IMF’den yükselen piyasalara ‘istikrarsız sermaye’ uyarısı

Uluslararası Para Fonu (IMF), yükselen piyasaların hedge fonlar gibi istikrarsız sermaye kaynaklarına artan bağımlılığı nedeniyle Ortadoğu’daki çatışmalar gibi küresel şoklara karşı daha savunmasız hale geldiği uyarısında bulundu. Fon tarafından yapılan analiz, 2008 krizinden bu yana bu piyasalara yönelik hisse senedi ve tahvil girişlerinin sekiz kat artarak 2025 yılı itibarıyla 4 trilyon dolara yaklaştığını ortaya koyuyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF), yükselen piyasaların son yıllarda hedge fonlar gibi “istikrarsız” sermaye kaynaklarına olan bağımlılığının artması nedeniyle Ortadoğu’daki çatışma gibi küresel sarsıntılara karşı çok daha kırılgan hale geldiği uyarısını yaptı.

Financial Times’ın (FT) Fon tarafından yapılan analize dayandırdığı haberine göre, bu durum yükselen ekonomiler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Yükselen piyasalara yönelik hisse senedi ve tahvil alımları, 2008 küresel finansal krizinden bu yana sekiz kat artış gösterdi. Toplam sermaye girişinin 2025 yılında, büyük bölümü borç yükümlülükleri şeklinde olmak üzere, 4 trilyon dolara yaklaştığı kaydedildi.

IMF verilerine göre, yükselen piyasaların yabancı yatırımcılara olan borcu, 2006 yılındaki yüzde 9 seviyesinden bugün gayrisafi yurtiçi hasılanın (GSYH) ortalama yüzde 15’ine yükseldi. Söz konusu sermayenin beşte dördü artık banka dışı kaynaklardan sağlanırken, bu oran yirmi yıl öncesinin iki katına tekabül ediyor.

FT’nin aktardığı IMF raporunda, “Bu akışlar genellikle banka akışlarından daha volatil seyrediyor ve küresel risk koşullarına karşı giderek daha duyarlı hale geliyor. Bu riskler, Ortadoğu’daki savaş bağlamında ön plana çıkmıştır” ifadelerine yer verildi.

Fon’un uyarısı, bir dizi yükselen ekonominin Ortadoğu’daki çatışmanın ekonomik sonuçlarıyla mücadele ettiği döneme denk geldi. Savaşın başlangıcından bu yana yabancı yatırımcıların yerel piyasadan yaklaşık 8 milyar dolarlık borç yükümlülüğünü çekmesiyle Mısır lirası, dolar karşısında yaklaşık yüzde 15 değer kaybetti.

IMF, yabancı sermayede yaşanacak ani daralmanın dış finansal baskıyı artırabileceğini, borçlanma maliyetlerini yükseltebileceğini ve para birimlerinde keskin değer kayıplarını tetikleyebileceğini vurguladı. Kurum, bu durumun ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyecek finansal zorluklara yol açabileceğini belirtti.

Yapılan analiz, hedge fonların en istikrarsız sermaye kaynakları arasında yer aldığını gösteriyor. ABD’de 2022 yılındaki faiz artışlarının ardından VIX oynaklık endeksinde yaşanan yüzde 7’lik sıçrama, hedge fon portföylerindeki yükselen piyasa menkul kıymetlerinin payında yüzde 1,3’lük düşüşe neden oldu.

IMF tahminlerine göre, banka dışı yatırımcıların şirketlere doğrudan kredilendirmesi son 10 yılda 5 kat artarak 50 ila 100 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Mart ayı sonunda Harvard Üniversitesi’nde konuşan ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, ABD’nin mevcut kamu borcu seviyesinin yönetilebilir olduğunu ancak federal borçlanma perspektiflerinin endişe yarattığını ifade etmişti.

Öte yandan, IMF’nin eski başekonomisti ve araştırma bölümü başkanı Olivier Blanchard, 13 Mart’ta yaptığı açıklamada, Ortadoğu’daki çatışmaların etkisiyle petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara ulaşabileceğini belirtmişti.