Çin, Tayland-Kamboçya çatışmasında arabuluculuk rolü üstlendi

Çin’in Birleşmiş Milletler Büyükelçisi, Tayland ve Kamboçya arasındaki çatışmanın yatışması çağrısında bulundu ve perşembe günü meydana gelen ani sınır çatışmasının ardından Pekin’in “arabuluculuk rolü” oynadığını doğruladı.

Çin devlet televizyonu CCTV’ye perşembe günü New York’ta verdiği röportajda Fu Cong, “Çin, iki taraf arasındaki iletişimi kolaylaştırmak için arabuluculuk rolü oynuyor ve durumun bir an önce istikrara kavuşmasını umuyor” dedi.

Fu, röportajda iki ülkeye “itidal” ve “durumu istikrara kavuşturma” çağrısında da bulundu.

“Kamboçya ve Tayland sadece Çin’in iyi komşuları değil, aynı zamanda birbirlerinin dost komşuları ve Güneydoğu Asya Uluslar Birliği’nin (ASEAN) önemli üyeleridir” dedi.

“ASEAN, farklılıkları barışçıl yollarla çözme konusunda uzun bir geleneğe sahiptir ve bu durumda da barışın yeniden hakim olmasını umuyoruz” diye vurguladı.

Tayland ve Kamboçya orduları perşembe günü ortak sınırlarında çatışmaya girdi ve topçu ateşi ve roketlerin kullanıldığı büyük bir gerginlik yaşandı. Çatışmada 24 saat içinde çoğu sivil olduğu tahmin edilen 20’yi aşkın kişi hayatını kaybetti.

Tayland ve Kamboçya, uzun süredir eski tapınakların yakınındaki tartışmalı bölgeler üzerinde sınır anlaşmazlıkları yaşıyor. Ani çatışmanın, çarşamba günü tartışmalı bir bölgede beş Taylandlı askerin yaralandığı mayın patlamasıyla ilgili olduğu düşünülüyor.

Tayland, Kamboçya’yı tartışmalı sınır bölgesine yeni mayınlar döşemekle suçladı, ancak Kamboçya bu suçlamayı reddetti ve mayının 1975’te sona eren iç savaştan kalma bir kalıntı olabileceğini söyledi.

Şanghay Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü’nün kıdemli araştırmacısı Liu Zongyi, Çin ve ASEAN’ın bölgesel istikrarı öncelikli hedefleri olduğu için çatışmanın sınırlı kalacağını söyledi.

Bu ayın başlarında, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pekin’in komşularının sınır anlaşmazlığını yatıştırmak için adımlar atarken, Kuala Lumpur’da düzenlenen ASEAN-Çin zirvesinde Tayland ve Kamboçya’nın dışişleri bakanlarıyla görüşmelerde bulundu.

Tayland Dışişleri Bakanı Maris Sangiampongsa ile yaptığı görüşmede Wang, Pekin’in her iki tarafın da “karşılıklı iyi niyetle” hareket etmesini ve “dostane diyalog ve istişare yoluyla sorunu uygun şekilde çözmesini” umduğunu ifade etti.

Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Wang, Çin’in çatışmanın çözümünde “yapıcı bir rol oynamayı” hedeflediğini de sözlerine ekledi.

Kamboçya’nın dışişleri bakanı da olan başbakan yardımcısı Prak Sokhonn ile ayrı bir görüşmede Wang, Çin’in “ilgili tarafların ihtiyaçlarını” ele alırken “tarafsız, adil ve hakkaniyetli bir tutum” sergileyeceğini vurguladı.

“Sorun, diplomasi yoluyla çözülecektir… Tayland ve Kamboçya’nın her ikisi de ASEAN üyesi olduğu için, Çin ve ASEAN bu sorunun arabuluculuğunda çok aktif bir rol oynayacaktır” dedi.

Çin’in arabuluculuğu avantajlı

Liu’ya göre, Pekin’in arabuluculuk rolünü üstlenmesinin avantajları var, çünkü ülke hem Bangkok’a hem de Phnom Penh’e yakın.

Perşembe günü, Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, günlük basın toplantısında Pekin’in “kendi yöntemleriyle barış görüşmelerini teşvik edeceğini” belirterek, iki ülkeyi “farklılıkları uygun şekilde çözmeye” çağırdı.

“Mevcut gelişmelerden derin endişe duyuyoruz ve her iki tarafın da diyalog ve istişare yoluyla sorunu çözmesini umuyoruz” dedi. “Çin adil ve tarafsız bir tutum sergiliyor ve kendi yöntemleriyle barış görüşmelerini teşvik etmeye devam edecek” diye ekledi.

Çatışmanın tırmanmasıyla birlikte, Çin’in Tayland ve Kamboçya’daki büyükelçilikleri vatandaşlarına sınıra yaklaşmamaları konusunda uyarılar yayınladı.

Tayland Savunma Bakanlığı’na göre, perşembe gününden bu yana sınır boyunca en az altı bölgede çatışmalar yaşandı. Kamboçya ordusu, çatışmaların cuma günü de devam ettiğini açıkladı.

Çeşitli medya kuruluşları, Tayland’ın ABD yapımı F-16 savaş uçaklarıyla hava saldırıları düzenlediğini bildirdi.

Tayland, ABD’nin müttefiki olmasına rağmen, son yıllarda savunma alanında Çin’den giderek daha fazla silah satın aldı.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre Tayland, Pakistan ve Sırbistan’ın ardından Çin’den en fazla silah satın alan üçüncü ülke ve son yıllarda önemli askeri ithalatının yaklaşık yüzde 44’ünü Çin silahları oluşturuyor.

Kamboçya, Çin’in önemli bir silah alıcısı olmakla kalmayıp, iki ülke arasında güçlü savunma bağları da var. İki ülke arasında 2018’den bu yana Golden Dragon tatbikatları gibi çeşitli askeri tatbikatlar gerçekleştirilmiş ve Phnom Penh’in Çin’e Ream deniz üssüne erişim izni verdiği de bildirilmiştir.