Chevron CEO’sundan uyarı: Ham petrol kıtlığı başlıyor

Chevron CEO’su Mike Wirth, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve İran’a yönelik savaş nedeniyle ham petrolde fiziksel kıtlık başlayacağı uyarısında bulundu. Wirth, Körfez enerji üretimine bağımlı Asya ekonomilerinin ilk etkilenenler olacağını belirtirken Yara CEO’su Svein Tore Holsether gübre kıtlığının milyarlarca öğünü riske attığını söyledi.

ABD’li enerji devi Chevron’un CEO’su Mike Wirth, 4 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve İran üzerindeki ABD-İsrail savaşının etkileri nedeniyle ham petrolde tedarik sıkıntısı başladığı uyarısında bulundu.

Wirth, bir etkinlik sırasında yaptığı konuşmada, “Fiziksel kıtlık görmeye başlayacağız. Talebin arza uyum sağlaması gerekiyor. Ekonomiler yavaşlamak zorunda kalacak” dedi.

Wirth, Körfez enerji üretimine en bağımlı olan Asya ülkelerinin ekonomilerinin bu durumdan ilk etkilenenler olacağını belirtti. Avrupa’nın ise bundan sonra etkileneceğini ifade etti. ABD’nin daha az etkileneceğini, ancak büyüyen krizden tamamen muaf kalamayacağını da ekledi.

Chevron CEO’su, Körfez’den gelen son planlı petrol sevkiyatının Los Angeles ve Güney Kaliforniya’yı besleyen Long Beach Limanı’nda boşaltılmakta olduğunu söyledi.

Wirth, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun “potansiyel olarak 1970’lerdeki kadar büyük” etkilere yol açtığını belirtti. Bu ifadesiyle 1973 yılındaki Arap petrol ambargosuna atıfta bulundu.

Açıklamanın zamanlaması ise Washington ile Tahran arasındaki gerilimin boğazda her geçen gün tırmanmaya devam ettiği bir döneme denk geldi.

Ateşkesten bu yana ABD, İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürüyor. Tahran, Washington’ın boğaz yakınlarında İran gemilerine el koymasına karşılık olarak kısa süre önce bazı gemileri ele geçirdi ve daha fazla adım atacağı uyarısında bulundu.

İran güçleri pazartesi günü Hürmüz yakınlarında bir ABD savaş gemisine iki füze ateşledi. Daha sonra Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki enerji altyapısını hedef aldı. ABD, İran’a ait askerî sürat teknelerini vurduğunu duyurdu. Ancak İran medyası, saldırıda bir yük teknesindeki beş sivilin öldüğünü bildirdi.

Petrol fiyatlarında yükseliş

Bu gelişmeler sonucunda petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti. Küresel petrol fiyatları için referans kabul edilen Brent ham petrolü 114,44 dolara ulaşarak yüzde altı arttı. 5 Mayıs itibarıyla fiyat 114 doların hemen altında seyrediyor.

Şubat ayı sonunda İran’a karşı başlatılan ABD-İsrail savaşının yarattığı kriz nedeniyle bazı ülkeler şimdiden enerji kısıtlamasına gitmiş durumda. Bu ülkeler arasında Filipinler, Sri Lanka, Myanmar, Tayland, Nepal ve Bangladeş bulunuyor.

Gübrede yaşanması beklenen büyük kıtlığın ise yoksullukla mücadele eden ülkeleri ağır biçimde etkileyeceği öngörülüyor.

Gübre şirketi Yara’nın CEO’su Svein Tore Holsether, geçen hafta BBC’ye yaptığı açıklamada, bu durumun milyarlarca öğünü riske attığını söyledi.

Holsether, “İçinde bulunduğumuz durum nedeniyle şu anda dünyada yarım milyon tona kadar azotlu gübre üretilmiyor. Bu gıda üretimi açısından ne anlama geliyor? Gübre eksikliği sonucunda her hafta 10 milyara kadar öğünün üretilemeyeceğini söyleyebilirim” dedi.

Holsether ayrıca, “Gübre piyasası çok küresel bir piyasa; bu ürünler gezegen genelinde hareket ediyor. Ancak en başlıca varış noktaları Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika olacaktır. En hızlı etkiyi buralarda görürsünüz” ifadelerini kullandı.

Yara CEO’su, Sahra Altı Afrika’nın ise daha da ağır bir etkiyle karşı karşıya kalabileceğini vurguladı.