Cumhuriyetçiler İran oylamalarında saf değiştirmeye başladı

ABD Kongresi’ndeki Demokratlar, Başkan Trump’ın İran’a yönelik askeri harekatını sona erdirmeyi amaçlayan savaş yetkisi karar tasarılarında Cumhuriyetçi Parti içinden artan destekle birlikte kritik eşiğe yaklaştı. Temsilciler Meclisi’nde son oylama 212’ye 212 eşitlikle reddedilirken, Senato’da savaş yetkisi tasarısını komiteden çıkarma girişimi 49’a 50 oyla başarısız oldu.

ABD Kongresi’ndeki Demokrat üyeler, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik savaşını sona erdirmeyi amaçlayan karar tasarılarını geçirmek için kritik eşiğe yaklaştı.

Demokratlar, bu süreçte Cumhuriyetçi Parti içinden giderek büyüyen bir destek grubunun yardımını alıyor.

Temsilciler Meclisi ve Senato’da, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası kapsamında bu hafta yapılan oylamalarda Trump’ın partisinden daha fazla üye Demokratlarla birlikte hareket ederek daha önce başarısız olan tasarılara destek verdi.

Bazı Cumhuriyetçi üyeler de ileride yeniden gündeme gelebilecek bir karar tasarısını destekleyebileceklerini açıkladı.

Cumhuriyetçiler, ABD’nin 28 Şubat’ta İran’a yönelik harekat başlatmasından bu yana Demokratların gündeme getirdiği çok sayıda savaş yetkisi oylamasını engellemişti.

Ancak başlangıçta Trump’ın yetkilerini sınırlandırma konusunda isteksiz davranan bazı Cumhuriyetçi üyeler, yönetimin savaşa ilişkin net bir plan ortaya koymamasından ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından seçmenlerinin karşı karşıya kaldığı yakıt maliyetlerindeki sert yükselişten rahatsızlık duymaya başladı.

Temsilciler Meclisi’nde perşembe günü yapılan oylamada Cumhuriyetçi üyeler, Trump’a ABD silahlı kuvvetlerini İran’a yönelik çatışmalardan çekme talimatı verecek karar tasarısını kıl payı reddetti.

Oylamanın 212’ye 212 eşit çıkması nedeniyle tasarı Meclis kuralları gereği kabul edilmedi.

Cumhuriyetçi üyeler Thomas Massie, Brian Fitzpatrick ve Tom Barrett Demokratlarla birlikte oy kullandı. Demokrat Partili Jared Golden ise tasarıya karşı çıktı.

Irak ve Afganistan’da görev yapmış eski deniz piyadesi Golden, bir sonraki savaş yetkisi tasarısını destekleyeceğini işaret etti. Golden, son tasarıya yalnızca çekilme süresinin zaten dolmuş olmasını gerekçe göstererek karşı çıktığını söyledi.

Golden çarşamba günü yayımladığı açıklamada, “En kısa sürede temiz ve güncel bir karar tasarısına oy vermeyi bekliyorum” dedi.

Demokrat Partili Frederica Wilson da dört haftalık yokluğun ardından Kongre’ye dönebilir.

Wilson, 17 Nisan’dan bu yana hiçbir oylamaya katılmadı. Perşembe günü yayımladığı açıklamada kısa süre önce göz ameliyatı geçirdiğini, bu nedenle uçamamış olduğunu ancak yakında Washington’a dönmeyi planladığını belirtti.

Cumhuriyetçi Tom Kean Jr. da “kişisel sağlık sorunu” nedeniyle 5 Mart’tan bu yana Kongre çalışmalarına katılmıyor. Bu nedenle Cumhuriyetçiler, parti çizgisinde geçen oylamalarda ikiden fazla fire veremiyor.

Senato’da ise çarşamba günü savaş yetkisi karar tasarısını Senato Dış İlişkiler Komisyonu’ndan çıkarmayı amaçlayan önerge 49’a 50 oyla reddedildi.

Bu oylama, savaşın başlamasından bu yana Senato’da benzer bir tasarıyı geçirmeye yönelik yedinci girişim oldu ve şimdiye kadarki en yakın sonuç olarak kayda geçti. Alaska Senatörü Lisa Murkowski de ilk kez tasarı lehine oy kullandı.

