Grönland’da “ABD ile doğrudan görüşelim” sesleri yükseliyor

Grönlandlı politikacılar, gelecekleri hakkında yapılan tartışmalarda Danimarka’nın da yer almasından giderek daha fazla bıkmış durumda ve ABD ile doğrudan görüşmeler yapmak istiyor.

Bu hoşnutsuzluk, Washington’un Inuit ulusunu ele geçirme çabalarında önemli bir koz olarak kullanılabilir.

ABD Başkanı Donald Trump, ikinci döneminde Danimarka kontrolü altındaki yarı özerk ada olan Grönland’ı ele geçirme konusunda her zamankinden daha cesur davranıyor.

İngiliz tabloid gazetesi Daily Mail, Trump’ın askeri yetkililere Grönland’ı zorla ele geçirmek için planlar hazırlamaları talimatını verdiğini bildirdi.

Üst düzey askeri yetkililer, yasal endişeleri ve Kongre’nin böyle bir operasyonu destekleyeceğine dair şüpheleri gerekçe göstererek buna karşı çıkıyor. Fakat son Venezuela olayının da gösterdiği gibi, ABD başkanları daha önce de Kongre’nin önceden onayı olmadan defalarca güç kullandılar.

Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ve Grönlandlı mevkidaşı Vivian Motzfeld’in bu hafta ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüşmesi bekleniyor ama görüşmenin yeri de dahil olmak üzere ayrıntılar hakkında henüz çok az bilgi var.

Görüşmenin yeri bir yana, Grönlandlı politikacılar Løkke’nin Kopenhag’da kalmasını istediklerini giderek daha açık bir şekilde dile getiriyorlar.

Grönland için de geçerli olan Danimarka anayasasına göre, dışişleri Kopenhag’ın yetki alanına giriyor.

Fakat birçok Grönlandlı, kaderlerinin Danimarkalılar tarafından belirlenmesinden memnun değil. Grönland muhalefetinin lideri Pele Broberg geçen hafta Euractiv’e verdiği demeçte, “Danimarka Grönland’ı ilhak etmişken, Grönland’ın Grönlandlılara ait olduğunu söyleyemezsiniz,” dedi.

Broberg, ABD’nin ülkesine yönelik planlarına ilişkin endişeleri önemsiz göstererek, “Danimarka da bizi sonsuza kadar elinde tutmak istiyor,” dedi ve Danimarkalıların “sessiz kalmalarını” söyleyerek, “Grönland’ın Grönlandlılar tarafından yönetilmesine izin vermelerini” istedi.

Grönland muhalefet lideri, “Amerikalılar bize Danimarkalıların bize halihazırda yapmadıkları hiçbir şeyi yapamazlar,” dedi.

Kopenhag ile ilgili hayal kırıklıkları sadece Grönland muhalefetine özgü değil.

Geçen hafta Danimarka medyası, Danimarka parlamentosunun dışişleri komitesi ile Grönland parlamentosunun dışişleri komitesi üyeleri arasında yapılan ortak toplantıyı haber yaptı.

Haberlere göre, Grönlandlı milletvekilleri aynı akşam Danimarka savunma ve dışişleri bakanlarının düzenlediği brifinge davet edilmedikleri için öfkelenerek toplantının havası bir anda bozuldu ve Danimarkalı meslektaşlarını “yeni sömürgecilik” yapmakla suçladılar.

Grönland Dışişleri Komitesi Başkanı ve Başbakan Jens-Frederik Nielsen hükümetinin ikinci büyük partisi IA’nın üyesi Pipaluk Lynge, toplantı sonrasında Danimarka yayıncısı DR’ye, “Grönland’da bizler yetişkin insanlarız. Bir parlamentomuz var. Bizim adımıza kolaylıkla konuşabilecek bakanlarımız var,” dedi.

Endişeleri artıran bir diğer unsur ise, toplantının Amerikan şirketi Microsoft’a ait Teams platformunda yapılmasıydı. Bu durum, ABD hükümetinin görüşmeyi dinleyerek Grönland ile Danimarka arasındaki ilişkilerin nasıl kötüleştiğini görebileceği endişesini doğurdu.

Motzfeld de hayal kırıklığını dile getirdi ve geçen hafta “Sadece Amerika Birleşik Devletleri ile toplantılar yapmamızın nesi yanlış?” diye sordu.

Grönland hükümetinin küçük ortağı olan ve Motzfeldt’in de üyesi olduğu sosyal demokrat Siumut partisinin başkanı Aleqa Hammond, geçen hafta yerel yayıncı KNR’ye verdiği demeçte, mevcut durumun Grönland için “eşsiz bir fırsat” olduğunu söyledi. Hammond, “Diğer ülkelere kendimiz yaklaşabiliriz,” dedi.

Siumut’un başkan yardımcısı Ineqi Kielsen, pazar günü Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen’in Rubio ile toplantıya katılmasını sorguladı ve Danimarka Radio IIII’de yaptığı açıklamada, “Danimarka Dışişleri Bakanlığı Grönland’a çok az güveniyor,” dedi.

Yaygın olarak bağımsızlık yanlısı bir sertlik yanlısı olarak görülen Hammond, partisini iktidar koalisyonundan çekebilir. Geçen yıl parti başkanı olarak seçilmesinden sonra Danimarka gazetesi Politiken’e verdiği demeçte, “Grönland’ın sesi, dışarıdan gelen ve Grönland ve Grönland’ın gelecekteki politikası hakkında konuşmak isteyen tüm insanlar için belirleyici bir başlangıç noktası olmalıdır,” demişti.