İngiltere, ABD’nin askeri uydularına bağımlılık nedeniyle endişeli

Donald Trump’ın Batılı müttefiklere yönelik tehditleri, Birleşik Krallık hükümetinin bazı kesimlerinde Londra’nın uydu sistemleri konusunda Washington’a bağımlılığı konusunda endişeleri artırıyor.

Financial Times’ın (FT) haberine göre milyarlarca sterlinlik bir sözleşme ile yeni nesil askeri uyduların inşa edilmesi, önemli bir tartışma konusu haline geldi.

ABD yönetiminin giderek daha öngörülemez hale geldiği bir dönemde, SkyNet 6 programının Amerikan savunma devi Lockheed Martin’e verilmesi konusunda parlamentoda sorular artıyor.

Trump’ın Grönland’a yönelik tehditleri ve NATO birliklerinin Afganistan’daki çabalarını eleştiren söylemleri, tartışmayı daha da şiddetlendirdi. Lockheed Martin, 25 yılı aşkın süredir İngiltere’nin mevcut uzay programını yöneten Avrupa havacılık ve savunma grubu Airbus ile uydu sözleşmesi için rekabet ediyor.

“ABD’li şirketlere güvenmek iyi bir fikir mi?”

Konuya yakın kaynaklara göre, bazı İngiliz yetkililer, İngiltere’nin böylesine önemli bir askeri kapasite için ABD merkezli bir şirkete güvenip güvenmemesi gerektiğini sorguluyor.

Yetkililer, tedarik sürecinde dikkate alınan diğer hususlar arasında, hangi seçeneğin İngiltere’ye daha fazla yatırım ve istihdam sağlayacağının da yer aldığını belirtti.

Airbus, Stevenage ve Portsmouth’ta yaklaşık 3.000 kişiyi istihdam eden tesislerini işletmektedir. Lockheed, sözleşmeyi alması halinde İngiltere’de bir üretim tesisi kurmayı teklif etti.

Sektördeki birçok kişi için 6 milyar sterlinlik SkyNet 6 programı, hükümetin İngiltere’nin savunma sanayi egemenliğini güçlendirmeye verdiği önemin önemli bir göstergesi.

Teknoloji İngiltere’ye ait olmakla birlikte, birçok NATO müttefiki tarafından kullanılan büyük bir ihracat kalemi haline geldi.

Airbus-Lockheed rekabeti kafaları karıştırıyor

Durumu yakından takip eden kaynaklara göre, Airbus’ın sözleşmeyi alamaması, 10 milyar sterlin değerinde potansiyel ihracatı riske atabilir.

Şirket, Japonya dahil diğer hükümet müşterilerinden iş almaya çalışıyor ama İngiltere’nin mevcut ana tedarikçisi olan Airbus’ı desteklememesi halinde bu anlaşmaların gerçekleşmeyebileceği endişesi var.

Lockheed Martin UK’in CEO’su Paul Livingston, rekabet hakkında özel olarak yorum yapmaktan kaçındı, fakat şirketin “İngiltere’nin savunma ve güvenliğine fayda sağlamak için tasarlanmış kanıtlanmış yetenekleri sunmaya kararlı olduğunu, aynı zamanda endüstriyel kapasiteyi güçlendirip İngiltere’deki istihdamı artırmayı hedeflediğini” söyledi.

Üst düzey yetkililer ve bakanlar, savunma alanında ABD ile olan yakın ilişkileri bozma konusunda pek istekli olmadıklarını vurgularken, parlamentoda Birleşik Krallık’ın daha stratejik bir özerklik geliştirmesi yönünde çağrılar artıyor.

Parlamentoda hükümeti ABD’ye bağımlılık konusunda sıkıştırıyor

Savunma Bakanlığının gizli tutmaya çalıştığı bazı gerilimler, önümüzdeki hafta gündeme gelmeye hazırlanıyor. Savunma Bakanı John Healey, salı günü etkili Avam Kamarası savunma komitesine katıldığında milletvekillerinin sert sorularıyla karşı karşıya kalacak. 

Trump’ın son davranışları ve bunun Birleşik Krallık silahlı kuvvetleri için anlamı gündemin en üst sıralarında yer alacak. Savunma komitesi kasım ayında, Birleşik Krallık ve NATO’daki Avrupalı müttefiklerinin “kritik yeteneklere yatırım yapmadıklarını ve ABD’ye aşırı bağımlı kaldıklarını” vurgulamıştı.

Cuma günü komite, üyelerinin bakanı bu konuyla ilgili güncel bilgiler vermeye zorlayacaklarını ve “son birkaç haftadaki olayların etkisini ele alacaklarını, savunma bakanının Birleşik Krallık Silahlı Kuvvetlerinin modernizasyonu ve dönüşümü konusundaki önceliklerinin değişip değişmediğini soracaklarını” açıkladı.

Savunma komitesinin İşçi Partili başkanı Tan Dhesi, Trump’ın Grönland’ı ilhak etmek için askeri güç kullanma tehdidinden vazgeçmeden önce, bu hafta “şahit olduğumuz şeyin çok kaba bir uyanış” olduğunu söyledi.