Oylama aynı zamanda Senato’nun, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası’nda öngörülen 60 günlük sürenin dolmasının ardından savaşı sona erdirmeye ilişkin yaptığı ilk oylama oldu.

Başkanın Kongre onayı olmadan yurt dışında savaş yürütme yetkisini sınırlandırmak amacıyla hazırlanan yasa, başkanın yakın tehditlere karşı başlatılan askeri operasyonları 48 saat içinde Kongre’ye bildirmesini zorunlu kılıyor.

Yasa ayrıca Kongre onayı olmadan silahlı kuvvetlerin 60 günden uzun süre sahada kalmasını yasaklıyor. Bununla birlikte başkan, askerlerin güvenli çekilmesini sağlamak amacıyla 30 günlük ek süre talep edebiliyor.

Trump, İran’a karşı güç kullanımını 2 Mart’ta Kongre’ye bildirmişti. Demokratlar ise 60 günlük sürenin 1 Mayıs’ta dolduğunu belirtiyor.

Murkowski, Maine Senatörü Susan Collins ve Kentucky Senatörü Rand Paul ile birlikte tasarının ilerletilmesi yönünde oy kullandı. Senato Demokratlarının neredeyse tamamı da aynı yönde oy verdi. Pennsylvania Senatörü John Fetterman ise karşı yönde oy kullanan tek Demokrat oldu.

Önümüzdeki dönemde yapılacak yeni bir oylamada, askeri operasyonların 60 günlük sürenin ötesine geçmesi halinde Kongre’nin yetkilendirme rolü üstlenmesi gerektiğini söyleyen Cumhuriyetçi üyelerden yalnızca birinin daha saf değiştirmesi, sonucu Demokratların lehine çevirebilir.

Virginia Senatörü Tim Kaine, çarşamba günkü oylama öncesinde, “Meslektaşlarımızın ne duyduğunu biliyoruz. Sözlerinin içine kuşkunun sızmaya başladığını duyuyoruz” dedi.

Yaklaşık 29 milyar dolara mal olduğu tahmin edilen çatışmaya ilişkin rahatsızlık, geçen haftanın başında yapılan Temsilciler Meclisi ve Senato Tahsisatlar Komisyonu oturumlarında da görünür hale geldi.

Cumhuriyetçi üyeler, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’e yönetimin stratejisini art arda düzenlenen oturumlarda açıklaması için baskı yaptı.

Susan Collins, İran’ın aylar boyunca kapalı tuttuğu kritik deniz ticaret hattı Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik ABD girişimlerine ilişkin, “Bana öyle geliyor ki bu sorunla ilgili neredeyse her gün farklı bir plan ortaya çıkıyor” dedi.

Bu hafta tasarıya karşı oy kullanan bazı Cumhuriyetçi senatörler de, askeri operasyonların yasal sürenin ötesine geçmesi halinde Kongre’nin daha büyük rol üstlenmesi gerektiğini söyledi. Bu isimler arasında John Curtis, Thom Tillis, Josh Hawley ve Todd Young yer aldı.

Curtis, savaş için istenecek ve henüz Kongre’ye sunulmamış olan on milyarlarca dolarlık ek bütçe talebini, Kongre’den resmi savaş yetkisi çıkmadan desteklemeyeceğini söyledi.

Thom Tillis de nisan ayı sonunda NBC News’e verdiği demeçte, stratejik hedeflerin ne olduğunun “tam olarak net olmadığını” belirterek, çatışmanın 60 günün ötesine uzatılmasına destek vermesinin “zor” olacağını ifade etti.

Pete Hegseth ise savaşın gerçekte 60 günlük sınırı aşmadığını söyledi. Hegseth, Trump’ın nisan ayında ateşkes ilan etmesiyle birlikte savaş için işleyen sürenin durduğunu belirtti.

Trump ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Savaş Yetkileri Yasası’nın anayasaya aykırı olduğunu dile getirdi. Bu açıklamalar, Kongre’nin önümüzdeki haftalarda İran savaşıyla ilgili bir karar tasarısını kabul etmesi halinde yeni bir hukuki mücadele başlayabileceğine işaret ediyor.