Diplomasi
FT: ABD, Kanada’yı “Beş Göz” istihbarat ittifakından çıkarmaya çalışıyor

Beyaz Saray’ın üst düzey bir yetkilisi, Donald Trump’ın “ABD’nin 51. eyaleti” haline getirmekten bahsettiği Kanada üzerindeki baskıyı artırırken, bu ülkenin Beş Göz istihbarat paylaşım ağından çıkarılmasını önerdi.
Financial Times’ta (FT) yer alan habere göre ABD başkanının en yakın danışmanlarından biri olan Peter Navarro, ABD’nin Kanada’yı Britanya, Avustralya ve Yeni Zelanda’nın da dahil olduğu Beş Göz’den çıkarması için bastırıyor.
Trump Kanada’yı ilhak etmek istediğini söylemiş ve 4 Mart’ta bir aylık erteleme süresi dolduğunda bu ülkeden yapılan ithalata yüzde 25 gümrük vergisi getirme sözü vermişti.
Kanada’nın 9 Mart’ta görevinden ayrılacak olan Başbakanı Justin Trudeau, kısa bir süre önce Trump’ın ABD’nin kuzey komşusunu yutmaya yönelik hırsının “gerçek bir şey” olduğu konusunda uyarıda bulundu.
FT’nin haberinin yayınlanmasının ardından Navarro, “çılgınca bir şey” olduğunu söylediği bu fikri öne sürdüğünü reddetti. Navarro, “Kanada gibi müttefiklerimizle ulusal güvenliğimizi asla tehlikeye atmayız,” dedi.
Trump, Ottawa’nın göçmenlerin ve uyuşturucunun ABD’ye girişini durdurmak için yeterince çaba göstermediğini iddia ederek Kanada’yı Meksika ile birlikte gümrük vergilerinin ilk büyük hedefi haline getirdiğinde ABD müttefiklerini şaşkına çevirmişti.
Konu hakkında bilgi sahibi olan kişiler, Trump’la yakın ilişkisi nedeniyle Oval Ofis’e kolayca erişebilen Navarro’nun, ABD’nin Kanada üzerindeki baskıyı arttırarak bu ülkeyi Beş Göz’den çıkarması gerektiğini savunduğunu ileri sürüyor.
Bu fikrin Trump’ın ilgisini çekip çekmediği belli değil ama yetkilileri arasında tartışılıyor.
Beş Göz on yıllardır dünyanın en önemli istihbarat paylaşım ağı olageldi. ABD ve müttefikleri, operasyonlarda eşgüdüm sağlamanın yanı sıra son derece hassas sinyalleri ve insan istihbaratını da paylaşıyor.
Çin hakkında istihbarat toplamak için en önemli yer olan Avustralya’nın merkezindeki CIA yönetimindeki Pine Gap uydu istasyonu, yakın istihbarat ilişkisinin sadece bir örneği.
ABD başkanının günlük istihbarat brifinginin en üst düzey editörü olan eski CIA yetkilisi Dennis Wilder, Beş Göz’ün “dünya tarihindeki açık ara en başarılı istihbarat paylaşım düzenlemesi” olduğunu ileri sürüyor.
Bu ortaklığın İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikan ve İngiliz şifre kırıcıların Alman gizli iletişimini kırmak için birlikte çalışmasıyla ortaya çıktığını ve 1956 yılında diğer müttefikleri de kapsayacak şekilde genişletildiğini belirtti.
Wilder, “Bu on yıllık anlayışta herhangi bir bozulma Moskova, Pekin, Tahran ve Pyongyang’daki düşmanlarımız tarafından alkışlarla karşılanacaktır,” dedi.
Kanada ve Yeni Zelanda grup içinde en az istihbarat sağlayan ülkeler olsa da, herhangi bir üyenin gruptan çıkarılması diğer müttefiklerin yanı sıra Washington ve ötesindeki istihbarat yetkililerinin de eleştirilerine yol açacaktır.
Bir Beş Göz istihbarat yetkilisi Kanada’nın onlarca yıllık ağdan çıkarılmasının çok tehlikeli olacağını söyledi. İstihbarat yetkilisi, “Oturduğum yerden üzerimize gelen tehditlere bakınca, bulabileceğimiz tüm ortaklara ihtiyacımız var,” dedi.
2001-2015 yılları arasında Kanada Güvenlik İstihbarat Servisi (CSIS) analistliği yapmış olan Phil Gurski ise, “Bunu tetikleyen nedir? Evet, Kanada daha küçük bir ortak ama ittifak etkin bir şekilde çok hassas bilgileri paylaşıyor, ittifak çalışıyor. Öyleyse neden cezalandırılalım? Bu, kim bilir ne için Kanada üzerinde baskı kurmaya yönelik bir başka Beyaz Saray taktiği gibi görünüyor,” diye konuştu.
Trump’ın eski stratejisti Steve Bannon, Kanada’nın Trump’ın Trudeau’yu “trollemediğini” ve ülkeyi ilhak etme konusunda ciddi olduğunu anlaması gerektiğini söyledi.
Bannon, özellikle Çin’in Arktik bir güç olmaya çalıştığı bir dönemde Kanada’nın kendisini savunacak kaynaklardan yoksun olduğunu ileri sürdü.
Fakat Kanada’yı Beş Göz’den çıkarmaya yönelik herhangi bir hamlenin Amerika’ya zarar verecek ters etki yaratacak bir hamle olacağını da sözlerine ekledi ve “Kanada boyundan büyük işlere kalkışıyor. Askeri tarihe bakarsanız, sahip olduğumuz en iyi müttefik olduklarını görürsünüz,” dedi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’










