FT: AB içinde Ukrayna’nın hızlandırılmış üyeliği konusunda endişeler artıyor

Financial Times’a konuşan yetkililer, Ukrayna’nın deneme süresiyle hızlandırılmış üyeliğinin Avrupa Birliği’nin birliğini zedeleyebileceğini ve blok içindeki dengeleri sarsabileceğini belirtiyor. Kademeli üyelik planı, Kiev’e başlangıçta veto hakkı verilmemesini öngörürken, bu durumun Türkiye ve Bosna Hersek gibi diğer aday ülkelerle ilişkileri bozmasından endişe ediliyor.

Financial Times’ın (FT) müzakerelere katılan yedi üst düzey yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne (AB) daha kısıtlı yetkilerle katılmasını öngören Avrupa Komisyonu planı, üye ülkeler arasında rahatsızlık yarattı.

Yetkililer, “alternatifsiz genişleme” yaklaşımının birlik için ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Tartışılan model, yeni üyelerin başlangıç aşamasında veto yetkisi gibi bazı haklardan mahrum bırakıldığı “iki aşamalı” bir Avrupa Birliği yapısını öngörüyor.

FT’nin ulaştığı bilgilere göre, Avrupa Komisyonu’nda görüşülen teklifler, Ukrayna’nın “üyelik sonrası kriterleri” karşılaması şartıyla tek pazarın belirli bölümlerine, tarım sübvansiyonlarına ve iç kalkınma fonlarına kademeli erişim sağlamasını içeriyor.

Bu hamle, aday ülkelerin çok sayıda AB normuna uyum sağlamasını şart koşan ve 1993 yılında kabul edilen üyelik kurallarında köklü bir değişiklik anlamına geliyor.

ABD tarafından hazırlanan ve müzakere edilen barış planı, Ukrayna’nın 2027 yılına kadar AB’ye katılmasını öngörüyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, AB üyeliğini bir güvenlik garantisi olarak nitelendiriyor.

Ancak Zelenskiy, ülkesinin başlangıç aşamasında kısıtlı haklarla birliğe alınması fikrine karşı çıkıyor ve tam üyelik talep ediyor.

“Kurallar 30 yıl önce yazıldı, esneklik şart”

Ön taslağı inceleyen üst düzey bir AB diplomatı, FT’ye yaptığı açıklamada, “Olağanüstü zamanlar olağanüstü önlemler gerektirir. Genişlemeyi engellemiyoruz, genişleme kavramını genişletiyoruz” ifadelerini kullandı.

Diplomat, kuralların 30 yılı aşkın süre önce yazıldığını hatırlatarak, “Bu kuralların daha esnek olması gerekiyor. Böyle bir an her neslin karşısına sadece bir kez çıkar ve bunu atlatmamız lazım” diye konuştu.

Ancak Avrupa Komisyonu ile gayriresmi görüşmelere katılan üye ülkelerden ve potansiyel katılımcılardan diğer diplomatlar, söz konusu konseptin derin endişe yarattığını vurguladı.

Bazı yetkililer, bu yaklaşımın bloğun gelecekteki istikrarını olumsuz etkileyeceğinden, üyeliğin değerini düşüreceğinden ve diğer aday ülkeleri “küstüreceğinden” korkuyor.

“Bu Putin ve Trump tarafından kurulan bir tuzak”

Birliğin bütünlüğüne yönelik riske dikkat çeken bir başka AB diplomatı ise durumu, “Bu Putin ve Trump tarafından kurulan bir tuzak ve biz de içine yürüyoruz” sözleriyle değerlendirdi.

Gazeteye konuşan kaynaklar, olası değişikliklerin AB yönetimi ile üye devletler arasında bir “çatlak” yaratabileceği ve birliğin diğer aday ülkelerle ilişkilerini sorgulatabileceği uyarısında bulunuyor.

Özellikle Bosna Hersek ve Türkiye gibi “son yıllarda üyelik yolunda neredeyse hiç ilerleme kaydedemeyen” adaylara da benzer bir kolaylaştırılmış üyelik seçeneğinin sunulup sunulmayacağı sorusu gündeme geliyor.

Yeni üyeler için deneme süresi fikri, geçen yılın ikinci yarısından bu yana tartışılıyor. Politico’ya konuşan AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, somut önerilerin şubat veya mart ayında sunulacağını açıkladı.

Üyelik kurallarındaki muhtemel değişiklik, en güçlü adaylar arasında karışık tepkilere yol açtı. Birliğe 2028’e kadar katılması beklenen Karadağ bu fikre karşı çıkarken, 2030’u hedefleyen Arnavutluk bunu “iyi bir fikir” olarak değerlendiriyor.