Cumhuriyetçi senatörler İran’da savaş yetkisi için safları sıklaştırıyor

ABD’li Senatör Lisa Murkowski, İran’a yönelik askeri harekatın 1973 Savaş Yetkileri Yasası’nın belirlediği 60 günlük süreyi aşması için Kongre’den resmi yetki alınması amacıyla Cumhuriyetçi Parti saflarında hamle başlattı. Senato Cumhuriyetçi Lideri John Thune, seçim öncesi siyasi risk taşıyan bu hamleyi gündeme almaya mesafeli yaklaşıyor.

Senatör Lisa Murkowski, İran’a yönelik askeri güç kullanımının 1973 Savaş Yetkileri Yasası ile çizilen 60 günlük sürenin ötesine taşınmasını resmileştirecek bir karar tasarısı için Senato Cumhuriyetçi Konferansı bünyesinde yürütülen çalışmalara öncülük ediyor.

Ancak Senato Cumhuriyetçi Lideri John Thune, Cumhuriyetçi milletvekillerine tartışmalı savaşın sorumluluğunu yükleyecek böyle bir oylamayı takvime alma konusunda isteksiz bir tutum sergiliyor.

The Hill gazetesine konuşan Senato’daki Cumhuriyetçi Parti’den kaynaklar, Murkowski’nin sunduğu düzenlemenin imtiyazlı bir statüye sahip olmaması nedeniyle oylamaya sunulmasının düşük bir ihtimal olduğunu kaydediyor.

Düzenlemenin işleme alınabilmesi için Thune’un metni yoğun Senato takvimine dahil etmeyi kabul etmesi gerekiyor.

Cumhuriyetçi senatörlerin İran’a yönelik askeri operasyonlara yetki verecek bir düzenlemeyi oylama imkanı bulamaması durumunda, daha fazla Cumhuriyetçinin, Başkan Trump’a İran’a karşı konuşlandırılan ABD birliklerini geri çekme talimatı veren Demokrat destekli tasarı lehine oy kullanabileceği değerlendiriliyor.

Demokrat senatörler, Senatör John Fetterman dışındaki tüm üyelerin çatışmaya karşı durması nedeniyle, İran’a karşı güç kullanımına yetki veren her türlü tasarıya ret oyu vermeyi planlıyor.

Demokratlar, Cumhuriyetçilerin bu yöndeki bir tasarıyı oylamasını istiyor; zira bu durum, anketlerin seçmenlerin çoğunluğu tarafından desteklenmediğini gösterdiği savaşın sürdürülmesinden senatörleri bireysel olarak sorumlu tutacak.

Murkowski, askeri harekatın resmen yetkilendirilmesini öngören karar tasarısını geçirmeyi başaramazsa, en az beş Cumhuriyetçi senatörün daha İran’a yönelik askeri müdahalenin sonlandırılması yönünde oy kullanabileceği ifade ediliyor.

Söz konusu tasarı, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını ve gelecekteki askeri saldırıları Savaş Yetkileri Yasası ile uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor.

Senatör Murkowski, çatışmanın 60 günü aşması durumunda Kongre onayı gerektiğini vurgulayan Thom Tillis, John Curtis, Todd Young ve Josh Hawley’den oluşan bir grup Cumhuriyetçi meslektaşının desteğini arıyor.

Bu beş Cumhuriyetçi senatör, savaşın birkaç aydan fazla sürmesi halinde Kongre’nin süreçte daha fazla söz sahibi olması gerektiğini belirtiyor.

Başkan Trump, 2 Mart’ta İran’a yönelik saldırılar konusunda Kongre’yi bilgilendirmişti. Savaş Yetkileri Yasası uyarınca Trump’ın Kongre onayı olmaksızın birlik konuşlandırmasına izin veren 60 günlük yasal süre 1 Mayıs’ta sona erdi.

Murkowski, geçtiğimiz hafta Senato Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada, Kongre’nin çatışmaya yetki veren bir tasarıyı oylayarak “bir çerçeve oluşturması” gerektiğini ifade etti. Murkowski, bu mekanizmanın Trump’ın Kongre’ye “açıkça tanımlanmış siyasi ve askeri hedeflerle” gelmesini zorunlu kılacağını vurguladı.

Murkowski konuşmasında, “Bu yapı; başarı ölçütleri, hedeflerdeki herhangi bir değişikliğin bildirilmesi ve çıkış kriterleri gerektirecektir. Nihayetinde Kongre’nin sürece dahil olmasını sağlayacaktır” ifadelerini kullandı.

Perşembe günü Senatör Susan Collins, Cumhuriyetçi liderlikle görüş ayrılığına düşerek, Kongre tarafından yetkilendirilmedikçe İran’a yönelik askeri eylemlerin durdurulmasını öngören tasarı lehine oy kullandı.

Collins, daha önce benzer düzenlemeleri beş kez reddetmesine rağmen İran savaş yetkileri konusundaki tutumunu değiştirdi.

