İran nihai anlaşma için Lübnan’da ateşkes şartını koştu

İran ile ABD arasında İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında başlayan yeni tur müzakerelerde Lübnan’da ateşkesin kalıcı hale getirilmesi öncelikli gündem maddesi oldu. El-Ahbar gazetesine konuşan kaynaklara göre Tahran yönetimi, Washington ile nihai anlaşma müzakerelerine geçilmesi için İsrail’in Lübnan’dan çekilmesinin güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.

Lübnan’da İsrail’i dizginleyecek adımların Beyrut veya Tel Aviv’den ziyade, İranlı ve Amerikalı müzakerecileri bir araya getiren kapalı kapılar ardındaki görüşmelerde belirlendiği yönündeki değerlendirmeler, İsviçre’nin Bürgenstock kasabasındaki müzakereler öncesinde yaşanan gelişmelerle yeniden gündeme geldi.

Lübnan’daki mevcut yönetim anlayışının aksine İran, sahadaki nüfuz unsurlarını kullanarak diplomatik kazanımlar elde etme stratejisini sürdürüyor.

Lübnan hükümeti ise sahada elde edilemeyen tavizlerin Washington’daki masada İsrail’e verilmesine zemin hazırlayan ayrı bir müzakere hattında ısrar ediyor.

Yeni tur görüşmelere katılmak üzere İsviçre’ye gelen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Lübnan’da ateşkesin kalıcı hale getirilmesine yönelik adımların bu müzakerelerin öncelikli başlıklarından biri olduğunu doğruladı.

CNN’in konuya yakın diplomatik bir kaynağa dayandırdığı habere göre, ABD ve İran heyetlerinin ilk olarak ele alacağı konu olarak Lübnan’daki durum için acil bir oturum düzenlenmesi kararlaştırıldı ve bu başlık gündemin ilk sırasına yerleştirildi.

ABD İsrail’in çekilmesi konusunda zorluklar yaşandığını bildirdi

El-Ahbar gazetesine konuşan diplomatik kaynaklara göre ABD tarafı, İsrail hükümetini Lübnan’dan tamamen çekilmeye ikna etmek için yoğun çaba sarf ettiğini ancak bu süreçte ciddi zorluklarla karşılaşıldığını İran tarafına iletti.

Amerikalı yetkililer, İsrail’in çekilmesini kolaylaştırmak amacıyla Hizbullah’ın Lübnan’ın güneyinden çekilmesi konusunda İran’ın destek vermesini talep etti.

İran heyeti ise Hizbullah konusunun Lübnan’ın bir iç meselesi olduğunu vurguladı. Tahran’ın, Lübnan yönetiminin İsrail’in hızlı bir şekilde geri çekilmesini öngören bir takvim üzerinde anlaşmaya varmasına karşı olmadığını belirten heyet, kendi sorumluluk alanlarına ilişkin değerlendirmede bulundu.

İran tarafı, hem kendilerinin hem de ABD’nin, Lübnan dahil olmak üzere bölge genelinde savaşın sonlandırılmasına yönelik önlemleri uygulama taahhüdü bulunduğunu, bunun için de ABD’nin İsrail üzerinde sadece ateşkes için değil, hızlıca geri çekilmesi yönünde baskı kurması gerektiğini kaydetti.

İran nihai anlaşma için Lübnan şartını yineledi

İranlı bir yetkili de CNN’e yaptığı açıklamada, Lübnan’daki çatışmaların sonlandırılmasının İran heyetinin gündemindeki en önemli madde olduğunu doğruladı.

Görüşmeler sırasında ABD Başkan Yardımcısı Vance, Washington’ın Lübnan ile İsrail arasında barışın tesisi için çalışmaya devam ettiğini belirterek, geçici ateşkesin uzun vadeli istikrarı sağlayacak kalıcı bir anlaşmaya dönüştürülmesini umduklarını ifade etti.

Oturum öncesinde açıklama yapan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, ABD-İran mutabakat zaptında öngörüldüğü üzere Lübnan’daki savaş durdurulmadığı sürece Tahran’ın Washington ile nihai anlaşma müzakerelerine başlamayacağını bildirdi.

Bekai, X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, “Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın sonlandırılmasını öngören ilk madde başta olmak üzere, bu hükümler uygulanmadan nihai bir anlaşmaya varılması için müzakere aşamasına geçilmesi mümkün değildir” ifadesini kullandı.

Bürgenstock’taki müzakere turu öncesinde taraflar arasındaki uzlaşıyı tehlikeye atan askeri ve diplomatik gelişmeler yaşandı. İsrail’in ABD-İran mutabakatını ihlal eden askeri gerilimi tırmandırması ve Lübnan’da gerçekleştirdiği saldırıların ardından İran, Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapattığını duyurmuştu.

İran’ın Hatemül Enbiya Karargahı’ndan yapılan açıklamada, boğazın kapatılmasının Tahran’ın planladığı bir dizi önlemin yalnızca ilk adımı olduğu belirtilmiş, ardından İran Dışişleri Bakanlığı ABD ile yürütülen Cenevre müzakerelerini askıya aldığını açıklamıştı.

Bu gelişmeler üzerine ABD’nin devreye girerek İsrail üzerinde baskı oluşturduğu ve bunun sonucunda İsrail askeri komutasının 24 saat içinde ikinci kez güney Lübnan’da askeri operasyonların tamamen durdurulması yönünde kesin talimat verdiği bildirildi.

İsrail medyasında yer alan haberlerde, bu kararın tamamen Tel Aviv’in kendi inisiyatifiyle alınmadığı, İran’ın Hürmüz Boğazı hamlesinin ardından ABD’den gelen yoğun baskı neticesinde askeri operasyonların sınırlandırıldığı aktarıldı.