Fico, Merz’i “şantaj yapmakla” suçladı

Alman Şansölyesi Friedrich Merz’in, Ukrayna yardımı olmazsa AB bütçesini veto edeceği tehdidini savurması üzerine Slovakya Başbakanı Robert Fico tepki gösterdi.

Merz, Ukrayna’ya mali yardım konusunda bir anlaşma sağlanmadığı takdirde AB’nin yedi yıllık bütçesini engelleyeceğini belirtmişti.

Şansölyenin bu müdahalesi, AB fonlarından net yararlanıcı olan ama Ukrayna’nın savaş çabalarını desteklemek üzere yapılacak bir sonraki finansman turuna katılmak istemeyen Orta Avrupa liderlerini öfkelendirdi.

Fico, Bratislava’da gazetecilere, “Şansölyenin yaptığı şey tipik bir şantaj ve ben buna boyun eğmeyeceğim,” dedi.

Fico, hükümeti Ukrayna’ya verilecek gelecekteki bir krediye katılmayı reddeden Çek mevkidaşı Andrej Babiš ile birlikte konuştu.

Babiš, Merz’in tutumuna atıfta bulunarak, “Neden böyle söylediğini bilmiyorum,” dedi.

Merz, AB liderlerinin cuma günü Dublin’de düzenlenecek zirvede Ukrayna’nın finansman ihtiyaçlarını görüşmesini istiyor.

Merz, toplantıya başkanlık edecek olan Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’ya gönderdiği ve The Guardian’ın eline geçen mektupta şunları söyledi:

“Ukrayna’nın kendini savunma mücadelesinde desteğimizi sürdürmeliyiz. Bu, ortak hayati çıkarımız. Oysa Ukrayna’ya sağlanan ikili yardım dengesiz bir şekilde dağıtılıyor ve yükü çoğunlukla sadece birkaç üye ülke üstleniyor.”

AB geçen yıl Ukrayna’ya 90 milyar avro kredi vermeyi kabul etti; bu tutarın, 2026 ve 2027 yıllarına ait askeri ve sivil harcamaların üçte ikisini karşılaması amaçlanıyordu. 

Fakat o zamandan beri Rusya’nın aralıksız bombardımanı, Kiev’e daha fazla mali yük bindirdi ve Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’i bütçe açığını kapatmak için 70 milyar avro talep etmeye sevk etti.

AB, Zelenskiy’in rakamlarını onayladı ve 45 milyar avro bulma sözü verdi. Ukrayna’nın İngiltere ve Kanada gibi diğer müttefiklerinin ise geri kalanını karşılaması bekleniyor.

Merz, geçen yıl AB’de dondurulmuş olan Rusya’nın 210 milyar avroluk devlet varlıklarını kullanmak için bir girişim başlatmış ama bu plan, fonların çoğunu Brüksel’de barındıran Belçika’nın önderliğindeki muhalefet nedeniyle suya düşmüştü.

90 milyar avroluk kredi, yedek plandı. Bu krediden çekilen Macaristan, Slovakya ve Çekya, bir sonraki turda da yer almayacaklarını belirtti.

Bu üç üye ülkeye, geçen Nisan ayında Başbakan Rumen Radev’in seçilmesinin ardından Bulgaristan da katıldı.

Ukrayna’nın finansmanı konusu, şu anda 2028-34 AB bütçesi üzerine yürütülen çetrefilli müzakerelere yansıyor.

En büyük net katkıda bulunan ülke olan Almanya, önerilen bütçede ciddi kesintiler yapılmasını isterken, Ukrayna’nın mali ihtiyaçlarına katkıda bulunmayı reddeden üye ülkelere AB’nin cömert finansman sağlamasına karşı çıkıyor.

Merz mektubunda, “istisnasız bir kolektif taahhüt”ün, Ukrayna’nın finansman açığını gidermek ve “özellikle mali sonuçları olan diğer konuları tartışmak” için “temel bir ön koşul” olduğunu belirtiyor.

Ayrıca, çok yıllık mali çerçeve olarak bilinen AB’nin önümüzdeki yedi yıllık bütçesi bağlamında, tüm üye devletlerin 2028’den itibaren Ukrayna için “sağlam” bir mali perspektife katkıda bulunması gerektiğini belirtiyor.

Bir Alman hükümet yetkilisi şöyle konuştu:

“Çok Yıllı Mali Çerçeve’yi (MFF) başarıyla tamamlamak için tüm AB üye devletlerinin Ukrayna’ya mali destek sağlaması hayati önem taşıyor.”

Berlin ayrıca, tek bir hükümetin AB kararlarını engellemesini önlemek amacıyla, Ukrayna’ya yönelik finansman konusundaki karar alma sürecini oybirliği yerine nitelikli çoğunluk oylamasına geçirmeyi hedefliyor.

Mektup, Ukrayna’nın en cömert destekçileri olan AB’nin kuzey üye devletlerinin, orta ve güney Avrupa’daki diğer AB üye devletlerinin daha düşük katkı payları karşısında artan öfkesini yansıtıyor.

Bütçe konusunda bir anlaşmaya varma görevi, eski Portekiz başbakanı Costa’ya düşüyor.

Costa, bu görevi zorlaştırması muhtemel olan 2027’deki Fransa, Polonya ve İtalya seçimlerinden önce, yıl sonuna kadar bir anlaşma sağlanmasını istiyor.

Costa’nın sözcüsü, ayrıntılara girmeden mektubun alındığını doğruladı. Sözcü, “Başkan Costa, bu hafta Dublin’de düzenlenecek gayri resmi Avrupa Konseyi toplantısında Ukrayna konusuna zaman ayıracak,” dedi ve Ukrayna’ya yönelik finansman konusunun 26-27 Kasım tarihlerinde AB bütçesine ayrılmış özel bir zirvede ele alınacağını ekledi.