IMF: İran savaşı enflasyona ve yavaşlayan büyümeye neden olacak

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu’daki savaşın enflasyonun yükselmesine ve küresel büyümenin yavaşlamasına yol açacağını belirtti.

Bu açıklama, IMF’nin önümüzdeki hafta yayınlamayı planladığı dünya ekonomisi tahminleri öncesinde geldi.

Savaş, küresel enerji arzında tarihin en kötü kesintisini tetikledi. İran’ın, dünyadaki petrol ve gazın beşte birinin nakliyesi için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması nedeniyle milyonlarca varil petrol üretimi durduruldu.

Reuters’a konuşan IMF Genel Direktörü Kristalina Georgieva, çatışma hızla çözülse bile IMF’nin büyüme tahminini düşürmeye ve enflasyon tahminini yükseltmeye hazırlandığını söyledi.

Savaşın, önümüzdeki hafta Washington’da düzenlenecek IMF ve Dünya Bankası bahar toplantılarında dünyanın dört bir yanından gelen maliye yetkilileri arasındaki tartışmaların ana gündem maddesi olması bekleniyor.

Fonun, 14 Nisan’da yayınlanması planlanan bir sonraki Dünya Ekonomik Görünümü raporunda bir dizi senaryo sunması bekleniyor.

Fon, 30 Mart tarihli bir blog yazısında, savaşın yarattığı asimetrik şok ve sıkılaşan finansal koşulları gerekçe göstererek, tahminlerin aşağı yönlü revize edilebileceğine işaret etmişti.

Georgieva, savaş olmasaydı, ekonomilerin pandemiden toparlanmaya devam etmesiyle birlikte IMF’nin küresel büyüme tahminini 2026’da %3,3 ve 2027’de %3,2 olarak hafifçe yukarı yönlü revize etmeyi beklediğini söyledi.

Perşembe günü yapacağı konuşmada bahar toplantılarına ilişkin bir ön değerlendirme yapacak olan Georgieva, “Bunun yerine, artık tüm yollar daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıkıyor,” dedi.

Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga ise bugün (7 Nisan) Atlantic Council etkinliğinde görüşlerini sunacak.

IMF başkanı, jeopolitik gerilimler, teknolojik gelişmeler, iklim şokları ve demografik değişimleri gerekçe göstererek, “Yüksek belirsizliğin hakim olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Tüm bunlar, bu şoktan kurtulduktan sonra bir sonrakine karşı gözümüzü dört açmamız gerektiği anlamına geliyor,” dedi.

Georgieva, savaşın küresel petrol arzını %13 oranında azalttığını ve bu etkinin petrol ve gaz sevkiyatlarından helyum ve gübre gibi ilgili tedarik zincirlerine kadar yayıldığını belirtti.

IMF şefi, çatışmaların hızlı bir şekilde sona ermesi ve oldukça hızlı bir toparlanmanın bile, büyüme tahmininde “nispeten küçük” bir aşağı yönlü revizyona ve enflasyon tahmininde yukarı yönlü bir revizyona yol açacağını söyledi. 

Georgieva, enerji rezervleri olmayan yoksul ve savunmasız ülkelerin en ağır darbeyi alacağını ekledi ve birçok ülkenin, savaşın neden olduğu fiyat artışlarını halkının atlatmasına yardımcı olacak mali alanının çok az olduğunu veya hiç olmadığını, bunun da sosyal huzursuzluk olasılığını artırdığını belirtti. 

IMF şefi, bazı ülkelerin halihazırda finansman yardımı talep ettiğini söyledi, fakat bu ülkelerin isimlerini vermedi.

İktisatçı, IMF’nin ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamak için mevcut bazı kredi programlarını genişletebileceğini söyledi. IMF üyelerinin yüzde 85’i enerji ithalatçısı.

Geniş kapsamlı enerji sübvansiyonlarının çözüm olmadığını belirten Georgieva, politika yapıcıları enflasyonist baskıları daha da alevlendirebilecek devlet ödemelerinden kaçınmaya çağırdı.

Georgieva, Katar’ın hasar nedeniyle doğal gaz üretiminin yüzde 17’sini eski haline getirmesinin üç ila beş yıl süreceğini tahmin ettiğini söyledi.

Uluslararası Enerji Ajansı ise savaşta 72 enerji tesisinin hasar gördüğünü, bunların üçte birinin ise ciddi hasara uğradığını bildirdi.

Georgieva, “Savaş bugün sona erse bile, dünyanın geri kalanı üzerinde kalıcı bir olumsuz etki olacak,” dedi.

IMF, IEA ve Dünya Bankası başkanları geçen hafta, savaşın enerji ve ekonomi üzerindeki etkilerini değerlendirmek üzere koordineli bir çalışma başlatacaklarını açıkladılar.

Georgieva, IMF’nin gıda güvenliği konusunda Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı ve Gıda ve Tarım Örgütü ile de işbirliği içinde olduğunu belirtti.

Dünya Gıda Programı, Mart ortasında, savaşın haziran ayına kadar devam etmesi halinde milyonlarca insanın ciddi açlıkla karşı karşıya kalacağını açıklamıştı.

Georgieva, IMF’nin henüz bir gıda krizi öngörmediğini, fakat gübre tedarikinde aksaklıklar yaşanması halinde bunun gerçekleşebileceğini belirtti.