İran, ABD ile görüşmelerde potansiyel enerji, madencilik ve uçak anlaşmalarının masada olduğunu söyledi

İranlı bir diplomat pazar günü yaptığı açıklamada, Tahran’ın ABD ile her iki tarafa da ekonomik fayda sağlayacak bir nükleer anlaşma arayışında olduğunu söyledi. Bu açıklama, İran ve ABD arasında yapılması planlanan ikinci tur görüşmelere günler kala geldi.

İran ve ABD, bu ayın başlarında, Tahran’ın nükleer programı konusundaki anlaşmazlığı çözmek ve yeni bir askeri çatışmayı önlemek için müzakereleri yeniden başlattı. ABD’li yetkililer Reuters’a yaptığı açıklamada, ABD’nin bölgeye ikinci bir uçak gemisi gönderdiğini ve görüşmelerin başarısız olması durumunda olası bir sürekli askeri harekata hazırlandığını söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Bratislava’da düzenlediği basın toplantısında, Başkan Donald Trump’ın diplomasiyi ve müzakere yoluyla çözümü tercih ettiğini açıkça belirttiğini, ancak bunun gerçekleşmeyebileceğini de ifade ettiğini söyledi.

Rubio, “Daha önce hiç kimse İran’la başarılı bir anlaşma yapamadı ama biz deneyeceğiz” dedi.

İran, ABD güçleri tarafından saldırıya uğraması halinde Orta Doğu’daki ABD üslerini vurmakla tehdit etti ancak önceliğinin diplomasi olduğunu belirtti.

Yarı resmi Fars haber ajansının haberine göre, Dışişleri Bakanlığı Ekonomik Diplomasi Direktör Yardımcısı Hamid Ghanbari, “Bir anlaşmanın kalıcılığı için, ABD’nin de yüksek ve hızlı ekonomik getirisi olan alanlardan faydalanması şarttır.” dedi.

Ghanbari, “Petrol ve gaz sahaları, ortak sahalar, madencilik yatırımları ve hatta uçak alımlarındaki ortak çıkarlar müzakerelere dahil ediliyor” diyerek, 2015’te dünya güçleriyle yapılan nükleer paktın ABD’nin ekonomik çıkarlarını güvence altına almadığını savundu.

Trump, 2018’de ABD’yi, İran’a yönelik yaptırımları hafifleten ve nükleer programına kısıtlamalar getiren anlaşmadan çekmiş ve Tahran’a yönelik sert ekonomik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu.

Cuma günü bir kaynak Reuters’a, aralarında elçiler Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın da bulunduğu bir ABD heyetinin salı günü Cenevre’de İranlı yetkililerle görüşeceğini söyledi; bu görüşme pazar günü üst düzey bir İranlı yetkili tarafından Reuters’a doğrulandı.

Rubio, “Steve Witkoff ve Jared Kushner seyahat edecek, sanırım şu anda seyahat ediyorlar, önemli toplantılar yapmak için ve bunun nasıl sonuçlanacağını göreceğiz” dedi ancak daha fazla ayrıntı vermedi.

2015 nükleer anlaşmasına giden müzakereler çok taraflıyken, mevcut müzakereler yalnızca İran ve ABD arasında sürüyor ve Umman arabuluculuk yapıyor.

Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile dolaylı nükleer görüşmelere katılmak ve BM nükleer izleme kurumu IAEA başkanı ve diğerleriyle bir araya gelmek üzere Tahran’dan Cenevre’ye hareket etti.

UZLAŞMAYA AÇIK

Dışişleri Bakan Yardımcısı Macid Takht-Ravanchi, İran’ın yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer programında uzlaşmaya hazır olduğunun sinyalini vererek, pazar günü BBC’ye yaptığı açıklamada topun “anlaşma yapmak istediklerini kanıtlamak için ABD’nin sahasında” olduğunu söyledi.

Üst düzey yetkili, İran Atom Başkanı’nın yaptığı, ülkenin yaptırımların kaldırılması karşılığında en yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu seyreltmeyi kabul edebileceği yönündeki açıklamasını İran’ın esnekliğine örnek olarak gösterdi.

Ancak yetkili, Tahran’ın sıfır uranyum zenginleştirmeyi kabul etmeyeceğini yineledi. Bu, geçmiş müzakerelerde Washington’un İran’daki zenginleştirmeyi nükleer silahlara giden potansiyel bir yol olarak görmesi sebebiyle kilit bir anlaşmazlık noktasıydı.

Haziran ayında ABD, İsrail’in saldırısına katılarak İran’ın nükleer tesislerini hedef alan bir dizi hava saldırısı düzenlemişti.

ABD ayrıca İran üzerindeki ekonomik baskıyı da artırıyor. Axios’un cumartesi günü bildirdiğine göre, bu hafta başında Beyaz Saray’da yapılan bir görüşmede Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD’nin İran’ın Çin’e yaptığı petrol ihracatını azaltmak için çalışacağı konusunda anlaştı.

Çin, İran’ın petrol ihracatının yüzde 80’inden fazlasını oluşturuyor, bu nedenle bu ticaretteki herhangi bir azalma İran’ın petrol gelirini önemli ölçüde düşürecektir.