Frontex’in yetkileri artırılacak

Avrupa Komisyonu, Ekim ayında Frontex’i düzenleyen kuralların gözden geçirilmesini önermeye hazırlanıyor.

Bu adım, Avrupa’nın giderek daha kısıtlayıcı hale gelen göç politikası bağlamında kurumun yetkilerini ve rolünü önemli ölçüde genişletebilir.

Euractiv’in aktardığı Komisyon planlarına göre, Avrupa sınır ajansı, AB dışı ülkelerle işbirliği yapmak için daha güçlü bir yetki, geri dönüş operasyonlarında daha büyük bir rol ve sınır ötesi suçlarla ve “hibrit tehditlerle” mücadeleye yönelik genişletilmiş yetkiler elde edecek gibi görünüyor.

AB yetkililerine göre, içeriği önümüzdeki çarşamba günü Ursula von der Leyen’in merakla beklenen Avrupa Birliği Durumu (SOTEU) konuşmasında açıklanacak olan teklifin, ajansın kadrolu personel sayısını üç katına çıkararak 30.000 memura ulaştırmayı öngören planları içermesi bekleniyor.

AB’nin dış sınırlarında artan baskıları yönetmeye yardımcı olmak amacıyla 2004 yılında kurulan Frontex, o zamandan bu yana bütçesi, personeli ve siyasi görünürlüğü açısından hızla büyüdü.

Ayrıca, temel hak ihlalleri ve zorla geri gönderme iddiaları da dahil olmak üzere sayısız tartışmaya yol açmış ve bu tartışmalar, 2022 yılında o dönemki icra direktörü Fabrice Leggeri’nin istifasıyla doruğa ulaşmıştı.

Leggeri şu anda Marine Le Pen’in partisi Ulusal Birlik’i temsil eden bir Avrupa Parlamentosu milletvekili.

Bu gözden geçirme, Mayıs ayında on binlerce göçmenin bölgeye geçtiği, Fas’ın kuzey kıyısındaki İspanyol toprağı Ceuta’da yaşanan göç krizi sonrasında gündeme geldi.

Bu olay, Brüksel ve AB başkentlerinde, bloğun dış sınırlarını yönetme kabiliyeti ve göç dalgalarına yanıt vermede Frontex’in oynaması gereken rol konusunda tartışmaları yeniden alevlendirdi.

AB ülkeleri, üçüncü ülkelerdeki “geri dönüş merkezleri”ne kapı açan yeni bir geri dönüş çerçevesi ve Haziran ayında yürürlüğe giren Göç ve İltica Paktı ile bloğun göç sistemini şimdiden sıkılaştırıyor.

Geri dönüşler ve karma tehditlerle mücadele

Ajansın, sınır dışı etme işlemlerinde rol alabilmesi için daha fazla yetki alması da bekleniyor.

Euractiv, ulusal başkentlerin Frontex’e, Avrupa dışındaki bir bölgeden AB dışındaki diğer ülkelere geri dönüşlerin gerçekleştirilmesinde rol vermeyi değerlendirdiğini ilk kez ortaya çıkardı.

Bu yetki, ajansın mevcut yasal çerçevesi kapsamında yer almıyor ve yeni bir yasal dayanak gerektirecek.

Frontex’in rolünü genişletebileceği bir diğer alan ise AB dışındaki ülkelerle yapılacak anlaşmalardır.

Bu, tam kapsamlı bir statü anlaşması müzakere etmeye gerek kalmadan personel görevlendirmeleri de dahil olmak üzere, daha esnek uluslararası anlaşma biçimlerine olanak tanıyacak.

Euractiv’in görüştüğü diplomatlara göre, çoğu AB ülkesi bu adımı destekleyecek.

Konuyla ilgili bilgilendirilen birkaç AB yetkilisine göre, kurum ayrıca görev alanını sosyal medyada dolaşan dezenformasyonun izlenmesini de kapsayacak şekilde genişletmeyi değerlendiriyor.

Bu değişiklikler, nispeten sınırlı bir sınır koordinasyon kurumundan AB’nin göç ve sınır kontrolü alanındaki en güçlü kurumlarından birine dönüşen Frontex’in bir sonraki evrim aşamasını işaret edecek.

Komisyon’un yaptığı gözden geçirme, Frontex’e kara sınırları üzerindeki hava sahasının izlenmesi ve insansız hava araçlarının kullanımına karşı mücadelede yardımcı olma gibi karma tehditlerle mücadele konusunda yeni sorumluluklar da verebilir.

Fakat tüm başkentler Frontex’e savunma ile ilgili konularda bir rol verilmesinden memnun değil ve güvenlik ile savunmanın ulusal hükümetlerin sorumluluğu altında kalması gerektiğini vurguluyor.

Sahada daha fazla personel

Ajansın daimi personel sayısını üç katına çıkarmak, Komisyon’un gözden geçirme süreciyle ilgili başlangıçtaki isteklerinden biriydi.

Bu fikir ilk olarak von der Leyen’in 2024-2028 siyasi öncelikleri arasında dile getirilmişti.

Fakat Euractiv’in görüştüğü AB diplomatları ve yetkilileri, personel alımındaki zorlukları ve cinsiyet ile coğrafi açıdan dengeli bir kadro oluşturmanın getirdiği zorlukları gerekçe göstererek, bu hedefin gerçekçi olduğu konusunda şüpheci kalmaya devam ediyor.

Daimi birliğin büyüklüğü konusu, Ceuta krizi sırasında yeniden siyasi gündeme geldi. Ağustos ayında, Avrupa Halk Partisi (EPP) lideri Manfred Weber, ajansın 50.000 kişilik bir sınır gücü kurmasını talep etti.

Frontex’in daimi birliğinin, ajansın 2019 gözden geçirme sürecinde belirlenen hedef doğrultusunda 2027 yılına kadar 10.000 kişiye ulaşması öngörülüyor.

Euractiv’in eline geçen Konsey görüşmelerinin özetine göre, AB ülkeleri geçen sonbaharda Frontex’in geleceğini tartışmaya başladı.

Bu süreçte birçok hükümet, Komisyon’un ajansın daimi kadrosunu genişletme planları hakkında endişelerini dile getirdi.

Önerilerden biri, artık kullanılmayan bir Frontex daimi kadro kategorisini yeniden canlandırmak.

Bu kadro, kendi ülkelerindeki kurumlarda görevlerine devam edecek fakat AB ajansında eğitim alacak ve “olağanüstü durumlarda” görevlendirilmeye hazır olacak ulusal yetkililerden oluşacak.

Avrupa Parlamentosu’nda birkaç parlamento yetkilisi, bu dosyanın, müzakerelere liderlik etmek amacıyla von der Leyen’in EPP grubunun elde etmeye çalıştığı önemli bir kazanım olarak görüldüğünü belirtti.

Görev süresinin başlangıcından bu yana, hassas göç mevzuatı genellikle sadece “aşırı sağ”dan “merkez sağ”a uzanan çoğunluklarla onaylandı ve Frontex incelemesinin de aynı modeli izlemesi muhtemel.

Komisyon’un son gündemine göre, incelemenin şu anda diğer iki göç dosyasıyla birlikte Ekim ayı sonunda sunulması planlanıyor.