İran, Çin’den süpersonik gemisavar füzeleri satın almak için anlaşmaya çok yaklaştı

İran’ın, Çin’den gemisavar seyir füzeleri satın almak üzere anlaşmaya yakın olduğu bildirildi.

Müzakereler hakkında bilgi sahibi altı kişi tarafından Reuters’a yapılan açıklamada, Çin yapımı CM-302 gemisavar füzelerine ilişkin anlaşmanın tamamlanmaya yakın olduğu, ancak teslimat tarihi konusunda henüz bir mutabakata varılmadığı ifade edildi. Yaklaşık 290 kilometre menzile sahip olan ve alçak irtifa ile yüksek hızda uçarak gemi savunma sistemlerinden kaçınmak üzere tasarlanan bu süpersonik füzelerin konuşlandırılmasının, İran’ın saldırı kabiliyetlerini önemli ölçüde artıracağı ve bölgeye gönderilen ABD deniz kuvvetleri için tehdit oluşturacağı düşünülüyor.

Füze sistemlerinin satın alınmasına yönelik Çin ile müzakerelerin en az iki yıl önce başladığı ve İsrail ile İran arasında haziran ayında yaşanan 12 günlük savaşın ardından belirgin biçimde hızlandığı, görüşmelere aşina altı kişi tarafından aktarıldı. Bu kişiler arasında İran hükümeti tarafından bilgilendirilen üç yetkili ile üç güvenlik görevlisi bulunuyor. Görüşmeler geçen yaz son aşamaya girerken İranlı üst düzey askerî ve hükümet yetkilileri Çin’e seyahat etti; güvenlik yetkililerinden ikisine göre bu isimler arasında İran Savunma Bakan Yardımcısı da yer alıyordu.

İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nde kıdemli İran araştırmacısı ve eski İsrail istihbarat subayı Danny Citrinowicz, “İran’ın bölgede gemilere karşı süpersonik saldırı kabiliyeti kazanması tam anlamıyla oyunun kurallarını değiştirir,” dedi. “Bu füzeleri engellemek son derece zor” diye ekledi.

Reuters, olası anlaşmanın kaç füze içerdiğini, İran’ın ne kadar ödeme yapmayı kabul ettiğini veya bölgede artan gerilimler göz önüne alındığında Çin’in anlaşmayı sürdürüp sürdürmeyeceğini belirleyemedi.

İran Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili Reuters’a, “İran’ın müttefikleriyle askerî ve güvenlik anlaşmaları vardır ve bu anlaşmaları kullanmak için şu an uygun bir zamandır,” dedi.

Söz konusu füzeler, Çin’in İran’a transfer edeceği en gelişmiş askerî donanımlar arasında yer alacak ve ilk kez 2006’da uygulamaya konulan Birleşmiş Milletler silah ambargosuna meydan okuyacak. Bu yaptırımlar 2015’te ABD ve müttefikleriyle yapılan nükleer anlaşma kapsamında askıya alınmış, geçen eylül ayında ise yeniden yürürlüğe konmuştu.

ABD GÜÇLERİ İRAN YAKINLARINDA TOPLANIYOR

Olası satış, bölgesel gerilimin arttığı bir dönemde Çin ile İran arasındaki derinleşen askerî bağların altını çizecek, İran’ın füze programını sınırlama yönündeki ABD çabalarını zorlaştıracak.

Çin, İran ve Rusya her yıl ortak deniz tatbikatları düzenliyor. Geçen yıl ABD Hazine Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları’nın balistik füze programında kullanılması için kimyasal öncüller sağladıkları gerekçesiyle bazı Çinli kuruluşlara yaptırım uyguladı. Çin bu suçlamaları reddederek söz konusu vakalardan haberdar olmadığını ve çift kullanımlı ürünler üzerindeki ihracat kontrollerini sıkı şekilde uyguladığını belirtti.

Eylül ayında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ı Pekin’de bir askerî geçit töreninde ağırlayan Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, İran liderine “Çin’in İran’ın egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve ulusal onurunu koruma çabalarını desteklediğini” söylemişti.

Çin, Rusya ve İran 18 Ekim’de yayımladıkları ortak mektupta yaptırımların yeniden uygulanması kararının hatalı olduğunu düşündüklerini ifade etti.

Anlaşma, ABD’nin İran’a saldırı mesafesinde büyük bir deniz armadası topladığı bir dönemde gündeme geliyor. Bu güçler arasında USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve görev grubu yer alıyor. USS Gerald R. Ford ve ona eşlik eden unsurlar da bölgeye doğru ilerliyor. İki gemi birlikte 5 binden fazla personel ve 150 uçak taşıyabiliyor.

İran uzmanı Citrinowicz, “Çin, İran’da Batı yanlısı bir rejim görmek istemiyor,” dedi ve ekledi: “Bu onların çıkarları için bir tehdit olur. Bu rejimin ayakta kalmasını umuyorlar.”

Trump, 19 Şubat’ta yaptığı açıklamada İran’a nükleer programı konusunda anlaşmaya varması için 10 gün süre verdiğini, aksi takdirde askerî eylemle karşılaşabileceğini söylemişti. Reuters, 13 Şubat’ta ABD’nin Trump’ın saldırı emri vermesi halinde İran’a karşı haftalar sürebilecek operasyonlara hazırlandığını bildirmişti.

DÜNYANIN EN İYİ GEMİSAVAR FÜZESİ

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nden kıdemli araştırmacı Pieter Wezeman’a göre CM-302 gemisavar füze satın alımı, geçen yılki savaşta zayıflayan İran cephaneliğinde önemli bir iyileşme anlamına gelecek.

Çin devletine ait Çin Havacılık Bilimi ve Sanayi Kurumu (CASIC), CM-302’yi bir uçak gemisini veya destroyeri batırabilecek kapasitede, dünyanın en iyi gemisavar füzesi olarak pazarlıyor. Bu silah sistemi gemilere, uçaklara veya mobil kara araçlarına monte edilebiliyor ve kara hedeflerini de vurabiliyor.

CASIC, yorum taleplerine yanıt vermedi.

Altı kaynağa göre İran ayrıca Çin’den taşınabilir hava savunma sistemleri (MANPADS), anti-balistik silahlar ve anti-uydu sistemleri satın almak üzere de görüşmeler yürütüyor.

Çin, 1980’lerde İran’ın başlıca silah tedarikçilerinden biriydi; ancak uluslararası baskılar nedeniyle 1990’ların sonlarına doğru büyük ölçekli silah transferleri azaldı. Son yıllarda ABD’li yetkililer, Çinli şirketleri İran’a füze ile ilgili malzemeler sağlamakla suçladı, ancak kamuoyuna açık şekilde tamamlanmış füze sistemleri tedarik ettiklerini iddia etmedi.