ÇKP ve Tayvan muhalefeti 10 yıldır askıda olan diyalog kanalını yeniden canlandırıyor

Çin Komünist Partisi (ÇKP) ile Tayvan ana muhalefet partisi Kuomintang (KMT), iki yaka arasındaki (Boğazlar arası) gerilimi yönetmek ve sanayi işbirliğini teşvik etmeye yönelik planları ele almak amacıyla, uzun süredir askıda olan diyalog kanalını gelecek hafta yeniden canlandıracak.

Pekin, düşünce kuruluşu formatındaki forumun 3 Şubat’ta Çin’in başkenti Pekin’de düzenleneceğini doğruladı. Açıklama, Anakara’nın Tayvan İşleri Ofisi (TAO) sözcüsü Zhang Han tarafından yapıldı.

Gayriresmî olarak “Komünist Parti–Kuomintang Forumu” diye anılan partiler arası kanal, 2006’da başlatılmasından bu yana 11 kez düzenlendi; ancak Boğazlar arası ilişkilerin bozulması nedeniyle 2016’da askıya alındı.

Forumun, KMT’nin yeni lideri Cheng Li-wun ile Devlet Başkanı Xi Jinping arasında olası bir görüşmenin önünü açması bekleniyor. Bazı medya haberleri, bu görüşmenin mart ayı gibi erken bir tarihte gerçekleşebileceğini öne sürüyor.

Zhang’a göre forum sırasında iki partinin temsilcilerinin yanı sıra uzmanlar ve akademisyenler; Boğazlar arası turizm, sanayi ve çevre meseleleri de dâhil olmak üzere çeşitli başlıklarda görüş alışverişinde bulunacak.

Zhang, forumun amacının “Boğazlar arası ilişkilerin gelişimine yönelik büyük planları birlikte değerlendirmek ve boğazın iki tarafındaki yurttaşların çıkarları ile refahını gözetmek” olduğunu söyledi.

KMT de forumun yapılacağını doğruladı. Tayvan’daki China Times gazetesinin haberine göre, Cheng’in yardımcısı ve KMT Başkan Yardımcısı Hsiao Hsu-tsen, çarşamba günü yaptığı açıklamada forum için 40’ı aşkın kişiden oluşan bir heyete liderlik ederek anakaraya gideceğini belirtti.

Pekin’in tonunun aksine Hsiao, forumda siyasi konuların ele alınmayacağını söyledi. Cheng’in değerlendirmelerine atıf yapan Hsiao, görüşmelerin geçim ve yaşamla ilgili başlıklara odaklanması; iklim değişikliği, afet önleme, enerji ve yapay zekânın (AI) gelecekteki gelişimi gibi alanlarda Boğazlar arası temas ve işbirliğini teşvik etmesi gerektiğini ifade etti.

Tayvan medyası, Hsiao’nun Pekin’de bulunduğu süre boyunca TAO Başkanı Song Tao tarafından ağırlanacağını bildirdi. Geçmiş uygulamalar doğrultusunda, Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı Başkanı Wang Huning ile görüşüp görüşmeyeceği ise henüz net değil.

Hsiao ayrıca, bazı akademisyenlerin Demokratik İlerici Parti (DPP) yönetiminden gelen baskılar nedeniyle bu seyahatten çekildiğini söyledi ve Tayvan’daki iktidar partisinin bu tür temasları engellememesi çağrısında bulundu.

Hsiao, Xi ile Cheng arasında bir görüşme olup olmayacağına ilişkin ise doğrulama yapamayacağını belirtti. Cheng, Kasım ayında KMT liderliğine gelmiş ve Pekin ile uzlaşıyı savunan bir çizgi benimsemişti.

Bu ayın başlarında çıkan haberlere göre Cheng, yılın ilk yarısında hem Pekin’i hem de Washington’u ziyaret etmeyi umduğunu dile getirdi.

Boğazlar arası gerilim, bağımsızlık yanlısı çizgideki DPP’nin lideri William Lai Ching-te’nin Mayıs 2024’te göreve gelmesiyle yükseldi. DPP, 2016’dan bu yana iktidarda üst üste üçüncü dönemini sürdürüyor.

Lai’nin göreve başlamasından bu yana Pekin dört tur geniş çaplı askerî tatbikat düzenledi; son tatbikat geçen ayın sonlarına doğru yapıldı. Pekin, Lai’yi “inatla bağımsızlık yanlısı” bir tutum benimsemekle suçlarken; Lai ise geçen yıl anakarayı “yabancı düşmanca bir güç” olarak nitelemiş, bu da şimdiye kadar bir Tayvan liderinin kullandığı en sert söylem olarak kayda geçmişti.

Pekin, Tayvan’ı Çin’in bir parçası olarak görüyor ve gerekirse güç kullanarak “yeniden birleşmesi” gerektiğini savunuyor. Pekin’in yanı sıra Birleşmiş Milletler ve ABD dâhil çoğu ülke Tayvan’ı bağımsız bir devlet olarak tanımıyor ve Çin’e bağlı olduğunu kabul ediyor. Ancak Washington buna rağmen Tayvan’a yüklü meblağlarda silah tedarik etmeye devam ediyor.

Çarşamba günü DPP, KMT’nin foruma katılımını eleştirerek bunun Tayvan’ın güvenliğini zayıflatabileceği uyarısında bulundu.

DPP sözcüsü Han Ying, KMT’yi olası tavizler vermekle suçladı. Han’a göre KMT, foruma katılım karşılığında parlamentoda Tayvan’ın silah alım bütçesini engellemek gibi adımlar atabilir. Han, bu tür bir angajmanın Tayvan’ın güvenliğinde “en büyük zafiyete” dönüşeceğini savundu.