Bush’un eski danışmanından Ukrayna için yeni müzakere formatı önerisi

Eski ABD Başkanı George W. Bush’un danışmanı Thomas Graham, Ukrayna’da çözüm için Rusya, ABD, Ukrayna ve AB’nin yer alacağı çalışma grupları oluşturulmasını önerdi. Graham, bu grupların eş zamanlı olarak toprak anlaşmazlıkları, güvenlik garantileri ve ateşkes gibi kilit konuları ele alması gerektiğini belirtti.

ABD Başkanı George W. Bush’un eski danışmanı ve Amerikan Dış İlişkiler Konseyi araştırmacısı Thomas Graham, Ukrayna’da çözüm için Rusya, ABD, Ukrayna ve Avrupa Birliği’nin (AB) katılımıyla çalışma grupları oluşturulmasını teklif etti.

Graham, Foreign Affairs dergisi için kaleme aldığı makalede, bu çabaya yalnızca Washington’un öncülük edebileceğini vurguladı.

Müzakereler için paralel gruplar önerisi

Graham’ın önerdiği plana göre, kilit konuları ele almak üzere eş zamanlı çalışacak birkaç grup kurulacak.

Bu çerçevede, ABD-Rusya grubu nükleer meseleleri ele alırken, Rusya-ABD-Ukrayna çalışma grupları ise toprak anlaşmazlıklarına odaklanacak.

Avrupa’nın güvenliğiyle ilgili konuların görüşüleceği gruplarda ise AB temsilcilerinin bulunması zorunlu olacak.

Çalışma gruplarına ilk aşamada, bir çerçeve anlaşmasının imzalanması ve ateşkes rejiminin kurulması için bir çözüm planı hazırlama görevi verilecek.

Gruplar daha sonra tüm konularda nihai bir çözüme ulaşmak amacıyla belgeyi detaylandıracak.

Graham’a göre, çalışma grupları kurulsa dahi Beyaz Saray ile Kremlin arasındaki doğrudan iletişim kanalı vazgeçilmez olmaya devam edecek.

Graham, bu kanalın, çalışma gruplarının faaliyetlerine yön verecek ve kaçınılmaz “çıkmazları” aşacak genel ilke ve parametreleri belirleyebilecek tek kanal olduğunu ifade etti.

Washington’un kilit rolü ve kozları

Uzman, girişimin başarısının muhtemel bir Donald Trump yönetiminin uzun ve karmaşık bir diplomatik sürece hazır olup olmamasına ve Kiev ile Avrupalı ortakları sürece dahil etme kabiliyetine bağlı olacağını yazdı.

Graham, “ABD, diğer üç taraf üzerinde benzersiz bir etkiye sahip. Daha önce de görüldüğü gibi Washington, savaş alanından gelen vazgeçilmez istihbarat bilgileri de dahil olmak üzere gerekli yardımı kesme tehdidiyle Ukrayna ve Avrupa üzerinde baskı kurabilir” diye açıkladı.

Graham, Washington’un “kamuoyundaki tartışmalarda en sık yer alan yaptırımlar veya Ukrayna’ya silah tedariki yoluyla olmasa da Rusya üzerinde de etkili bir şekilde baskı kurabileceğini” ekledi.

Kremlin ‘geleneksel müzakere’ sürecini tercih ediyor

Çok taraflı çalışma grupları oluşturma fikri, Donald Trump yönetiminin Vladimir Putin ile doğrudan temaslar yoluyla hızlı anlaşmalar yapmaya çalıştığı eski formata bir alternatif olarak tartışılıyor.

Graham’a göre Rusya tarafı artık, gelecekteki anlaşmaların ayrıntılarının liderlerin görüşmeleri sırasında belirlenmesi yerine uzmanlar tarafından önceden hazırlandığı daha “geleneksel bir müzakere sürecini” destekliyor.

Graham, Kremlin’in “başkanlık düzeyindeki görüşmelerin ancak ayrıntılar üzerinde alt düzey yetkililer tarafından önceden anlaşmaya varılması halinde uzun vadeli sonuçlar getireceğini” anladığını yazdı.

Moskova’da daha önce bu tür bir müzakere formatının geliştirilmesi ihtimali kabul edilmişti.

Graham, Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov’un, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in aralık ayında özel elçi Steve Witkoff ve ABD liderinin damadı Jared Kushner ile yaptığı görüşmenin ardından müzakerelerin genişletilebileceğine işaret ettiğini hatırlattı.

Uşakov o dönemde liderler arasındaki görüşmelerin henüz uygun olmadığını ve diyaloğun başkan yardımcıları ve diğer yetkililer arasında devam edeceğini söylemişti.

Uşakov, “Devlet başkanları düzeyinde muhtemel bir görüşme, bu yolda ne kadar ilerleme kaydedebileceğimize bağlı olacak” diye açıklamıştı.

Putin ise Amerikan tarafının planı “dört pakete” bölmeyi teklif ettiğini söylemişti. Putin, ABD heyetiyle yapılan görüşmenin beş saat sürdüğünü, zira katılımcıların “neredeyse her maddeyi tek tek ele almak zorunda kaldığını” belirtmişti.

Öte yandan, İngiltere Başbakanlığından yapılan açıklamaya göre, 11 Aralık’ta Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi.

Liderler, Ukrayna’daki çözümü ele aldı ve bu sürecin “Avrupa-Atlantik bölgesindeki ortak güvenlik için” kritik bir an olduğu konusunda anlaştı.

Axios haber sitesi, Ukrayna’nın Trump yönetimine ABD’nin son barış planı taslağına ilişkin yanıtını sunduğunu yazmıştı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Ukrayna ile Avrupa ülkeleri arasında ABD’nin barış planına ilişkin yapılan görüşmelerin sonuçlarından birinin, belgeden ulusal azınlıkların hakları ve dini özgürlüklerin önemine ilişkin maddenin çıkarılması olduğunu kaydetmişti.