Çekya’da aşırı sağ ile kurulacak hükümetin yol haritası açıklandı

Andrej Babis’in ANO hareketi, aşırı sağcı SPD ve Motorcular ile kuracağı koalisyonun programını yayımladı. Program, yurt dışından fon alan STK’ların özel bir sicile kaydedilmesini, okullarda ve tarımda “liberal ideolojiyle” mücadeleyi ve Ukrayna’ya verilen desteğin sorgulanmasını içeriyor.

Andrej Babis liderliğindeki ANO hareketi, iktidara gelmek için aşırı sağcı SPD ve Avrupa Birliği (AB) karşıtı Motorcular partisiyle koalisyon kuruyor.

Geçen ayki seçimlerin galibi olan bu üç protesto partisi, ana akım medyaya ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik ortak bir hoşnutsuzlukta birleşiyor.

Kendilerini sistem karşıtı olarak tanımlasalar da Babis, 2017-2021 yılları arasında başbakanlık yaparak fiilen düzenin bir parçası olmuştu.

STK’lar için “yabancı acenta” yasası

Üç partinin yayımladığı ortak hükümet programı, yurt dışından fon alan sivil toplum kuruluşları (STK) için özel bir kayıt sistemi oluşturulmasını öngörüyor.

Koalisyon, bu adımla Çekya’nın siyasi yaşamına etki ettiğini belirttiği örgütlerle mücadele etmeyi amaçlıyor.

Bu yaklaşım, Macaristan’da iktidardaki Fidesz partisinin daha önce denediği ve Gürcistan’da şiddetli protestoları beraberinde getiren yabancı acenta yasasını andırıyor.

Viktor Orban hükümeti, benzer bir yasayla STK’ları “Batı’nın ücretli ajanları” olarak nitelemiş ancak yasayı geçirememişti.

Programın merkezinde ‘liberal ideolojiyle mücadele’ var

Program belgesinde “liberal ideoloji”, ortadan kaldırılması gereken bir unsur olarak kullanılıyor.

Koalisyon ortakları, Çek okullarının “siyasi amaçlı kar amacı gütmeyen kuruluşlarla” bağlantılı “ideolojik etkilerden arındırılması” gerektiğini savunuyor.

Metnin bir başka bölümünde ise 2035’e kadar içten yanmalı motorlu araçların yasaklanması ve karbon emisyonu ücretleri gibi uygulamalara atıf yapılarak, “vatandaşların hareket özgürlüğünü tehdit edecek ideolojik müdahalelerin reddedileceği” belirtiliyor.

Ulaşım ve tarımda ‘aktivizme’ karşı önlem

Bu talep, çevre bakanlığını devralmaya hazırlanan Motorcular partisinin çizgisiyle örtüşüyor.

Partinin siyasetçileri, geçmişte bisikletlilere yönelik düzenlemeleri eleştirmiş ve onları “ideolojik düşmanlar” olarak nitelemişti.

Programda, yeni hükümetin “bisiklet ulaşımı da dahil olmak üzere herhangi bir ulaşım aracını diğerinin aleyhine teşvik etmeyeceği” kaydedildi.

Babis’in kurmayı planladığı kabine, tarım alanında da “aktivizmle” mücadele edeceğini taahhüt ediyor.

Programda, “Gübre, pestisit ve diğer ürünlerin kullanımı, ideolojik baskıya göre değil, bilimsel bilgiye ve tarım pratiğine dayanmalı. Kararları aktivistler değil, uzmanlar vermeli” ifadeleri yer alıyor.

Dış politikada radikal değişim sinyali

Koalisyonun aşırı sağcı ortağı SPD ve lideri Tomio Okamura ise dış politikada köklü değişiklikler planlıyor.

Parti, Ukrayna’yı destekleyen ve orduya mühimmat alımı için ortak fon oluşturan ülkeler koalisyonunu gereksiz buluyor.

Okamura, kısa süre önce Temsilciler Meclisi Başkanı seçildikten sonra parlamentonun çatısındaki Ukrayna bayrağını indirtmiş ve diğer kamu binalarında da benzer adımlar atılacağını açıklamıştı.

Cumhurbaşkanı Pavel programdan endişeli

Öte yandan Denik N gazetesinin analizine göre, programda LGBTQ+ topluluklarına yönelik tek bir atıf bile bulunmuyor.

Bu durum, aşırı sağcı SPD siyasetçilerinin daha önce okullarda “cinsiyet ideolojisi, gökkuşağı kültü ve çocukların cinselleştirilmesine” izin vermeyecekleri yönündeki vaatleriyle birlikte değerlendiriliyor.

Hükümet programındaki bazı maddeler, Cumhurbaşkanı Petr Pavel’in de tepkisini çekti.

Pavel, daha önce yaptığı bir açıklamada, Çekya’nın güvenliğine veya demokrasisine tehdit oluşturacak kişileri bakan olarak atamayacağını duyurmuştu.