Hollanda, Çinli şirket Nexperia’ya ABD istediği için el koydu

Mahkeme belgelerine göre ABD, Çinli CEO’su görevde kalırsa şirketin ihracat kontrol listesinden çıkarılmayacağı konusunda uyarıda bulunduktan sonra, Hollanda hükümeti çip üreticisi Nexperia’nın kontrolünü ele geçirdi. 

Financial Times’ta (FT) yer alan habere göre ekonomi bakanlığı bu ay, yonga üreticisinin kontrol hissedarı olan CEO Zhang Xuezheng’i görevden aldı ve Washington ile Pekin arasında giderek tırmanan teknolojik hakimiyet mücadelesine girdi.

Nexperia, tüketici elektroniği ve çok çeşitli endüstriyel kullanımlar için büyük miktarlarda temel düşük marjlı çipler üretiyor, fakat aynı zamanda Avrupa otomotiv endüstrisi için de önemli bir tedarikçi.

Şirket, 2017 yılında Çinli bir konsorsiyuma satıldıktan sonra Çinli Wingtech grubu tarafından satın alınmıştı.

Amsterdam temyiz mahkemesi salı günü Hollanda ekonomi bakanlığı ile Wingtech arasındaki davayı yayınladı. Mahkeme, ABD’li yetkililerin haziran ayında Hollanda’ya, Avrupa operasyonlarını Çin operasyonlarından ayırma planının çok yavaş ilerlediğini söylediğini ortaya çıkardı.

Geçen ay, ABD ticaret bakanlığı, Wingtech’e uygulanan kısıtlamaların Hollanda’daki yan kuruluşuna da uygulanacağını söyleyerek Nexperia’ya fiilen ültimatom vermiş.

“Varlık listesi”, ABD’nin ulusal güvenliği veya dış politika çıkarlarına aykırı hareket ettiği düşünülen gruplara kontrol uygulamak için kullanılıyor. ABD şirketleri, bu gruplara satış yapmak için lisans almak zorunda ve bu lisansı almak zor, bu da ileri teknolojiye erişimi sınırlıyor.

Hollanda dışişleri bakanlığı ile ABD Uluslararası Güvenlik ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Bürosu arasında yapılan bir toplantının tutanaklarına göre, ABD, “şirketin CEO’sunun hâlâ aynı Çinli olmasının sorunlu” olduğunu düşünüyordu.

Mahkeme belgelerine göre, Hollanda Dışişleri Bakanlığı tutanaklarında “Varlık listesinden muafiyet için CEO’nun değiştirilmesi gerektiği neredeyse kesin,” deniyor.

Washington geçen yıl Wingtech’i listeye ekleyerek, şirketin Çin’in hassas yarı iletken üretim teknolojisini edinmesine yardımcı olduğunu söyledi.

30 Eylül’de ABD, listeyi şirketlerin yan kuruluşlarını da kapsayacak şekilde genişletti, bu da Nexperia’nın kasım ayı sonuna kadar aynı kısıtlamalara maruz kalacağı anlamına geliyordu.

Belgelere göre, aynı gün Hollanda ekonomi bakanı Vincent Karremans, 70 yıllık bir yasa olan Acil Mal Bulunabilirliği Yasasını ilk kez “Nexperia’nın işini ve üretim araçlarını korumak” için kullandı.

Danışmanlık şirketi Rhodium Group’un direktörü Reva Goujon, “Hollanda hükümeti, [iştiraklerle ilgili] bu kuralın onlar için gerçek sorunlar yaratacağını çok iyi anlayabilirdi,” dedi.

Nijmegen merkezli Nexperia, Çinli sahipliği hakkındaki “olumsuz” kamuoyunun algısını değiştirmek için 2024’ün başlarında Hollanda ile “Hollanda şirketi olarak tanınmak” için görüşmelere başlamıştı.

Belgeler, Zhang’ın bu ayrılmaya direndiğini ve Wingtech’in 2019’da şirketi satın almasından bu yana şirket üzerindeki kontrolünü sıkılaştırdığını gösteriyor.

