Büyük petrol şirketleri Orta Doğu yerine yeni bölgelere yöneliyor

Exxon Mobil, Chevron ve diğer enerji şirketleri, Orta Doğu’daki savaşın tehlikelerinden uzak durarak yeni petrol ve doğalgaz sahaları arayışlarını hızlandırıyor.

Wall Street Journal’da (WSJ) yer alan habere göre Exxon kısa süre önce Nijerya’nın derin deniz petrol sahalarına 24 milyar dolara kadar yatırım yapma planını açıkladı; Chevron ise Venezuela’daki varlığını genişletti.

BP, Namibya açıklarındaki petrol bloklarında hisse satın aldı ve TotalEnergies, Türkiye ile bir arama anlaşması imzaladı.

Enerji araştırma ve danışmanlık şirketi Wood Mackenzie perşembe günü yaptığı tahminde, büyük petrol şirketlerinin önümüzdeki yıllarda arama girişimlerinden toplam 120 milyar dolarlık değer yaratabileceğini belirtti.

İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıları ve Basra Körfezi bölgesindeki nakliye darboğazı, küresel çapta bir petrol yarışını tetikledi ve bazı Batı petrol şirketlerinin gelirlerinden milyarlarca dolarlık bir kayba yol açtı. 

Fakat enerji fiyatlarındaki artış, petrol endüstrisine beklenmedik bir nakit akışı sağlıyor ve bu durumun, şirketlerin daha önce ulaşılamayan veya yıllar önce terk edilmiş bölgelere girmesine yardımcı olması bekleniyor.

Bu akış, birçok sondaj şirketinin hissedarlarına daha fazla nakit dağıtmak için keşif harcamalarını kısmasının ardından gerçekleşti.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde misafir araştırmacı ve eski Chevron yöneticisi Edward Chow, “Fırsatları arayan upstream çalışanlarının romantizmini asla küçümsemeyin. Onlar, ‘Vay be, şunu ya da bunu yapabilsek ne harika olurdu’ derler. Artık bunu yapmak için nakitiniz var,” dedi.

Perşembe günü Exxon, Chevron ve diğer petrol şirketlerinin yöneticileriyle yapılan bir telefon görüşmesinde, Enerji Bakanı Chris Wright ve İçişleri Bakanı Doug Burgum, yaklaşan arz sıkıntısı öncesinde yükselen fiyatlara karşı koymak için petrol üretimini artırmaya devam etmeleri konusunda onlara çağrıda bulundu.

ABD petrol vadeli işlemleri, savaş öncesinde seyrettiği 60 dolar ortalamasının üzerinde, varil başına 88 dolar civarında işlem görüyor.

Konuya yakın kaynaklar, petrol şirketlerinin yüksek fiyatlardan yararlanmak için üretimlerini maksimize etmek istediklerini, fakat bunu mevcut bütçelerinin sınırları içinde ve büyük yatırımların getireceği ek maliyetleri üstlenmeden yapmak istediklerini belirtti.

Wood Mackenzie’ye göre, büyük petrol şirketleri 2021’den 2025’e kadar her yıl küresel arama faaliyetlerine ortalama 19 milyar dolar harcadı.

Bazı kaynaklara göre, enerji sektöründeki yöneticiler aynı zamanda daha uzun vadeli bir misyona odaklanmış durumda: 2030’lara kadar kârlarını sürdürmek için yeterli miktarda petrol ve doğalgaz bulmak.

Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, dünyanın günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihtiyacının %20’sini kesintiye uğrattı. Orta Doğu’da faaliyet gösteren bazı Batılı petrol şirketleri önemli darbelere maruz kaldı.

Exxon, savaşın ilk çeyrekte küresel petrol ve gaz üretimini %6 oranında azalttığını açıkladı.

Şirket, Katar’daki doğalgaz tesislerinde uğradığı hasarın ardından yılda yaklaşık 5 milyar dolarlık gelir kaybına uğramaya hazırlanıyor.

Ortağı QatarEnergy, onarımların beş yıla kadar sürebileceğini tahmin ediyor.

Şu an için petrol ve gaz sektörünün dikkatini Basra Körfezi’nden başka yönlere çevirmesi bekleniyor.

