İran savaşının ABD ekonomisine sekiz aylık maliyeti 265 milyar dolar

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının geride kalan sekiz aydaki faturasının 265 milyar dolara ulaştığı, bu tablonun Amerikan hanelerine ortalama 2 bin dolarlık ek yük bindirdiği hesaplandı. Artan akaryakıt, konut kredisi ve ısınma masrafları hayat pahalılığını tırmandırırken savaşı onaylamayanların oranı yüzde 65’e çıktı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının başlamasından bu yana geçen yaklaşık sekiz aylık süreçte çatışmaların ABD ekonomisine faturası 265 milyar dolara ulaştı.

Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi’nin hesaplamalarına göre bu tutar, ortalama bir Amerikan ailesinin bütçesine yaklaşık 2 bin dolarlık ek yük getiriyor.

Zandi, salı günü X platformundaki hesabından paylaştığı verilerde, savaşın başlamasından bu yana hane başına düşen maliyetin yaklaşık 2 bin dolar olduğunu ve ülke genelindeki toplam ekonomik kaybın 265 milyar dolara vardığını kaydetti.

Söz konusu tahmin, Savaş Bakanı Pete Hegseth’in Kongre’ye bildirdiği ve saldırıların başladığı 28 Şubat ile temmuz sonu arasındaki dönemi içeren doğrudan askeri harcama rakamının yedi katına işaret ediyor.

Hegseth’in sunduğu resmi veriler yalnızca doğrudan askeri operasyonları kapsarken, çatışmaların küresel piyasalar ile petrol fiyatları üzerindeki etkisi enflasyonu ve günlük harcamaları tırmandırarak hane bütçelerindeki fiili yükü derinleştiriyor.

Akaryakıt ve ısınma harcamaları bütçeleri zorluyor

Amerikan hanelerinin karşılaştığı ilave harcamaların en büyük kısmını enerji kalemleri oluşturuyor. Akaryakıt, evlerin ısınması ve ulaşım giderlerindeki yükseliş, aile başına yaklaşık 1.100 dolarlık ek fatura çıkardı.

Savaş öncesinde 3 doların hemen altında seyreden normal benzinin galon fiyatının 4,37 dolara çıktığını aktaran Zandi, dizelin 6 doları aştığını, jet yakıtının ise neredeyse iki katına ulaştığını belirtti.

Kış ayları yaklaşırken konutlarda tüketilen ısınma yakıtındaki belirgin artışın harcamaları tırmandırdığına işaret eden Zandi, mevcut fiyat düzeyinin aile bütçelerine her hafta yaklaşık 50 dolar ek yük getirmeyi sürdürdüğünü ifade etti.

Brown Üniversitesine bağlı Watson Uluslararası ve Kamu İşleri Okulu araştırmacıları da akaryakıt fiyatlarındaki artışın tüketicilere yansımasını takip ediyor.

Kurumun verilerine göre ABD’li tüketiciler, 28 Şubat’tan bu yana akaryakıt ürünleri için 133,3 milyar dolar fazladan ödeme yaptı.

Bu süreçte benzin fiyatlarında yüzde 46’yı, dizelde ise yüzde 70’i aşan artış kaydedildi. Tüketicilerin sırtlandığı bu ek yükün 73,5 milyar doları benzinden, 59,8 milyar doları ise dizelden kaynaklandı. Söz konusu hesaplama, ülke genelinde hane başına 1.017,76 dolarlık ek maliyet anlamına geliyor.

Kredi faizleri ve operasyonel giderler faturayı kabartıyor

Ekonomik tablodaki bir diğer belirleyici kalem ise faizlerdeki yükseliş oldu.

Zandi, tırmanan faiz oranlarının hane başına yaklaşık 540 dolar maliyet yarattığını bildirdi.

Savaş öncesinde yüzde 6’nın altında bulunan sabit faizli konut kredisi oranlarının yaklaşık yüzde 7,5 düzeyine tırmandığını aktaran Zandi, uzun vadeli faizlerin de ciddi ölçüde yükseldiğini kaydetti.

Öte yandan doğrudan askeri operasyonlar, Pentagon verileri temel alındığında hane başına 360 dolarlık maliyet oluşturuyor.

Fakat uzmanlar; onarım, bakım ve ekipman yenileme giderlerinin açıklanan sayılara dahil edilmediğine, dolayısıyla sahadaki gerçek askeri harcamanın Pentagon tahminlerinin üzerine çıkabileceğine dikkati çekiyor.

Harvard Kennedy School bünyesinde kamu politikası dersleri veren savaş bütçesi uzmanı Linda Bilmes, çatışmaların faturasının 1 trilyon dolara ulaşacağından emin olduğunu belirterek, “Belki de bu tutara şimdiden ulaştık” değerlendirmesinde bulundu.

Kamuoyu desteği düşerken Trump harcamaları savundu

Ekonomik yükün ağırlaşması, askeri harekata ve ABD Başkanı Donald Trump’ın süreci yönetme tarzına yönelik tepkileri artırıyor.

Pew Araştırma Merkezinin 28 Eylül-4 Ekim tarihlerinde 5 bin 62 yetişkinin katılımıyla düzenlediği anket, Amerikalıların yüzde 65’inin Trump’ın İran saldırılarını yürütme biçimini onaylamadığını ortaya koydu.

Askeri güç kullanımını doğru bulanların oranı da marta kıyasla dört puan gerileyerek yüzde 34 seviyesine indi.

Zandi, toplam maliyetin ortalama bir Amerikan hanesinin son sekiz aydaki gelir artışının yaklaşık yarısını götürdüğünü vurgulayarak, savaşa verilen kamuoyu desteğinin bu denli düşük kalmasının doğal olduğunu ifade etti.

Kamuoyu araştırmacısı Nate Silver’ın paylaştığı verilere göre ise Trump’ın net onay oranı eksi 23,5 puanla bugüne kadarki en düşük düzeyine geriledi.

İran’a yönelik askeri müdahaleyi savunan Trump ise maliyetleri “Dünyayı ve ülkemizi güvende tutmak için ödenen küçük bir bedel” sözleriyle niteledi.

Tırmanan hayat pahalılığı kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçiler üzerinde baskı oluştururken, Trump geçen ay yaptığı açıklamada partisinin Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu koruması durumunda ülkedeki tüm yetişkinlere 5 bin dolar nakit ödeme yapmayı vaat etti.