FT: ABD, Kanada’yı “Beş Göz” istihbarat ittifakından çıkarmaya çalışıyor

Beyaz Saray’ın üst düzey bir yetkilisi, Donald Trump’ın “ABD’nin 51. eyaleti” haline getirmekten bahsettiği Kanada üzerindeki baskıyı artırırken, bu ülkenin Beş Göz istihbarat paylaşım ağından çıkarılmasını önerdi.

Financial Times’ta (FT) yer alan habere göre ABD başkanının en yakın danışmanlarından biri olan Peter Navarro, ABD’nin Kanada’yı Britanya, Avustralya ve Yeni Zelanda’nın da dahil olduğu Beş Göz’den çıkarması için bastırıyor.

Trump Kanada’yı ilhak etmek istediğini söylemiş ve 4 Mart’ta bir aylık erteleme süresi dolduğunda bu ülkeden yapılan ithalata yüzde 25 gümrük vergisi getirme sözü vermişti.

Kanada’nın 9 Mart’ta görevinden ayrılacak olan Başbakanı Justin Trudeau, kısa bir süre önce Trump’ın ABD’nin kuzey komşusunu yutmaya yönelik hırsının “gerçek bir şey” olduğu konusunda uyarıda bulundu.

FT’nin haberinin yayınlanmasının ardından Navarro, “çılgınca bir şey” olduğunu söylediği bu fikri öne sürdüğünü reddetti. Navarro, “Kanada gibi müttefiklerimizle ulusal güvenliğimizi asla tehlikeye atmayız,” dedi.

Trump, Ottawa’nın göçmenlerin ve uyuşturucunun ABD’ye girişini durdurmak için yeterince çaba göstermediğini iddia ederek Kanada’yı Meksika ile birlikte gümrük vergilerinin ilk büyük hedefi haline getirdiğinde ABD müttefiklerini şaşkına çevirmişti.

Konu hakkında bilgi sahibi olan kişiler, Trump’la yakın ilişkisi nedeniyle Oval Ofis’e kolayca erişebilen Navarro’nun, ABD’nin Kanada üzerindeki baskıyı arttırarak bu ülkeyi Beş Göz’den çıkarması gerektiğini savunduğunu ileri sürüyor.

Bu fikrin Trump’ın ilgisini çekip çekmediği belli değil ama yetkilileri arasında tartışılıyor.

Beş Göz on yıllardır dünyanın en önemli istihbarat paylaşım ağı olageldi. ABD ve müttefikleri, operasyonlarda eşgüdüm sağlamanın yanı sıra son derece hassas sinyalleri ve insan istihbaratını da paylaşıyor.

Çin hakkında istihbarat toplamak için en önemli yer olan Avustralya’nın merkezindeki CIA yönetimindeki Pine Gap uydu istasyonu, yakın istihbarat ilişkisinin sadece bir örneği.

ABD başkanının günlük istihbarat brifinginin en üst düzey editörü olan eski CIA yetkilisi Dennis Wilder, Beş Göz’ün “dünya tarihindeki açık ara en başarılı istihbarat paylaşım düzenlemesi” olduğunu ileri sürüyor.

Bu ortaklığın İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikan ve İngiliz şifre kırıcıların Alman gizli iletişimini kırmak için birlikte çalışmasıyla ortaya çıktığını ve 1956 yılında diğer müttefikleri de kapsayacak şekilde genişletildiğini belirtti.

Wilder, “Bu on yıllık anlayışta herhangi bir bozulma Moskova, Pekin, Tahran ve Pyongyang’daki düşmanlarımız tarafından alkışlarla karşılanacaktır,” dedi.

Kanada ve Yeni Zelanda grup içinde en az istihbarat sağlayan ülkeler olsa da, herhangi bir üyenin gruptan çıkarılması diğer müttefiklerin yanı sıra Washington ve ötesindeki istihbarat yetkililerinin de eleştirilerine yol açacaktır.

Bir Beş Göz istihbarat yetkilisi Kanada’nın onlarca yıllık ağdan çıkarılmasının çok tehlikeli olacağını söyledi. İstihbarat yetkilisi, “Oturduğum yerden üzerimize gelen tehditlere bakınca, bulabileceğimiz tüm ortaklara ihtiyacımız var,” dedi.

2001-2015 yılları arasında Kanada Güvenlik İstihbarat Servisi (CSIS) analistliği yapmış olan Phil Gurski ise, “Bunu tetikleyen nedir? Evet, Kanada daha küçük bir ortak ama ittifak etkin bir şekilde çok hassas bilgileri paylaşıyor, ittifak çalışıyor. Öyleyse neden cezalandırılalım? Bu, kim bilir ne için Kanada üzerinde baskı kurmaya yönelik bir başka Beyaz Saray taktiği gibi görünüyor,” diye konuştu.

Trump’ın eski stratejisti Steve Bannon, Kanada’nın Trump’ın Trudeau’yu “trollemediğini” ve ülkeyi ilhak etme konusunda ciddi olduğunu anlaması gerektiğini söyledi.

Bannon, özellikle Çin’in Arktik bir güç olmaya çalıştığı bir dönemde Kanada’nın kendisini savunacak kaynaklardan yoksun olduğunu ileri sürdü.

Fakat Kanada’yı Beş Göz’den çıkarmaya yönelik herhangi bir hamlenin Amerika’ya zarar verecek ters etki yaratacak bir hamle olacağını da sözlerine ekledi ve “Kanada boyundan büyük işlere kalkışıyor. Askeri tarihe bakarsanız, sahip olduğumuz en iyi müttefik olduklarını görürsünüz,” dedi.