Hürmüz’de petrol akışı toparlanıyor ama dizel açığı sürüyor

Wall Street Journal gazetesinin haberine göre Hürmüz Boğazı’ndan ham petrol geçişi çatışma öncesi seviyenin yüzde 76’sına ulaşırken, küresel piyasaların ihtiyaç duyduğu işlenmiş yakıt sevkiyatı yüzde 11 düzeyinde kaldı. Rafineri hasarları nedeniyle dizel fiyatlarının rekor kırması üzerine G7 ülkeleri stratejik rezervlerden 100 milyon varil yakıtı piyasaya sürme kararı aldı.

Hürmüz Boğazı üzerinden ham petrol sevkiyatı yeniden canlanırken, küresel pazarların asıl ihtiyaç duyduğu dizel yakıt tedarikinde kriz sürüyor.

Amerikan The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin haberine göre tankerler, İran ile yaşanan çatışma öncesindeki seviyelere yakın miktarda ham petrol taşımayı sürdürse de işlenmiş petrol ürünlerinin geçişi düşük düzeyde kalıyor.

Dizel açığı, lojistik maliyetlerini doğrudan yükselttiği için Washington’ın da öncelikli gündem maddesi haline geldi.

Kamyonlarla taşınan gıda ve teknoloji ürünleri başta olmak üzere tüketim mallarının fiyatlarını artıran dizel artışını frenlemek isteyen ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, fiyat baskısını hafifletmek adına farklı seçenekleri değerlendiriyor.

ABD genelinde eylül sonunda bir galon (yaklaşık 3,785 litre) dizelin ortalama fiyatı 6,53 dolarla rekor kırarken, Kaliforniya eyaletinde aynı miktar yakıtın fiyatı 8,44 dolara çıkarak tarihi zirvesini gördü.

Rafinerilerin vurulması arzı kısıtlıyor

Lipow Oil Associates Başkanı Andy Lipow, piyasadaki krize dikkat çekerek tüketicilerin ham petrol değil benzin, uçak yakıtı ve dizel satın aldığını vurguladı.

Bölgede düzenlenen füze ve insansız hava aracı saldırılarında çok sayıda büyük petrol rafinerisinin hasar gördüğünü hatırlatan Lipow, dünyanın ciddi bir petrol ürünü kıtlığıyla karşı karşıya kaldığını belirtti.

Emtia analiz şirketi Kpler verileri, boğazdan ham petrol akışının toparlanmasının işlenmiş yakıt sorununu kısa sürede çözmeye yetmediğini ortaya koyuyor.

Verilere göre 3 Ekim Cumartesi günü Hürmüz Boğazı’ndan taşınan günlük ortalama ham petrol miktarı 10,3 milyon varile ulaşarak çatışma öncesi seviyenin yüzde 76’sını yakaladı.

Buna karşılık benzin ve dizel gibi işlenmiş ürünlerin hacmi günlük yalnızca 1,3 milyon varilde kaldı.

Söz konusu miktar toplam sevkiyatın sadece yüzde 11’ine denk gelirken, söz konusu oran savaş öncesinde yüzde 20’nin üzerinde seyrediyordu.

G7 ülkelerinden stratejik rezerv kararı

Fiyat artışları karşısında Trump, 1 Ekim’de dizel ihracatını durdurma seçeneğini değerlendirdiğini duyurmuştu.

Bu adımı Enerji Bakanı Chris Wright ve İçişleri Bakanı Douglas Burgum ile ele aldığını aktaran Trump, kısıtlamanın diğer mallarda fiyat artışlarına yol açabileceği uyarısında da bulunmuştu.

Washington’ın Avrupa ülkelerine stratejik yakıt rezervlerini devreye sokma çağrısı yapması ve aksi takdirde ABD’den yapılan dizel sevkiyatının kısıtlanabileceğini ima etmesi ise Avrupa Birliği’nde (AB) tepkiyle karşılandı.

İhracat yasağı ihtimalini kesin bir dille reddeden Avrupa Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, böyle bir kararın hiçbir tarafa fayda sağlamayacağını ve ABD’nin güvenilir ortak imajını sarsacağını dile getirdi.

Taraflar arasındaki gerilimin ardından G7 ülkeleri, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda dört ay içinde stratejik rezervlerden 100 milyon varile kadar dizel ve petrolü piyasaya sürme kararı aldı.

Kararın ardından geri adım atan Trump, “Avrupa geniş dizel rezervlerine sahip ve bizim gibi onlar da dünya piyasasına önemli katkı sunacak. İhracat yasağı getirmeyeceğiz” açıklamasını yaptı.