Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya karşıtı savunma projeleri için bastırıyor

Rusya ile sınırda bulunan sekiz AB ülkesi salı günü, Brüksel’den insansız hava aracı (İHA) ve sınır savunma girişimlerini hızlandırmasını talep etti.

Brüksel’in 2030 yılına kadar bloğu savaşa hazır hale getirme planlarının bir parçası olarak önerdiği iki projenin “acil olarak önceliklendirilmesi” yönündeki çağrı, perşembe günü AB’nin 27 ülkesinin kaderini belirleyebilecek önemli bir zirve öncesinde geldi.

Salı günkü toplantıyı düzenleyen Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, “Rusya bugün, yarın ve yakın gelecekte Avrupa için bir tehdit olmaya devam ediyor. AB’nin doğu sınırındaki ülkeler olarak sesimizi duyurmadıkça, Avrupa savunmasının güçlendirilmesi gerçekleşmeyecek veya devam etmeyecektir,” dedi.

Doğu Kanadı Gözetleme ve Avrupa Drone Savunma Girişimi olarak adlandırılan iki amiral gemisi proje, AB’yi on yılın sonuna kadar Rusya ile savaşa hazır hale getirmek için Avrupa Komisyonu tarafından ekim ayında “yol haritası”nın bir parçası olarak ilk kez gündeme getirildi.

Projelere ve bloğun daha geniş savunma planlarına atıfta bulunan Orpo, “bu tartışmayı bu hafta sonu yapılacak Avrupa Konseyi toplantısında da sürdüreceklerinden emin olduğunu” söyledi.

Fakat Elysée Sarayından bir yetkili salı günü gazetecilere, perşembe günkü toplantıda “öncü savunma projeleriyle ilgili tartışmaların planlanmadığını” söyledi. Yetkili, bunun yerine ülkelerin “hükümetler arası ve NATO süreci aracılığıyla kendilerini organize ettiklerini” ekledi.

Girişimlerin gelecek yılın başında başlatılabilmesi için AB liderlerinin onayı gerekiyor. Fransa’nın yanı sıra, projelere daha önce Almanya ve Macaristan gibi ülkeler de pek destek vermemişti. Bu ülkeler, planları gücün Brüksel’in elinde toplanması olarak görüyor.

POLITICO’nun gördüğü 16 Aralık tarihli zirve sonuç taslağına göre, AB liderleri ekim ayındaki son zirvede girişimleri onaylamadı ve şu ana kadar tutumlarını değiştireceklerine dair herhangi bir işaret vermediler.

Salı günkü zirveye katılan ülkeler arasında daha fazla fikir birliği vardı. Finlandiya, İsveç, Polonya, Estonya, Litvanya, Letonya, Romanya ve Bulgaristan, amiral gemisi projelerinin ideal olarak kara savaşı yeteneklerini, insansız hava araçları ve insansız hava savunmasını, sınır koruma çabalarını ve blok genelinde askeri hareketliliği kolaylaştırmayı finanse etmesi gerektiği konusunda da anlaştılar.

Polonya Başbakanı Donald Tusk zirve sonrası gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bu, en sağlam ve sorumlu siyasi formatlardan biri. Komşularımız çok zorlu ülkeler ve birbirimizi gerçekten çok iyi anlıyoruz… Bu, hepimizin işbirliği yapmasının oldukça kolay olduğu anlamına geliyor,” dedi.

Salı günü yapılan kapalı kapılar ardındaki öncü liderler toplantısında, Bulgaristan’ın görevden ayrılan Başbakanı Rosen Jelyazkov, meslektaşları dondurulmuş Rus varlıkları planına desteklerini ifade ederken sessiz kaldı. 

Fakat diğerleri bu ayrılığı önemsiz gösterdi. Letonya Başbakanı Evika Siliņa, bir röportajda, Bulgaristan’ın iç politikada çok zor bir durumda olduğunu belirterek, Jelyazkov’un geçen hafta hükümetine karşı kitlesel protestoların ortasında istifa ettiğini hatırlattı.