Cumhuriyetçi senatörler arasında ‘son şans’ bütçesi kavgası

ABD’de Senato’daki Cumhuriyetçi senatörler, Başkan Trump’ın yasama ajandasını hayata geçirmek için “son şans” olarak nitelendirilen bütçe uzlaşma tasarısının kapsamı ve boyutu üzerinde görüş ayrılığı yaşıyor. Çoğunluk Lideri John Thune, tasarıyı sınır güvenliğiyle sınırlı tutmak isterken, Ted Cruz liderliğindeki muhafazakâr kanat ekonomik reformları da kapsayan daha geniş bir paket için baskı yapıyor.

ABD’de Senato’daki Cumhuriyetçi senatörler, bazı parti üyelerinin Demokratların Temsilciler Meclisi ve muhtemelen Senato kontrolünü geri almasından önce Başkan Donald Trump’ın yasama ajandasını uygulamaya koymak için “son şans” olduğunu ileri sürdüğü bütçe uzlaşma tasarısının boyutu ve kapsamı üzerine kendi aralarında bir mücadele yürütüyor.

Senato Çoğunluk Lideri John Thune, meslektaşlarına Demokratların engelini aşarak (filibuster) Senato’dan geçebilecek olan bütçe uzlaşma paketinin yalnızca Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Bürosu (ICE) ile Sınır Devriyesi birimlerinin finansmanına odaklanmasını istediğini bildirdi.

Thune, 14 Şubat’tan bu yana kapalı olan İç Güvenlik Bakanlığı’nın yeniden açılmasının yolunu temizlemek amacıyla bütçe uzlaşma paketinin Senato ve Temsilciler Meclisi’nden hızla geçebilmesi için “dar kapsamlı” tutulmasını amaçlıyor.

Cumhuriyetçi danışmanlar, paketin önümüzdeki üç buçuk yıl boyunca ICE ve Sınır Devriyesi’ne 65 milyar dolar ile 70 milyar dolar arasında fon sağlayacağını tahmin ediyor.

Ancak Thune’un tasarıya yönelik bu vizyonu, Teksas Senatörü Ted Cruz ve diğer Senato muhafazakârları tarafından sorgulanıyor.

Bu grup, savunma finansmanındaki artışları, sermaye kazançları vergisinin enflasyona göre ayarlanması önerisini ve ICE ile Sınır Devriyesi’nin önümüzdeki on yılını kapsayacak finansmanı içeren iddialı ve geniş kapsamlı bir uzlaşma tasarısını geçirmek istiyor.

Senatör Ted Cruz, bu hafta kapalı kapılar ardında düzenlenen bir öğle yemeği toplantısında Cumhuriyetçi senatörlere, Kasım ayındaki ara seçimlerde Demokratların Kongre’nin bir veya her iki kanadının kontrolünü ele geçirmesinden önce Trump’ın ajandasını uygulamak için bütçe uzlaşma sürecini “büyük oynamak” amacıyla kullanmaları uyarısında bulundu.

Cruz, kendi podcast programı “Verdict with Ted Cruz”da yaptığı açıklamada, “Büyük oynayıp zaferler mi kazanacağız, kampanya yapıp Kasım’da seçim kazandıracak ekonomik zaferler mi elde edeceğiz? Yoksa küçük mü oynayacağız?” ifadelerini kullandı.

Çok daha kapsamlı bir uzlaşma tasarısı hazırlamaları gerektiğini belirten Cruz, meslektaşlarına şu argümanı sunduğunu aktardı:

“Bu, Cumhuriyetçi öncelikleri yasalaştırmak için sahip olduğumuz son anlamlı şanstır. Şu anda Kasım ayında en azından Temsilciler Meclisi’ni kaybetme ihtimalimiz, kazanma ihtimalimizden çok daha yüksek. Senato’yu da kaybedebiliriz.”

Cruz, 2018 yılındaki ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü kaybetmeden önce iddialı bir uzlaşma paketi yürütmeyerek yaptıkları hatayı tekrarlamamaları konusunda Cumhuriyetçi meslektaşlarını uyarıyor. Hatayı tekrarlamaktan korktuğunu belirten Cruz, “Niyetim, bu konuyu doğrudan Başkan Trump’a iletmektir” dedi.

Teksas Senatörü, Cumhuriyetçi liderlerin Demokratların engelini aşmak amacıyla bütçe sürecini kullanarak seçim öncesinde önemli ekonomik girişimleri geçirmesini talep ediyor.

Bunlar arasında, bir varlığın enflasyon kaynaklı değer artışını vergiden muaf tutacak olan sermaye kazançlarının enflasyona endekslenmesi önerisi de bulunuyor.

Cruz, bunun ekonomi üzerinde devasa bir teşvik etkisi yaratacağını ve seçmenler için konut fiyatları dahil olmak üzere geçim sıkıntısı konularında büyük bir etkisi olacağını vurguladı.