Savaş başlamadan birkaç gün önce Chevron, dünyanın en büyük kara petrol sahalarından biri olan West Qurna 2’deki hisseler için Irak’ın Basra Oil şirketiyle münhasır görüşmelere başladığını açıklamıştı.

Fakat analistler, çatışma tamamen çözülene kadar Batılı petrol şirketlerinin Orta Doğu’da önemli anlaşmalar imzalayacağının şüpheli olduğunu belirtiyor.

Bunun yerine, savaşın iktisadi etkileri şirketleri portföylerini çeşitlendirmeye ve kesintiye yol açabilecek riskleri dünya çapında dağıtmaya itiyor.

Enerji şirketleri aynı zamanda rezervlerini artırmaya çalışıyor. Wood Mackenzie’ye göre, dünya petrol üreticilerinin 2050 yılına kadar küresel talebi karşılayabilmek için toplam rezervlerine 300 milyar varil ekleyecek kadar yeni kaynak bulmaları gerekiyor.

Exxon, Chevron, Shell, BP ve TotalEnergies, önümüzdeki on yıl için rezervlerini yeniden doldurabilecek Afrika, Güney Amerika ve Doğu Akdeniz’deki yeni sondaj fırsatlarını yakından inceliyor.

Geçtiğimiz hafta, Exxon Yunanistan açıklarında sondaj yapmak için bir adım attı. Son aylarda Irak, Türkiye ve Gabon ile ön keşif anlaşmaları imzaladı.

Trinidad ve Tobago’da şirket, ülkenin derin sularında petrol ve gaz bulmak için sismik çalışmalar yürütüyor.

Exxon’un mevcut projeler dahil olmak üzere geçen yılki uluslararası harcamaları yaklaşık 9 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Bu arada Chevron, geçen yılki 53 milyar dolarlık Hess satın alımı da dahil olmak üzere keşif ekibini güçlendirdi.

Şirket, eski TotalEnergies yöneticisi Kevin McLachlan’ı keşif başkan yardımcısı olarak kadrosuna kattı. Chevron, bu yıl dünya çapındaki açık deniz projelerine 7 milyar dolarlık bir bütçe ayırdı.

Chevron’un en büyük yabancı yatırımcı olduğu Venezuela’da, şirket geçen hafta, ABD rafinerilerinin tercih ettiği viskoz ağır petrol açısından zengin bölgelerdeki konumunu güçlendirecek bir varlık takası anlaşması imzaladı.

Devlet işletmesi Petróleos de Venezuela, şirketin Venezuela’daki ortak girişimlerinden birinde ek %13’lük bir çalışma payını sattı.

Chevron’un %30 hissesi bulunan bir başka projeye ise komşu bir bölgenin geliştirme hakları verildi.

Geçen ay Houston’da düzenlenen bir enerji konferansında Chevron CEO’su Mike Wirth, ülkenin fosil yakıt anlaşmalarını düzenleyen yasaları değiştirmeye yönelik son adımının iyi bir ilk adım olduğunu söyledi.

Wirth, “İnsanların görmek istediği ölçekte yatırımı teşvik etmek için hâlâ yapılması gerekenler olduğunu düşünüyorum,” dedi.

Wirth, diğer endişelerin yanı sıra Venezuela’daki işletmecilerin daha kalıcı ve öngörülebilir bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasına ihtiyaç duyduğunu da sözlerine ekledi.

Beyaz Saray, daha fazla ABD’li petrol şirketinin Venezuela petrol sektörüne yatırım yapması için baskı yapıyor.

Chevron, Akdeniz’de 9 milyon dönüm net araziye sahip olduğu Mısır’da bu yılın ilerleyen aylarında arama çalışmaları yürütmeye hazırlanıyor ve kısa süre önce Meksika Körfezinde önemli petrol keşifleri yaptığını doğruladı.

Bu yılın başlarında, Yunanistan yakınlarında dört açık deniz ruhsatı ve petrol zengini Libya’da bir blok ihalesi kazandı.

Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık giderilse bile, petrol fiyatlarının önümüzdeki aylarda yüksek seviyelerde kalması bekleniyor.