Esad sonrası ilk meclis seçimi: Dolaylı oylama, sınırlı temsil

Suriye’de geçici hükümetin kurulmasından sonra “kapsayıcılık” vaadiyle yapılan ilk meclis seçimi hayal kırıklığı yarattı. Sandığa halk değil yaklaşık 6 bin seçici gitti. Reuters’a göre 210 sandalyenin üçte ikisi için yapılan oylamanın ön sonuçlarında yalnızca 6 kadın ve azınlıklardan 10 isim yer aldı. Seçim kurulu oy oranlarını açıklamazken, Haseke, Rakka ve Süveyda’da güvenlik gerekçesiyle sandık kurulmadı; 21 koltuk boş kalacak.

Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) liderliğindeki cihatçı örgütlerin Beşar Esad yönetimini devirip Şam’da geçici hükümet kurmasının ardından “kapsayıcılık” vaadiyle düzenlediği ilk meclis seçimi ve sonuçları “dışlayıcı” oldu.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın (Ebu Muhammed Colani) yayımladığı yeni seçim sistemi kararnamesi uyarınca pazar günü, 210 sandalyeli Halk Meclisi’nin üçte ikisi için dolaylı oylama yapıldı.

Adaylar yeni yönetimin atadığı seçim kurulunun onayını almak zorunda kalırken, halk doğrudan oy kullanmadı; sandığa giden yaklaşık 6 bin “seçici delege” yine yetkililer tarafından belirlendi. Halk Meclisi’nin kalan üçte biri (70 koltuk) bizzat Şara tarafından atanacak.

Reuters’a konuşan bir seçim gözlemcisi, Halk Meclisi’nin ezici çoğunluğunu Sünni erkeklerin oluşturacağını belirtti. Ajansın aktardığı ilk sonuçlara göre yeni milletvekillerinin yalnızca 6’sı kadın. Kürtler, Hristiyanlar ve Aleviler başta olmak üzere dini ve etnik azınlıklara mensup vekil sayısı ise 10’da kaldı.

Resmi açıklamalar ve ön sonuçlar

Seçim kurulu, dün açıkladığı ön sonuçlarda “119 milletvekilinin seçildiğini” bildirdi ancak adayların hangi oy oranlarıyla seçildiğine ilişkin bilgi paylaşmadı. Suriye Yüksek Seçim Komitesi Sözcüsü Nawar Najma, düzenlediği basın toplantısında özellikle kadınların ve azınlıkların düşük temsiline yönelik sorularla karşılaştı. Najma, “Seçim sürecinin en önemli eksiklikleri arasında Suriyeli kadınların temsili açısından tatmin edici olmayan sonuçlar ile Hristiyanların temsilinin, Suriye’deki Hristiyan sayısına kıyasla zayıf olan iki sandalyeyle sınırlı olması yer alıyor” dedi. Najma, Şara’nın atayacağı 70 milletvekiliyle bu eksikliklerin giderilmeye çalışılacağı görüşünü dile getirdi.

Yeni yönetim, oylamanın dolaylı yapılmasını, “yüz binlerce Suriyelinin ölümüne ve milyonlarcasının yerinden edilmesine yol açan savaşın ardından güvenilir nüfus verilerinin bulunmaması” ile gerekçelendirdi.

Seçim yapılmayan bölgeler ve tepkiler

PYD liderliğinde Suriye Demokratik Güçleri’nin (SGD) ABD desteği ile fiilen özerk yönetim ilan ettiği Haseke ve Rakka ile Dürzi nüfusun çoğunlukta olduğu Süveyda’da “güvenlik” gerekçesiyle sandık kurulmadı. Kürtler ve Dürziler erteleme kararına dışlayıcılık gerekçesiyle tepki gösterirken, üç vilayetten “seçilemeyen” vekiller nedeniyle 21 koltuk belirsiz süreliğine boş kalacak.

Najma, SDG ile yürütülen entegrasyon müzakerelerinde ilerleme sağlanması durumunda “bu bölgelerde daha sonra seçim yapılması konusunda ciddi olduklarını” söyledi.

AP: Suriyeliler seçim olduğunu bile bilmiyordu

AP ajansı, pazar günkü seçimlerden bir gün önceki haberinde, çok sayıda Suriyelinin Esad yönetiminin devrilmesi sonrası ilk kez seçim düzenleneceğinin haberdar olmadığını belirtmişti. Haberde, “Ana caddelerde ve meydanlarda adayların posterleri yoktu; mitingler veya kamuoyu tartışmaları yapılmadı. Seçimden önceki günlerde, Şam’ın bazı sakinleri oylamanın saatler sonra gerçekleşeceğinden habersizdi” denilmişti.