Geçen aralık ayında, ekonomi bakanlığı Nexperia’ya, siber güvenlik ve “içeriden gelen tehditler” konusunda etkili bir politika ile birlikte “halka açık hissedarıdan operasyonel bağımsızlık” sağlaması gerektiğini bildirdi.

Şirket mart ayında verdiği yanıtta, “Hollanda/Avrupa kimliği/varlığı ile ilgili açık/koşulsuz bir garanti verilemez, çünkü bu, hissedarın kontrol haklarını çok fazla kısıtlayacaktır” ve “Şirketin iş ihtiyaçları/planları ile ilgili esnekliğini makul olmayan bir şekilde sınırlayacaktır,” dedi.

Belgelere göre, eylül ayında Zhang, şirketin üç finans yetkilisinin banka yetkileri kaldırarak Nexperia yönetim kurulunun Avrupalı üyelerinin yönetişim konusunda endişelenmesine neden oldu.

Hollanda hükümeti, pazar günü şirketi ele geçirdiğini açıklarken “ciddi yönetişim eksiklikleri”ni gerekçe gösterdi.

Rhodium Group’tan Goujon, Wingtech’in ele geçirilmeye itiraz etmeye çalışabileceğini, fakat mal temini yasasının Hollanda hükümetine bir işletmenin yönetimine müdahale etmek için geniş bir hareket alanı tanıdığını söyledi.

Nexperia salı günü, ABD’nin kısıtlamalarıyla başa çıkmak için “bir çözüm bulunacağından emin” olduğunu açıkladı. Şirket, Çin Ticaret Bakanlığı’nın 4 Ekim’de Nexperia China ve alt yüklenicilerinin Çin’de üretilen belirli bitmiş bileşenleri ve alt montajları ihraç etmesini yasakladığını belirtti.

Açıklamada, “Nexperia, bu kısıtlamalardan muafiyet elde etmek için Çinli yetkililerle aktif olarak görüşüyor” denildi.

Yatırımcılara yönelik acil durum brifinginde Wingtech yöneticileri, Hollanda’nın Nexperia üzerindeki kontrolünü elinden alma girişiminin “başarısız olacağını” söyledi.

Financial Times’ın gördüğü toplantı notlarına göre, Pekin’in Lahey’i şiddetle kınadığını ve “şu anda muhataplarıyla diplomatik görüşmelerde bulunduğunu” söylediler.

Wingtech’in geçici başkanı Shen Xinjia, pazar günkü brifingde “Yasal yollara başvurma, ülkemizin koruması ve hissedarların kararlılığı gibi güçlerin birleşmesiyle bu savaşı kazanacağımızdan eminiz. Çin’in varlıklarının güvenliği konusunda asla taviz vermeyeceğiz,” dedi.

Shen, Wingtech’in Hollanda danışmanının, Hollanda ekonomi bakanlığının “ABD hükümetinin peşinden giden uysal bir kuzu” olduğunu söylediğini aktardı.

Shen, Wingtech’in yabancı parçaların “yerel ikamesi için girişimler” başlatarak ABD kurallarına hazırlandığını söyledi ve “Tedarik zinciri düzeyinde etkili önlemler zaten uygulanmaya başlandı,” dedi.

Wingtech başkanı Yang Mu, en kötü senaryoda Wingtech’in “Çin varlıklarını ve faaliyetlerini korumaya öncelik vereceğini” söyledi.

Yöneticiler, Nexperia’nın işlerinin yaklaşık yarısının Çin’de yapıldığını ve çiplerinin yüzde 80’inin Çin anakarasından paketlenip sevk edildiğini belirtti. 

Wingtech’in kontrol hissedarı olan Zhang’ın şirketi Wen Tianxia Group, Nexperia’nın ürünlerini üretmeye başlayacak olan Şanghay’daki yarı iletken üretim tesisinin inşasına 12 milyar RMB (1,27 milyar sterlin) yatırım yaptı. 

Yöneticiler, hisselerinin ekonomik haklarını elinde tutmaya devam ettiklerini vurguladılar.