Çin, onlarca Japon şirketine ihracat kısıtlamaları getirdi

Çin, Tokyo ile yaşanan gerginlik sonrası Japonya’ya yönelik ihracat kısıtlamaları getirerek onlarca Japon şirketini hedef aldı ve kritik “çift kullanımlı” malların sevkiyatını yasakladı.

Pekin, nadir toprak mıknatısları ve diğer kritik malzemelerin önde gelen onlarca Japon şirketine ihracatını kısıtladı.

Çin Ticaret Bakanlığı salı günü yaptığı açıklamada, hem sivil hem askerî sektörlerde kullanılabilen “çift kullanımlı” malzemelerin 20 Japon şirketine akışını donduracağını bildirdi. Ayrıca 20 şirket de yeni oluşturulan bir “izleme listesine” eklenecek.

Bakanlık sözcüsü, Mitsubishi Heavy Industries’e bağlı kuruluşlar ile Subaru ve Hino Motors gibi araç üreticilerini etkileyen önlemlerin “Japonya’nın yeniden silahlanma ve nükleer hedeflerini dizginlemeyi” amaçladığını söyledi.

Bakanlık, yeni önlemlerin derhal yürürlüğe gireceğini belirtti.

Küresel otomotiv endüstrisi nadir toprak mıknatısları konusunda büyük ölçüde Çin’e bağımlı durumda.

Açıklama Japon şirketlerinin hisselerini olumsuz etkiledi: Mitsubishi Heavy Industries’in hisseleri yüzde 4,3’e kadar düşerken, Kawasaki Heavy yüzde 5,5’e varan kayıp yaşadı; IHI Group ve NEC yüzde 7’nin üzerinde geriledi. Subaru ise yüzde 3 değer kaybetti.

Anlaşmazlık, Japon Başbakan Sanae Takaichi’nin kasım ayında, varsayımsal bir Çin’in Tayvan müdahalesinin Japonya için “varoluşsal bir tehdit” oluşturabileceğini söyleyerek kendilerinin de askeri olarak müdahale edeceklerini açıklamasıyla başlamıştı. Takaichi, böyle bir durumda Tokyo’nun silahlı güç kullanarak karşılık verebileceğini ima etmişti. Pekin bu açıklamalara sert bir tepki vermişti.

Tokyo’daki diplomatlar, bu ay yapılan seçimlerde Takaichi’nin ezici zaferinin ardından Pekin’in tutumunun daha da sertleşmiş göründüğünü belirtti. Takaichi seçim kampanyasını ulusal güvenliği güçlendirme vaatleri üzerine kurmuş ve Japonya’nın pasifist anayasasını değiştirme planlarını ilerleteceğini ifade etmişti.

Bu ay Münih Güvenlik Konferansı’nda Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Tokyo’yu Tayvan’ı işgal etme hırsı taşımakla suçladı. Tayvan, İkinci Dünya Savaşı’ndaki Müttefik zaferine kadar Japonya’nın sömürgesiydi.

Wang, “Japon liderlerin Tayvan meselesi hakkında yaptığı hatalı açıklamalar, Japonya’nın Tayvan’ı işgal ve kolonileştirme yönündeki sönmeyen arzusunu ve militarizmi yeniden canlandırma hayaletinin hâlâ var olduğunu ortaya koyuyor,” dedi.

Çin geçen ay, Japonya ordusuna yönelik “çift kullanımlı” ihracatları yasaklama niyetini açıklamıştı. Bu mallar arasında galyum, germanyum, antimuan ve grafit gibi kritik mineraller; ileri üretim ekipmanları ve takım tezgâhları; nadir toprak elementleri ve manyetik malzemeler ile batarya üretimiyle ilgili materyaller yer alıyor.

Salı günü çift kullanımlı ihracat alması yasaklanan 20 Japon şirketi arasında Mitsubishi Heavy Industries, Kawasaki Heavy, IHI ve NEC’in savunma faaliyetleriyle bağlantılı birimleri de bulunuyor.

Ticaret Bakanlığı ayrıca, Subaru ve kamyon üreticisi Hino’nun yanı sıra akıllı telefon bataryaları ve diğer elektronik bileşenlerin önemli tedarikçisi olan TDK gibi şirketlerin yer aldığı “izleme listesi”ndeki gruplara nadir toprak sevkiyatlarını yavaşlatacak bir süreç de açıkladı.

Bu şirketlerin, “çift kullanımlı ürünlerin Japonya’nın askerî kapasitesini artırmaya katkıda bulunacak herhangi bir amaçla kullanılmayacağına” dair taahhütte bulunmaları gerekecek.

Subaru ve Hino, uçak sistemleri, helikopterler ve askerî sınıf kamyonlar gibi savunma ekipmanları tedarik ediyor; ancak Çin’in önlemleri bu şirketlerin sivil faaliyetlerine de darbe vurabilir.

IHI, “olguları teyit ettiklerini” ve “durumu yakından izlemeye devam edeceklerini” açıkladı. Subaru, Hino, TDK, Mitsubishi Heavy Industries, NEC ve Kawasaki Heavy ise yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.

Bazı Japon otomobil üreticileri, nadir toprak tedarikindeki ihracat kısıtlamaları konusunda zaten endişelerini dile getirmişti.

Bu ayki bir bilanço toplantısında Honda Başkan Yardımcısı Noriya Kaihara, şirketin görünümünün “son derece belirsiz” olduğunu ve “tedariklerin istikrarlı ve zamanında ulaştığı bir durumda olmadıklarını” söyledi.

Kaihara, “Tedarikler aksarsa risk son derece büyük olur,” diye ekledi.