İngiliz iktisatçı Pettifor: Yapay zeka çöküşü kaçınılmaz bir krize yol açacak

İngiliz iktisatçı Ann Pettifor, teknoloji milyarderlerinin ve yapay zeka şirketlerinin milyarlarca dolarlık zararlarını bireysel yatırımcılar ile emeklilik fonlarına yıktığını belirtti. Pettifor, yapay zeka balonunun patlamasının kaçınılmaz olarak küresel bir finansal krize ve resesyona yol açacağını vurguladı.

İngiliz iktisatçı Ann Pettifor, kendisine ait Substack bülteninde yayımladığı makalede, teknoloji sektöründeki güncel gelişmeleri ve finansal piyasalardaki risk transferlerini değerlendirdi.

Profesör Daniela Gabor’un yapay zeka balonuyla ilgili olarak sosyal medyada paylaştığı “Buzdağı önümüzde duruyor ama bize başka yöne bakmamız söyleniyor” ifadesine atıfta bulunan Pettifor, teknoloji şirketlerinin yarattığı finansal risklerin sıradan tasarruf sahiplerine yüklendiğini kaydetti.

“Halka arzlar, yatırım riskinin milyonlarca bireysel yatırımcıya korkakça devredilmesidir”

Elon Musk’ın SpaceX şirketinin halka arz (IPO) sürecini eleştiren Pettifor, bu hamlenin şirketin mali kayıplarını gizleme çabası olduğunu ifade etti.

Makalede, “Musk’ın halka arzı, SpaceX’in kayıplarından ve onun Mars’ı kolonileştirme yönündeki gülünç hırsından dikkatleri başka yöne çekmekten ibarettir” görüşüne yer verildi.

SpaceX’in mali verilerini paylaşan iktisatçı, şirketin 2025 yılında 18,7 milyar dolar gelir elde etmesine karşın 4,9 milyar dolar zarar ettiğini, 2026’nın ilk çeyreğinde ise zararın geçen yılın aynı dönemindeki 528 milyon dolardan 4,3 milyar dolara yükseldiğini aktardı.

Şirketin bünyesindeki yapay zeka biriminin de Grok aracını çalıştırmak için gereken yüksek bilgi işlem maliyetleri nedeniyle geçen yıl 6,4 milyar dolar zarar ettiğini ekledi.

Bu mali tablonun halka arz yoluyla sıradan insanlara fatura edildiğini belirten Pettifor, şu ifadeleri kullandı:

“Musk’ın halka arzı, yatırım riskinin milyonlarca bireysel yatırımcıya ve nihayetinde emeklilik fonlarındaki farkında olmayan tasarruf sahiplerine korkakça devredilmesidir. SpaceX halka arzında sunulan hisselerin yaklaşık yüzde 30’unu bireysel yatırımcılara ayırdı; bu oran geleneksel olan yüzde 10’luk oranın çok üzerindedir. Bu durum, daha fazla küçük yatırımcıyı içeri çekmek için daha fazla hisse anlamına geliyordu.”

“Büyük yapay zeka şirketleri de zararlarını bireysel yatırımcılara aktarmayı planlıyor”

Pettifor, benzer bir risk transferinin sonbaharda halka arz planlayan diğer büyük yapay zeka şirketleri için de geçerli olduğunu yazdı.

Sam Altman’ın kâr amaçlı şirketi OpenAI’ın sızdırılan mali verilerine değinen yazar, şirketin 2025 sonu itibarıyla aylık gelirini 2 milyar dolara çıkararak tarihin en hızlı büyüyen girişimlerinden biri olmasına rağmen, devasa harcamalar nedeniyle net zararının 2024’teki 5 milyar dolardan 2025’te 39 milyar dolara fırladığını bildirdi.

Teknoloji sektöründeki bu finansal yapının sürdürülemez olduğunu savunan Pettifor, makalesinde şu uyarılara yer verdi:

“Yapay zeka çöküşünün kaçınılmaz bir sonucu, hem ABD’de hem de Avrupa’da bir finansal kriz ve resesyon olacaktır. Peki 2007-2009 ölçeğindeki başka bir krizi yönetmesi için Başkan Trump’ın kaotik yönetimine kim güvenebilir? Ne olursa olsun ve tıpkı Büyük Finansal Kriz’de olduğu gibi, bu balonun patlamasının, ardından kesinlikle gelecek olan ekonomik çöküşün ve başarısızlığın bedelini hepimiz ödeyeceğiz.”

“Wall Street, SpaceX hisselerini sıradan yatırımcıların portföylerine doldurmak için kuralları değiştirdi”

Pettifor, finansal piyasa düzenleyicilerinin ve pasif varlık yönetim fonlarının, kuralları Musk ve yapay zeka şirketleri lehine değiştirdiğini kaydetti.

NASDAQ ve FTSE Russell endeks kurallarının 1 Mayıs 2026 tarihinde değiştirilerek SpaceX’in sadece 15 işlem gününün ardından Nasdaq-100 endeksine girmesinin sağlandığını belirten yazar, eski kurallara göre endeks takip fonlarının (ETF) yeni halka açılan bir şirkete yatırım yapmak için üç aylık rüştünü ispat süresini beklemek zorunda olduğunu hatırlattı.

Bu kural değişikliğinin emeklilik fonlarından otomatik olarak 22 ila 27 milyar dolarlık bir alım talebi yaratacağını vurgulayan Pettifor, süreci şu sözlerle eleştirdi:

“Başka bir deyişle Wall Street, SpaceX hisselerinin daha fazlasını sıradan yatırımcıların ve emeklilik fonlarının portföylerine doldurmak amacıyla yatırım kurallarını değiştirmeye yardımcı oldu.”

S&P Dow Jones endeksinin ise SpaceX’i S&P 500 endeksine hızlı şekilde dahil etmeyi reddettiğini aktaran Pettifor, bu kararın bireysel yatırımcıları korumak amacıyla alındığını, bu nedenle SpaceX, Anthropic ve OpenAI gibi şirketlerin en az bir yıl boyunca S&P 500 endeksine giremeyeceğini yazdı.

“Kriz önümüzde duruyor”

Yapay zeka sektörünün gelir yaratmadan çok yüksek borçlanma ve maliyetlerle çalıştığını belirten Pettifor, sistemin ayakta kalabilmek için yatırımcılara yüzde 17,5 gibi olağan dışı getiri oranları vadettiğini ifade etti.

ABD’deki finansal denetim mekanizmalarının zayıflığına ve kuralsızlaşmaya dikkat çeken iktisatçı, Trump yönetiminin nisan ayında sarf ettiği “Maalesef tüm dünya bir nevi kumarhaneye dönüştü” sözünü hatırlatarak makalesini şu sözlerle tamamladı:

“Hepimizin bildiği gibi, bir kumarhanede her zaman kasa kazanır. Bu yüzden eğer bir SpaceX yatırımcısıysanız, her nerede olursanız olun, finansal can yeleklerinizi hazır bulundurun.”