Collins, oylama öncesinde yaptığı uyarıda, savaşın Savaş Yetkileri Yasası’nın tanıdığı 60 günlük sürenin ötesinde devam etmesi için onay vermeyeceğini bildirmişti.

İki hafta önce askeri operasyonların sürdürülmesine karşı oy kullanacağının işaretini veren Collins, “60 günlük tetikleyici mekanizma oldukça kritiktir. Bu noktada Kongre’nin askeri harekatın devamı için yetki vermesi gerekir. Çatışmaların durdurulması faaliyetleri hariç, çatışmanın 60 günün ötesine uzatılmasını desteklemeyeceğim” dedi.

Senatör Rand Paul, savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana sergilediği tutarlı çizgiyi sürdürerek, İran’a yönelik askeri operasyonların durdurulması yönünde oy kullanan diğer tek Cumhuriyetçi oldu.

Collins ve Paul’e üç Cumhuriyetçinin daha katılması durumunda, savaş yetkileri tasarısı Senato’dan geçerek Trump’a yönelik güçlü bir siyasi tepki niteliği taşıyacak.

Ancak düzenlemenin yasal güç kazanması için Temsilciler Meclisi’nden de geçmesi ve başkan tarafından imzalanması gerekiyor.

Senatör Tillis, geçtiğimiz hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin çatışmanın 60 günlük sınırı aşmasını haklı çıkarmak için askeri planları hakkında daha fazla bilgi sunması gerektiğini kaydetti.

Tillis, “Ayrıntılara ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Stratejik hedeflerin neler olduğunu, başarının neye benzediğini ve bütçe talebinin nasıl yapılandırıldığını bilmemiz gerekiyor. Bütçe talebinde ciddi bir artışla karşı karşıyayız” dedi.

Senatör Curtis ise Kongre askeri güç kullanımına resmen yetki vermedikçe İran’daki çatışma için ek finansmana destek vermeyeceği sinyalini veriyor.

Curtis, The Hill ile paylaşılan açıklamasında, “Net bir tavır koydum: Kongre müdahil olmadan güç kullanımına yönelik finansmanın sürdürülmesini desteklemeyeceğim” ifadesine yer verdi.

Curtis, anayasal rollere saygı duyan, hedefleri ve yönergeleri açıkça belirleyen bir yol haritası üzerinde senatör meslektaşları ve yönetimle istişarelerde bulunduğunu ekledi.

Geçtiğimiz ay Semafor Dünya Ekonomisi konferansında konuşan Senatör Young, İran ile olan savaşın “olabildiğince çabuk şekilde sonlandırılma zamanının geldiğini” ifade etti.

Young, İran ile olası bir ateşkesin sona ermesi ve saldırıların yeniden başlaması durumunda, yönetimin askeri güç kullanımı yetkisi konusunda Kongre ile çalışması gerektiğini belirtti.

John Thune, askeri güç kullanımı yetkisi için bir oylama takvimi oluşturma taahhüdünde bulunmadı. Cumhuriyetçi senatörler, seçim gününe aylar kala meslektaşlarını halk nezdinde rağbet görmeyen bir savaş hakkında oy kullanmaya zorlamanın riskli bir hamle olacağı gerekçesiyle Thune’dan böyle bir adım beklemiyor.

Thune, senatörlerin bir haftalık tatile çıkmasından önce basın mensuplarına yaptığı açıklamada, “Konferans üyelerimizin söylediklerini dikkatle dinliyoruz” dedi.

Oylama ihtimali sorulduğunda Thune, “Şu noktada bunu öngörmüyorum” yanıtını verdi. Ancak Thune, “Askeri liderliğimizden belirli aralıklarla bilgilendirme almanın, üyelerimizin orada olup bitenler ve izlenen yön konusundaki görüşlerini şekillendirmek açısından yararlı olacağını düşünüyorum” diye ekledi.

Kıdemli bir Cumhuriyetçi danışman, pazartesi günü yaptığı açıklamada Cumhuriyetçi liderin Murkowski’nin yetki tasarısı için bir oylama planlamadığını teyit etti.

Murkowski’nin tasarısının imtiyazlı statü kazanması ve Senato’da salt çoğunlukla geçme şansını garanti altına alması için, savaşı başlatan saldırılardan sonraki 30 gün içinde sunulmuş olması gerekiyordu.

Mevcut durumda tasarının başarıya ulaşması için 60 oy alması ve Thune’un oylama takviminde yer ayırması gerekiyor; bu da tasarının geçme şansının fiilen kalmadığı anlamına geliyor.

24-28 Nisan tarihlerinde ülke genelinde 2 bin 560 yetişkinle yapılan ABC News/Washington Post/Ipsos anketi, her 10 Amerikalıdan yalnızca 2’sinin İran’a yönelik askeri operasyonları başarılı bulduğunu ortaya koydu.

Buna karşın, her 10 Amerikalıdan 6’sı ABD’nin askeri güç kullanmasının bir hata olduğu görüşünü taşıyor.