Çin’de borç krizindeki emlak devine rekor ceza, kurucusuna müebbet

Çin’de mahkeme, temerrüde düşen gayrimenkul devi Evergrande’nin kurucusu Xu Jiayin’i geniş çaplı finansal dolandırıcılık ve rüşvet suçlarından ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.

Çin’de mahkeme, borç krizindeki gayrimenkul devi Evergrande’nin kurucusu Xu Jiayin’i dolandırıcılık dahil çeşitli suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırdı ve şirkete 2 milyar doların üzerinde para cezası verdi.

Guangdong’daki Shenzhen Orta Halk Mahkemesi, resmi WeChat hesabından yaptığı açıklamada, Kantonca Hui Ka Yan olarak da bilinen kurucu Xu Jiayin’in “büyük ölçekli finansal dolandırıcılık” dahil bir dizi suçtan mahkum edildiğini duyurdu.

Mahkeme, Xu’nun birden fazla suçtan ceza ve para cezası aldığını, siyasi haklarından ömür boyu menedildiğini ve tüm kişisel mal varlığına el konulduğunu belirtti.

Mahkeme kararına göre Evergrande ve şirketin gayrimenkul birimine toplam 15,82 milyar yuan (2,4 milyar dolar) para cezası kesildi.

Şirket ve tepe yöneticisi Xu’nun 2016 ile 2021 yılları arasında varlıkları şişirmek ve yükümlülükleri gizlemek amacıyla sürekli ve büyük ölçekli finansal dolandırıcılığa başvurarak ulusal yasaları ihlal ettiği kaydedildi.

Mahkeme ayrıca, kurumların isimlerini açıklamaksızın, tarafların rüşvet yoluyla finans kuruluşlarının kontrolünü ele geçirdiğini ifade etti.

Xu ve Evergrande’nin eylemlerinin sosyalist piyasa ekonomisi düzenini ciddi biçimde bozduğu ve kamu personelinin resmi görev yürütme dürüstlüğünü zedelediği belirtildi.

Mahkeme, koşulların son derece vahim olduğunu, özellikle ağır ekonomik kayıplara ve toplumsal zarara yol açtığını kaydetti.

Duruşmaya bazı milletvekilleri, siyasi danışmanlar ve sanık yakınları da katıldı. Yasa dışı kazançlardan kalan açıkların iadesine de hükmedildi.

Şirketin beş üst düzey yöneticisi daha dolandırıcılık dahil suçlardan 6 ila 18 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı.

Çin’in resmi haber ajansı Xinhua, dava kapsamında en kısası 1 yıl 10 ay olmak üzere toplam 56 kişiye hapis cezası verildiğini duyurdu.

67 yaşındaki Xu, nisan ayındaki kamuya açık duruşmada zimmete para geçirme, rüşvet, yasa dışı mevduat toplama, bağış toplama dolandırıcılığı, usulsüz kredi kullandırma ve fonları yasa dışı biçimde harcama suçlamalarını kabul etmişti.

Evergrande, onlarca yıllık hızlı kentleşme ve yükselen yaşam standartlarının desteğiyle ev sahibi olma hayalleri satarak uzun süre Çin emlak sektörünün simgesi haline gelmişti.

2009’da Hong Kong’da halka arz edilen şirket, Xu’nun yönetiminde 50 milyar doların üzerinde piyasa değerine ulaştı.

Xu, bu süreçte Çin’in en zengin milyarderlerinden biri ve Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı üyesi oldu.

Perşembe günü sosyal medyada Xu’nun iki farklı döneme ait fotoğrafları yan yana paylaşıldı.

Hükümetin aşırı borçlanmayı ve spekülasyonu engellemek amacıyla 2020’de uygulamaya koyduğu kısıtlamalar Evergrande’nin krediye erişimini daralttı ve ödeme kabiliyetini tıkadı.

Şirket, alacaklılarına ödeme yapmakta zorlanmasının ardından 2021’de temerrüde düştü. Sektör genelinde hisseler sert düşerken nakit akışı kurudu ve inşaat projelerini tamamlama mücadelesi başladı.

Evergrande için 2024’te Hong Kong’daki bir mahkeme tarafından tasfiye kararı verildi ve şirketin hisseleri geçen yılın ağustos ayında Hong Kong Borsası kotundan çıkarıldı.

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin gidişatını izleyen uzmanlar, Evergrande krizini ve Country Garden, Vanke ile Kaisa gibi diğer gayrimenkul devlerinin yaşadığı benzer sorunları yakından takip ediyor. Çin’de yeni konut fiyatları üç yıldır geriliyor.

Bu hafta açıklanan resmi veriler, yeni konut fiyatlarının temmuz ayında bir önceki aya kıyasla daha hızlı düştüğünü gösterdi.

Natixis Asya-Pasifik Başekonomisti Alicia Garcia-Herrero, AFP’ye yaptığı değerlendirmede Evergrande’nin sorunun daha yapısal hale gelmesine yol açtığını ve sistemin zayıflığını gösterdiğini söyledi.

Garcia-Herrero, hanehalkının harcanabilir gelirindeki durgunluk ve azalan nüfus dahil olmak üzere konut sektöründeki talep yetersizliğinin çok sayıda gerekçesi olduğunu ifade etti.

Emlak sektöründeki borç krizleri tüketici güvenini zedeleyerek konut alımlarını baskılarken, ekonomistler Çin’in gayrimenkul ve altyapı yatırımları yerine iç tüketime dayalı bir büyüme modeline geçmesi gerektiğini savunuyor.

Pekin yönetimi, emlak sektöründeki yerleşik sorunları yönetirken iç ekonomideki dalgalanmayı asgari düzeyde tutmaya çalışıyor.

Eurasia Group Çin Masası Direktörü Dan Wang ise, mahkeme kararlarının merkezi hükümetin politika çizgisini değiştirmediğine ve gayrimenkul sektörünü kurtarmayacağına dair kesin bir işaret olduğunu, şirketlere borç konusunda bilinçli olmaları mesajı verdiğini belirtti.

Yıllardır yavaşlayan büyümeyi canlandırmaya çalışan Çin yönetimi, bu yıl için son yılların en düşük resmi hedefi olan yüzde 4,5 ile 5,0 aralığında bir GSYH büyümesi hedefliyor.

Hükümet verileri ikinci çeyrek büyümesinin bu hedefin altına indiğini gösterirken, temmuz verileri perakende satışların geçen yıla göre gerilediğini ortaya koydu.

Temmuz sonu itibarıyla gayrimenkul geliştirme yatırımları yıllık bazda yaklaşık beşte bir oranında azaldı.