Cruz’un toplantıda dile getirdiği bu öneriler Çoğunluk Lideri Thune tarafından hızla reddedildi.

Toplantıya katılan bir Cumhuriyetçi senatör, “Thune bunu yapmak istemediği konusunda oldukça netti” bilgisini paylaştı. Thune, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada uzlaşma paketini “çok ama çok dar kapsamlı” tutmak istediğini yineledi.

Buna rağmen bazı Cumhuriyetçi senatörler paketin kapsamının genişletilmesi için baskı yapmayı sürdürüyor. Bu talepler arasında savunma bütçesinin artırılması, hükümetin kapalı olduğu dönemlerde çalışan federal personele ödeme yapılması ve Planned Parenthood kuruluşuna yönelik federal ödemelerin durdurulması kararının (moratoryum) uzatılması yer alıyor.

Indiana Senatörü Jim Banks, elden gelen en fazla şeyi yapmak istediğini ve bunun için çeşitli değişiklik önergeleri fırsatlarının doğacağını belirtti.

İsmini vermek istemeyen bir başka Cumhuriyetçi senatör ise The Hill gazetesine yaptığı açıklamada, Pentagon bütçesinin artırılması ve sosyal harcamaların kesilmesinin de masada olması gerektiğini ifade ederek, “Savunma harcamaları, harcama kesintileri; sınır yok. Şu anda iç tartışmalarda konuşulanlar bunlar” dedi.

Wisconsin Senatörü Ron Johnson, hükümetin kapalı olduğu dönemlerde temel görevlerdeki federal çalışanlara ödeme yapılmasını zorunlu kılan “Kapanma Hakkaniyet Yasası”nın (Shutdown Fairness Act) öncülüğünü yapıyor.

Senatör Josh Hawley ise Planned Parenthood’a yapılan federal ödemelerin durdurulması yönündeki moratoryumun uzatılması için parti liderlerine baskı yapıyor.

4 Temmuz’da sona erecek olan bu moratoryuma değinen Hawley, “Temmuz ayından önce ele alınması gereken çok önemli bir konu, federal vergi mükelleflerinin parasının Planned Parenthood’a gitmesidir. Bunun uzlaşma tasarısına konulmasından yanayım. Küçük ama çok önemli bir hüküm. Eğer bunu yapmıyorlarsa, başka bir çözüm bulsalar iyi olur” dedi.

Bazı Cumhuriyetçiler ayrıca, “Amerika’ya Oy Verme Yardımı” (Help America Vote) hibelerini seçim reformlarına bağlayan ifadeler gibi “seçim dürüstlüğü hükümleri”nin de tasarıya eklenmesini istiyor.

Uzlaşma paketini farklı yasama öncelikleriyle doldurma çabası, paketi aşırı yüklemenin süreci geciktirebileceğinden veya engelleyebileceğinden endişe eden diğer Cumhuriyetçi senatörlerin tepkisiyle karşılaşıyor.

Senato Bütçe Komisyonu Başkanı Lindsey Graham tarafından hazırlanan dar kapsamlı paketin Başkan Trump tarafından halihazırda onaylandığına dikkat çeken Kuzey Karolina Senatörü Thom Tillis, “Başkan, Lindsey’in hazırladığı ve önerdiği şeyi onayladığını zaten söyledi. Başkanın desteklediğini bildiğimiz ve Cumhuriyetçilerin çoğunluğu tarafından desteklenecek bir şeyi neden daha zor hale getirmeye çalışıyoruz?” dedi.

Tillis, “Eğer gerçekten harika fikirleriniz varsa, Senatör Graham’ı başka bir uzlaşma aracı oluşturmaya ikna edin ve elimizdeki meseleyi hallettikten sonra bunu yapalım” diye ekledi.

Thune ve liderlik ekibi, bu yılın ilerleyen dönemlerinde İran’daki askeri çatışmanın finansmanı ve diğer öncelikler için başka bir uzlaşma paketi hazırlayabileceklerini meslektaşlarına iletti.

Ancak Cruz ve müttefikleri, ICE ve Sınır Devriyesi finansmanı gibi tüm Cumhuriyetçilerin evrensel desteğine sahip bir “çatı unsur” içermediği takdirde, partinin yılın ilerleyen dönemlerinde ikinci bir uzlaşma paketini geçirecek siyasi motivasyonu toplayabileceği konusunda şüphe duyuyor.

Cruz, “Liderliğin söylediği şeylerden biri ‘Hayır, hayır; bundan sonra başka bir uzlaşma daha yapacağız’ şeklinde. Ancak biliyor musunuz? Bir sonraki uzlaşma başarısız olacak. Çünkü ICE ve CBP finansmanı gibi bir dayanak noktası olmadan Senato’da 50, Meclis’te 218 oyu alamazsınız” ifadelerini kullanarak tasarıyı geçirmek için gereken çoğunluk sayılarına atıfta bulundu.