Dhesi milletvekillerine, “Savunma ve güvenlik için egemenlik kapasitelerine uygun şekilde yatırım yapmaz ve bunun yerine başkalarına güvenirseniz, er ya da geç daha büyük ülkeler tarafından zorbalığa uğrayacak veya şantaja maruz kalacaksınız,” dedi. 

Avrupa’da “kendi kendine yeterlilik” hamleleri

Diğer Avrupa ülkeleri de ABD’ye olan bağımlılıklarını azaltmaya başladı. Bunlar arasında, geçen yıl ABD merkezli Boeing’in ürettiği Wedgetail yerine İsveçli havacılık şirketi Saab’ın ürettiği erken uyarı ve kontrol uçağı GlobalEye’ı satın almayı tercih eden Fransa da bulunuyor.

İngiltere hükümetinin stratejik savunma incelemesinin (SDR) ortak yazarı ve eski Müşterek Kuvvetler Komutanlığı komutanı General Sir Richard Barrons, son olayların İngiltere’nin ABD’ye bağımlılığı konusundaki tartışmaları daha acil hale getirdiğini söyledi.

Barrons şunları söyledi:

“Geçen hafta tartışmayı keskinleştirdi, şu anda çok farklı bir küresel güvenlik yapısı ile karşı karşıya olduğumuzu teyit etti. Savunma Bakanlığı içindeki ve dışındaki birçok kişi, İngiltere dahil Avrupa’nın ABD’ye olan stratejik bağımlılığını nasıl azaltması gerektiği hakkında konuşuyor. ABD’nin, savunma için daha fazla para harcamamız gerektiği, fakat bu parayı ABD’nin ekipmanlarına harcamamız gerektiği yönündeki algısı açıkça saçma. Büyük ABD’li üreticilerle konuşursanız, onların da bunu anladığını görürsünüz. Hem pastam dursun hem karnım doysun demek mümkün değil.”

Birleşik Krallık silahlı kuvvetlerini modernize etmek ve Rusya’nın tehdidine karşı koymak için öncelikleri belirleyen hükümetin SDR’si, Starmer hükümetinin bağlı kaldığı “önce NATO” yaklaşımını vurguladı.

Britanya, silahlanma planı için fon bulamıyor

Fakat SDR’yi gerçeğe dönüştürmek için hazırlanan ve Savunma Yatırım Planı (DIP) olarak bilinen taslak defalarca ertelendi ve savunma kurmay başkanı Hava Kuvvetleri Komutanı Sir Richard Knighton, bu ayın başlarında ordunun mevcut programlarda kesinti yapmadan bu önerileri hayata geçirmek için yeterli fonu olmadığını itiraf etti. 

FT’nin haberine göre, önümüzdeki on yıl içinde 28 milyar sterlinlik bir finansman açığı olacak ve bu da Birleşik Krallık’ın savunma özerkliğini artırmak için ek harcamalar yapmayı zorlaştıracak.

Barrons, “Şu anda hükümetin [bu açığı kapatmak için] para bulmaya hazır olduğuna ya da Savunma Bakanlığına 28 milyar sterlinlik kesintiyi nereden yapacağını söylemeye hazır olduğuna dair hiçbir işaret görmüyorum. Döngüsel bir durum var. Bu yüzden DIP ertelendi,” dedi.

Yetkililer, planın son halini almak için çalışmaların devam ettiğini ve planın mart ayı sonundan önce tamamlanmasının beklendiğini vurguluyor.

Savunma Bakanlığı: Tedarik süreci devam ediyor, henüz karar alınmadı

Bu yılın sonlarında SkyNet 6 tedarik yarışmasının bir sonraki aşaması yaklaşırken, bu konu sembolik bir tartışma haline gelmeye başlıyor.

Defence Analysis bülteninin editörü Francis Tusa şunları söyledi:

“Lockheed Martin ile anlaşırsak, fiilen ABD kontrolünde olacak. Egemenlik olmayacak. Giderek daha fazla sayıda yetkili ve hizmet personeli ‘Neden Amerikan malı satın alıyoruz?’ diyor. Eskiden ABD malı satın alırsak, iyilik ve nüfuz satın alırız denirdi. Bir süredir durum böyle değil.”

Savunma Bakanlığı ise tedarik sürecinin devam ettiğini ve henüz hiçbir karar alınmadığını söyledi.

İhaleye katılanlar, tekliflerinin tam değerlendirmesine tabi tutulacak ve Birleşik Krallık’ta monte edilmiş, entegre edilmiş ve test edilmiş uydular sunmak zorundalar.

Tasarım otoritesi Birleşik Krallık’ta bulunmalı ve belirli kritik bileşenler Birleşik Krallık kaynaklarından sağlanmalı.

Bakanlık, “Yeni bir tehdit dönemine girmiş bulunuyoruz ve bu da savunma alanında yeni bir dönem gerektiriyor. Soğuk savaşın sona ermesinden bu yana savunma harcamalarında en büyük sürdürülebilir artışı gerçekleştirmeye kararlıyız ve 2027’den itibaren GSYİH’nin yüzde 2,6’sına ulaşmayı hedefliyoruz,” dedi.