Çin Devlet Başkanı Xi, eski Başbakan Zhu Rongji’nin cenaze törenine öncülük etti

Partinin üst düzey isimleri Pekin’deki Babaoshan Devrimci Mezarlığı’nda düzenlenen törene katıldı ve Zhu Rongji’nin ailesine başsağlığı diledi.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, salı günü naaşı yakılan eski Başbakan Zhu Rongji’ye son saygı duruşunda parti elitine öncülük ederken, ülke genelinde bayraklar yarıya indirildi.

Geçen çarşamba Pekin’de bir hastalık sonucu 97 yaşında hayatını kaybeden Zhu, 1998-2003 yılları arasında başbakanlık yapmış ve ülkenin ekonomik reformlarının baş mimarı olarak görülmüştü.

Zhu, Çin’in piyasa temelli bir ekonomiye geçişinde kilit rol oynadı ve ülkenin Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) katılım sürecini yönetti. Bu süreç, Çin’in benzeri görülmemiş büyümesinin ve dünyanın ikinci büyük ekonomisi haline gelmesinin önünü açtı.

Xinhua’nın haberine göre, üst düzey yetkililer ve ulusal kahramanların defnedildiği Pekin’deki Babaoshan Devrimci Mezarlığı’nda düzenlenen cenaze töreninde Xi ve Başbakan Li Qiang’ın yanı sıra Komünist Parti Politbüro Daimi Komitesi’nin diğer beş üyesi ile Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng de Zhu’ya son saygılarını sundu.

Devlet haber ajansı, Zhu Rongji’nin naaşının çiçekler ve servi dallarıyla çevrili olduğunu ve Komünist Parti bayrağıyla örtüldüğünü, yas tutanların ise ağırbaşlı bir veda töreninde bir araya geldiğini bildirdi.

Xinhua’ya göre grup, saat 09.30 sıralarında sessizce ayakta durdu ve Zhu’nun naaşı önünde üç kez eğildi. Ardından ailesinin üyeleriyle tokalaşarak başsağlığı dileklerini iletti.

Eski Devlet Başkanı Hu Jintao da törene bir çelenk gönderdi.

Tören, Kasım 2023’te Babaoshan’da naaşı yakılan eski Başbakan Li Keqiang’ın cenazesinde de uygulanan yerleşik protokoller doğrultusunda gerçekleştirildi.

Devlet yayın kuruluşu CCTV’ye göre, salı günü Pekin’de Tiananmen Meydanı ile diğer önemli hükümet ve devlet kurumlarında bayraklar yarıya indirildi. Bunlar arasında Çin’in en üst düzey liderliğinin merkezinin bulunduğu Zhongnanhai’ın ana kapısı Xinhuamen, Büyük Halk Salonu ve Dışişleri Bakanlığı da yer aldı.

Zhu’nun anısına Tiananmen Meydanı’ndaki bayrağın yarıya indirilmesi, salı sabahı Çin’in popüler mikroblog platformu Weibo’da en çok konuşulan konu oldu.

Ulusal bayraklar ayrıca eyalet düzeyindeki parti komiteleri ve hükümetlerin merkezlerinde, Hong Kong ve Makao’da, sınır kapılarında, limanlarda ve havalimanlarında, ayrıca Çin’in yurt dışındaki diplomatik temsilciliklerinde de yarıya indirildi.

Hong Kong’da Pekin’in Sheung Wan’daki irtibat bürosunun yanı sıra Admiralty’deki merkezi hükümet ofisleri, Central’daki Government House, kentin havalimanı ve tüm sınır kontrol noktaları dahil olmak üzere önemli yerel hükümet tesisleri ve altyapı noktalarında ulusal ve bölgesel bayraklar yarıya indirildi.

Dönemin Devlet Başkanı Jiang Zemin yönetiminde görev yapan Zhu, Çin’in “ekonomi çarı” olarak anılıyordu. Ekonominin yeniden yapılandırılmasındaki belirleyici rolü ve ülkenin 2001’de DTÖ’ye katılmasını sağlayan sürece öncülük etmesi nedeniyle Çin’in en önemli ekonomik reformcularından biri olarak hatırlanıyor.

Resmi ölüm ilanında Zhu, “mükemmel bir parti üyesi, uzun yıllar boyunca sınanmış ve sadık bir komünist savaşçı, seçkin bir proleter devrimci, devlet adamı ve parti ile devletin lideri” olarak övüldü.

Xinhua tarafından salı günü yayımlanan resmi biyografide de Zhu’nun “siyasi kavrayışı ve sağlam siyasi muhakemesi” öne çıkarıldı; dürüstlüğü, disiplini ve yolsuzluğa karşı sert tutumu övüldü.

Biyografide, “Gerçeğe ve ilkelere bağlı kaldı, güçlü bir siyasi kavrayış ve siyasi muhakeme sergiledi, temel öneme sahip meselelerde tavrını açık biçimde ortaya koydu, Komünist Parti’ye sadık kaldı ve parti adına sorumluluk üstlendi,” ifadelerine yer verildi.

Biyografide, Zhu Rongji’nin Çin ekonomisini yeniden yapılandırmadaki rolünün yanı sıra ülkeyi 1997-98 Asya mali krizinden çıkarma sürecindeki katkıları da vurgulandı. Bu kapsamda, Hong Kong’un 1997’de Çin egemenliğine dönmesinden sonra Hong Kong dolarını ABD dolarına sabitleyen kur sistemini savunmasına verdiği “kararlı destek” özellikle öne çıkarıldı.

Resmi biyografiye göre, krizin 1998’de Hong Kong’un para birimi ve finans piyasaları üzerinde baskı oluşturduğu dönemde Zhu’nun desteği, Hong Kong’un güvenini pekiştirmesine ve uluslararası finans merkezi konumunu sağlamlaştırmasına yardımcı oldu.

Zhu’nun mirasının önemli unsurlarından biri de Çin’in kamu iktisadi teşebbüslerinde gerçekleştirdiği kapsamlı yeniden yapılanmaydı. Zhu, verimsiz ve ağır borç yükü altındaki şirketlerin yeniden yapılandırılması için bastırdı; bunun sonucunda çok sayıda “zombi şirket” kapatıldı ya da iflas etti ve milyonlarca işçi işten çıkarıldı.

Bu reformlar ekonominin yeniden canlanmasına yardımcı olurken, daha verimli özel şirketler ve yabancı sermayeli firmalar için de daha geniş bir faaliyet alanı yarattı.