AB ve Euro Bölgesi içindeki konumunun, söz konusu “oligark-siyaset” sarmalından kurtulma kapasitesine bağlı olduğu ifade ediliyor. Toplumda “mafyanın artık sokakta çatışmadığı, meclis çatısı altında yasalar yaptığı” algısı, seçim sonuçlarının meşruiyeti üzerindeki en büyük çekinceyi oluşturmaya devam ediyor.

Avrupa Birliği’nin en düşük gelirli üyesi

Bulgaristan, 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla 145 yıllık ulusal para birimi Leva’ya veda ederek Euro Bölgesi’nin 21. üyesi oldu.

Ancak bu stratejik adım, ülkenin AB üyeliğinden bu yana devam eden “en yoksul üye” statüsünü ve kronikleşen yapısal sorunları ortadan kaldırmaya yetmedi. Ülke, milyarlarca euroluk AB fon desteğine rağmen halen “gelişemeyen ülke” kategorisinde yer alıyor.

Bulgaristan’ın kalkınma sürecindeki temel engelin, AB fonlarının toplumsal refah yerine siyasi bağlantıları bulunan “oligark” ağlarına aktarılması olduğu savunuluyor.

Özellikle Delyan Peevski gibi isimler üzerinden yürütülen tartışmalar, yolsuzluğun istisnai bir durum değil, sistemin bir parçası olduğu yönündeki algıyı pekiştiriyor. Altyapı projelerine yönlendirilen fonlara rağmen, ihalelerdeki şeffaflık eksikliği projelerin niteliğini düşürürken, yolsuzluk endeksinde Bulgaristan’ı AB ülkeleri arasında son sıralara hapsediyor.

Bulgaristan, küresel ölçekte nüfusu en hızlı azalan ülkelerden biri olma trajedisiyle karşı karşıya bulunuyor. 1989 yılında 9 milyon olan ülke nüfusu, 2026 yılı projeksiyonlarına göre 6,5 milyon seviyesinin altına geriledi.

AB üyeliğinin getirdiği serbest dolaşım hakkı, nitelikli genç nüfusun özellikle Almanya ve Avusturya gibi ülkelere göç etmesine yol açtı. Başkent Sofya’daki sanayi tesisleri mühendis ihtiyacını karşılayamazken, kırsal bölgelerde terk edilmiş köylerin sayısı her geçen gün artış gösteriyor.

1 Ocak 2026’da başlayan resmi Euro kullanımı halkı iki farklı kutba ayırmış durumda. Başbakan Rosen Jelyazkov bu gelişmeyi “tarihi bir başarı” olarak nitelendirse de, güncel anket verileri halkın yüzde 49’unun Euro’ya geçişten kaygı duyduğunu ortaya koyuyor.

2026 yılı bütçe taslağına ve artan yaşam maliyetlerine tepki olarak Aralık 2025’te Sofya’da düzenlenen geniş çaplı protestolar, toplumsal huzursuzluğun somut bir göstergesi olarak kabul ediliyor.

Bulgaristan’da 2021-2026 yılları arasında yaşanan siyasi krizler ve üst üste tekrarlanan erken seçimler, temel reform süreçlerinin askıya alınmasına neden oldu.

İstikrarlı bir hükümetin kurulamaması yabancı yatırımcılar nezdinde güven kaybına yol açarken, yargı reformu gibi kritik adımların atılamaması AB ile ilişkileri “şartlı destek” düzeyinde tutuyor.

19 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştirilecek erken genel seçimler öncesinde, Cumhurbaşkanı Rumen Radev’in görevinden ayrılarak bizzat yarışa katılma kararı siyasi dengeleri kökten değiştirdi. Kurduğu “İlerici Bulgaristan” hareketiyle seçimin en güçlü favorisi haline gelen Radev, daha önce hükümet kurma süreçlerini “hakem” sıfatıyla yönettiği pozisyonunu bırakarak doğrudan Başbakanlık makamına talip oldu.

Radev’in bu hamlesinin, uzun süredir devam eden hükümet krizlerinden ve mevcut statükodan yorulan seçmen nezdinde önemli bir karşılık bulduğu gözlemleniyor. Seçim kampanyasını “devletin mafya ağlarından arındırılması” teması üzerine inşa eden Radev, yolsuzluk karşıtı söylemleriyle kararsız seçmen kitlesini konsolide ediyor.

Seçime az bir süre kala yayımlanan kamuoyu araştırmaları, Radev’in partisinin yüzde 25–30 bandında bir destekle ilk sırada yer aldığını gösteriyor.

19 Nisan seçimleri, sadece yeni bir parlamento aritmetiği belirlemekle kalmayıp, Bulgaristan’daki parlamenter sistemin geleceği açısından da belirleyici bir sınav niteliği taşıyor.