Güney Kıbrıs, İsrail’den doğalgaz ithal edecek ilk AB ülkesi olacak

İsrailli enerji şirketi Energean, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne (GKRY) doğalgaz tedarik etmek üzere anlaşma imzaladı. Bu anlaşmayla GKRY, İsrail’den gaz ithal eden ilk Avrupa Birliği ülkesi olacak. Anlaşma kapsamında İsrail ile GKRY arasında yeni bir deniz altı boru hattı inşa edilmesi de teklif edildi.

İsrailli enerji şirketi Energean, 3 Kasım’da yaptığı açıklamada, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne (GKRY) doğalgaz tedarikine yönelik bir anlaşma imzaladığını duyurdu.

Bu anlaşmayla GKRY, Tel Aviv’den gaz ithal eden ilk Avrupa Birliği ülkesi konumuna gelecek.

İsrail’in Karish, Tanin ve Katlan sahalarını işleten Energean, GKRY merkezli Cyfield firması ile Larnaka’nın Mari bölgesindeki bir elektrik üretim tesisine gaz sağlamak üzere mutabakat zaptı imzaladı.

İsrail’den Kıbrıs’a yeni boru hattı teklifi

Energean, anlaşmanın bir parçası olarak İsrail’den GKRY’ye doğalgaz ihracatı için yeni bir boru hattı inşa edilmesini de teklif etti.

İsrail ve GKRY hükümetlerine sunulan teklife göre Energean, Karish sahasını doğrudan GKRY’ye bağlayacak deniz altı boru hattını tasarlayıp inşa edecek ve işletecek.

İsrail Enerji ve Altyapı Bakanı Eli Cohen, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Kıbrıs’a gaz satışı İsrail’in bölgedeki ve Avrupa’daki diplomatik konumunu güçlendirecek, istikrar ve refaha katkı sağlayacak ve devlete milyarlarca şekel gelir yaratacak” dedi.

Energean CEO’su Mathios Rigas ise teklifin, “Kıbrıs’ın enerji tecridini, komşu bir kaynaktan doğrudan doğalgaza erişimle azaltacağını; bölgesel işbirliğini ve daha temiz, sürdürülebilir enerjiye geçişi destekleyeceğini” ifade etti.

Cyfield CEO’su George Chrysocous da işbirliğinin “Kıbrıs’ın enerji geleceğini değiştirme potansiyeli taşıdığını” söyledi.

Mısır’la yapılan anlaşma onay bekliyor

İsrailli NewMed Energy şirketi, ağustos ayında Mısır’a 2040 yılına kadar Leviathan sahasından 130 milyar metreküp gaz tedarikini öngören 35 milyar dolarlık bir anlaşma imzalamıştı.

Akdeniz’deki Leviathan sahasının yaklaşık 600 milyar metreküp rezervi bulunuyor.

Saha, 2019’daki 60 milyar metreküplük ilk anlaşmanın ardından 2020’de üretime geçerek Mısır’a gaz sağlamaya başlamıştı.

Ancak Bakan Cohen ve Başbakan Binyamin Netanyahu, mevcut fiyatlar nedeniyle gazın iç piyasaya satılmasını tercih ettiklerini belirterek 35 milyar dolarlık bu anlaşmayı henüz onaylamadı.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Cohen’in onay vermemesi üzerine gelecek hafta İsrail’e yapacağı ziyareti iptal etti.

Beyaz Saray ve Leviathan sahasının işletmecisi ABD’li Chevron, anlaşmanın onaylanması için İsrail’e baskı yapıyor.

İsrail’in iç talep kaygıları

Mısır, tükettiği doğalgazın yaklaşık yüzde 15 ila yüzde 20’sini İsrail’den ithal ediyor.

Bu gazın bir bölümü Mısır’daki tesislerde sıvılaştırılarak tankerlerle Avrupa’ya gönderiliyor.

Fakat son dönemde Mısır’ın iç tüketimindeki artış, ihracatı olumsuz etkiledi ve 2025’te keskin bir düşüşe yol açtı.

Öte yandan İsrail, artan iç talebi nedeniyle Mısır’a ek ihracat yapma konusunda isteksiz davranıyor.

İsrail Maliye Bakanlığı, yılın başında yayımladığı bir uyarıda, büyüyen iç enerji ihtiyacı nedeniyle ülkenin önümüzdeki 25 yılda doğalgaz açığı riskiyle karşılaşabileceğini ve bunun hane halkının elektrik fiyatlarını yükseltebileceğini bildirmişti.