Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi neden İrlanda’ya gidiyor?

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, perşembe günü İngiltere ziyaretinin ve Münih’te geçireceği yoğun diplomasi trafiğinin ardından pazar günü İrlandalı mevkidaşı Simon Harris ve pazartesi günü İrlanda Başbakanı Micheal Martin ile görüşmek üzere Dublin’e inecek.

Wang’ın Münih Güvenlik Konferansı’nda ABD, Avrupa Birliği, Almanya, Ukrayna ve diğer ülkelerden üst düzey diplomatlarla bir araya gelmesi bekleniyor. Böylesine ağır bir programın ardından gelen İrlanda ziyareti ise dikkat çekiyor.

Bağımsız bir Çin araştırmacısı olan Sense Hofstede tarafından tutulan veri tabanına göre Wang, on yılı aşkın süredir dışişleri bakanı olarak Rusya ve Kafkaslar da dahil olmak üzere Avrupa’ya yaptığı 70’ten fazla seyahatte İrlanda’ya hiç gitmemiş.

Çin gümrük istatistiklerine dayanan hesaplamalara göre ise geçen yıl yaklaşık 13 milyar ABD doları ile Çin’le ticaret fazlası veren tek Avrupa ülkesi.

Uzmanlara göre bu ziyaret, aralık ayında yeni bir İrlanda hükümetinin kurulmasıyla Wang’ın, jeopolitik gerginliğin giderek arttığı bir dönemde ülkeyi yanında tutma girişimi olabilir.

Mercator Çin Araştırmaları Enstitüsü’nde Çin-İrlanda ilişkilerini izleyen analist Alexander Davey, “Yeni bir İrlanda hükümetinin kurulmasıyla ve onları yanlarında tutmaya çalışmakla ilgili olabilir” dedi.

South China Morning Post’a konuşan Davey, “Ayrıca Çin’in süt ürünlerine yönelik sübvansiyon karşıtı soruşturması var – belki de tarım sektörü İrlanda hükümetinin ensesinde solurken bu Wang için bir kaldıraç aracıdır” değerlendirmesini yaptı.

Wang’ın gezisi Başbakan Li Qiang’ın geçen yıl ocak ayında Dublin’e yaptığı ziyareti takip ediyor. O dönemde İrlanda, Çin’in iki numaralı yetkilisinin İsviçre’nin Davos kentindeki Dünya Ekonomik Forumu’nda bir konuşma da yaptığı gezideki tek AB durağıydı.

Analistler Çin’in son dönemde İrlanda’ya olan ilgisinin artmasının daha karmaşık nedenleri olup olmadığını tartışıyor.

University College Cork’ta Çin’in dış ve güvenlik politikaları üzerine uzmanlaşmış bir profesör olan Niall Duggan, “Üst düzey Çinli yetkililerin ziyaretleri hiçbir zaman sebepsiz yere gerçekleşmez. İnsanlar Çin için önemli olduğu için bu ziyaretleri çok fazla yorumluyor. Dolayısıyla Wang’ın şu anda İrlanda’ya gelmesinin Pekin için bir değeri olduğu açık” değerlendirmesini yaptı.

Duggan, birçok kişinin İrlanda’nın ticaret ve yatırım odaklı ekonomisinde çalkantılara neden olacağını öngördüğü ABD Başkanı Donald Trump’ın dönüşünün neden olduğu jeopolitik dalgalanmaya işaret etti.

On yıllar boyunca İrlanda’nın düşük vergi rejimi ve yüksek eğitimli işgücü, çok sayıda uluslararası şirketi burada mağaza açmaya çekti. Intel, Apple, Meta ve Pfizer gibi ABD şirketlerinin ve Huawei Technologies, TikTok, WuXi Biologics ve Shein gibi Çinli firmaların Avrupa merkezlerine ev sahipliği yapıyor.

Bazen bu çıkarlar çakışıyor: Çin gümrük istatistiklerine göre geçen yıl İrlanda’dan Çin’e yaklaşık 6 milyar ABD doları tutarında yarı iletken sevk edildi – 2023’e göre yaklaşık yüzde 20’lik bir artış – ve bunların çoğunun ABD’li dev Intel tarafından üretildiği tahmin ediliyor.

Uluslararası İlişkiler ve Avrupa İşleri Enstitüsü’nün baş ekonomisti Dan O’Brien, AB istatistik ajansının verilerine atıfta bulunarak, “Kişi başına, İrlanda, AB’nin Çin’e açık ara en büyük ihracatçısı” dedi.

Analistler, bu dinamiğin İrlanda’yı zenginleştirdiğini ancak şimdi süper güçlerin ticaret savaşının çapraz ateşine düşürebileceğini söylüyor – özellikle de Trump Çin’in uluslararası pazarlara erişimini engellemeye çalışırsa.

Pekin için ise bu ziyaretin öneminde jeopolitik faktörler de söz konusu olabilir. Çin, Rusya ile ilişkileri nedeniyle Avrupa’daki bazı çevrelerin yoğun baskısı altında olduğu bir dönemde, Dublin’i konunun diğer başkentlere kıyasla daha az tartışılacağı nispeten güvenli bir alan olarak görüyor olabilir.

“Geçen yıl ikili ilişkilerin 45. yıldönümünü kutladılar. İrlanda düşman değil, askeri açıdan hala tarafsız, NATO üyesi olmayan bir ülke – bu konular Pekin için önemli,” dedi Davey.

Pekin’in yurtdışı ziyaretlerini takip eden analist Hofstede, bunun, Çin’e açıkça düşman olmayan “anlayışlı [AB] üye ülkelerine ulaşmak için açık bir çaba” olduğunu not etti.

Uzmanlara göre Wang, Fransa ve Almanya gibi “iki büyük” ülkeyi ziyaret etmenin ötesinde, “esas olarak Avrupa içinde önemli olan ülkeleri ya da Çin’e karşı daha az saldırgan olanları” hedefliyor gibi görünüyor.

Hofstede, “Çeşitli AB üyesi ülkelerle verimli bağlar kurmaya net bir odaklanma var” dedi ve “İrlanda henüz ele alınmamıştı, ancak bazı konularda uyumlu, saygın bir AB üyesi ve yeni İşçi Partisi hükümetinin ekonomik ve diplomatik zorlukları ışığında Çin’e karşı farklı bir ton arayışında olduğu için yenilenen diplomatik dikkatlerin hedefi olan Birleşik Krallık’a yakın” değerlendirmesini yaptı.