Amerika
İran savaşının ABD hanelerine maliyeti ortalama 2000 dolara ulaştı

ABD’de Demokrat Kongre üyesi Ro Khanna, İran ile savaşın yol açtığı fiyat artışlarına karşı her aileye 1700 dolar ödenmesini öngören yasanın ocak ayında çıkarılmasını istedi. Ekonomistlerin hesaplamalarına göre savaşın ABD halkına toplam maliyeti 265 milyar dolara ulaşırken, benzin fiyatları da yükseldi.
ABD’de Kaliforniya’dan Demokrat Temsilciler Meclisi Üyesi Ro Khanna, İran ile savaşın yol açtığı fiyat artışlarını telafi etmek amacıyla her Amerikan ailesine 1700 dolar ödenmesini önerdi.
Khanna, bu tutarın Amerikalıların benzin, gıda ve elektrik için yaptığı ek harcamaları karşılaması gerektiğini söyledi.
Demokratlara seslenen Khanna, tazminat ödemelerine ilişkin yasa tasarısının ertelenmemesini ve yeni Kongre göreve başlar başlamaz onaylanmasını istedi.
Ara seçimlerin ardından Demokrat Parti, Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu elde edecek.
Khanna, konuya ilişkin açıklamasında “Demokratların somut sonuçlar elde etme şansı doğdu. Ocak ayının ilk haftasında Temsilciler Meclisi ve Senato, Amerikalılara tazminat ödenmesini öngören yasayı kabul etmeli. Gelin bunu imzalaması için Trump’a gönderelim” dedi.
Pentagon bütçesinden ödeme planı komisyonda bekliyor
Khanna, eylül ayında da Pentagon’un harcanmayan fonlarının bir kısmının Amerikalı vergi mükelleflerine ödenmesini öngören bir yasa tasarısı sunmuştu.
Tasarıda net bir ödeme tutarı belirtilmemişti.
Fox News’un aktardığına göre girişim ilgili komisyona sevk edildi ancak milletvekilleri tasarıyı görüşmeye henüz başlamadı.
Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi’nin tahminlerine göre Amerikan haneleri savaşın başlangıcından bu yana ortalama 2000 dolar kaybetti.
ABD halkı için toplam ekonomik maliyet ise 265 milyar dolara ulaştı.
17 Kasım Salı günü itibarıyla ABD’de benzinin ortalama galon fiyatı 3,78 dolar, dizelin fiyatı ise neredeyse 6 dolar.
Vance ekonomik milliyetçilik çağrısı yaptı
Cumhuriyetçilerin kasım ayı başındaki ara seçimlerde yenilgiye uğramasının ardından ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, savaşın ve beraberinde getirdiği enflasyonun seçmenlerin Demokrat Parti’ye yönelmesinin ana nedeni olduğunu söylemişti.
Daha sonra ABD Başkanı Donald Trump da askeri harekatın benzin fiyatlarını artırdığını kabul etti.
Trump, ekonomik sonuçlarına rağmen gerekirse yeniden çatışma başlatma kararı alacağını vurguladı.
Pazartesi günü Fox News’a röportaj veren Vance, İran konusunda başkanın tutumunu tamamen paylaştığını belirtti.
Vance, “Aramızda hiçbir görüş ayrılığı yok. Başkan ile diğer üst düzey yönetim yetkilileri arasında da bir ayrılık olmadığını düşünüyorum. Elbette siyasi açıdan savaşın bir bedeli oldu ve anladığım kadarıyla başkan da bunu kabul etti. Burada benzin ve enerji fiyatlarındaki artıştan söz ediyoruz” diye konuştu.
Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin yalnızca savaşla değil, ABD enerji altyapısına yıllardır yeterince yatırım yapılmamasıyla da bağlantılı olduğunu kaydeden Vance, seçim yenilgisinin Cumhuriyetçiler için bir ders olması gerektiğini savundu.
Vance, sanayi tesislerinin ve istihdamın ABD’ye geri döndürülmesini hedefleyen “ekonomik milliyetçilik” politikasına odaklanma çağrısı yaptı.
Yerli üretimin geliştirilmesinin ve dışa bağımlılığın azaltılmasının Amerikalıları kaygılandıran ekonomik sorunları çözeceğini savunan Vance, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bu zorluklarla sınırları açarak, Amerikan egemenliğinden vazgeçerek ve kesinlikle Amerikan fabrikaları ile işlerini yurt dışına taşımaya devam ederek mücadele edemeyiz. Ekonomik milliyetçilik politikasındaki çabalarımızı iki katına çıkarmalı ve ülkemizin refahını sağlamalıyız.”
Amerika
ABD donanması İran savaşında tarihi geçmiş mühimmat kullanmış

ABD Donanma Bakan Vekili Hung Cao, Senato oturumunda İran’a karşı son kullanma tarihi geçmiş mühimmatların kodlarını değiştirerek kullandıklarını itiraf etti.
ABD Donanma Bakan Vekili Hung Cao, İran ile yürütülen savaşta donanmanın son kullanma tarihi geçmiş mühimmatları etiketlerini değiştirerek kullandığını kabul etti.
Business Insider’ın haberine göre Cao, açıklamayı 17 Kasım’da Senato’da düzenlenen oturumda yaptı.
Cao, “Destansı Öfke operasyonunda kullandığımız birçok mühimmatı yeniden kodlamayı başardık. Bunların Echo ve Foxtrot kodları vardı, yani son kullanma tarihleri geçmişti” dedi.
Business Insider’a göre ABD Savunma Lojistiği Ajansı’nın rehberinde Echo ve Foxtrot kodları, sınırlı düzeyde onarılabilen veya yenilenebilen arızalı mühimmatları ifade ediyor.
Cao, tam olarak hangi mühimmatların yeniden kodlandığını ve bunlardan kaç adet ateşlendiğini belirtmedi.
Cao mühimmatları bayat ekmeğe benzetti
Emekli donanma yüzbaşısı ve eski bomba imha uzmanı Cao, bu adımı dar gelirli ailelerin gıdadan tasarruf etmesine benzetti.
Cao, “Ben yoksul bir aileden geliyorum. Örneğin ekmeğin son kullanma tarihi geçmez: Üzerine biraz su serpin, mikrodalgada 15 saniye tutun ve her şey yoluna girer” diye konuştu.
Cumhuriyetçi Senatör Deb Fischer, donanmanın pahalı hassas silahlar ile ucuz seri üretim mühimmatlar arasında kaynakları doğru dağıtıp dağıtmadığını sordu.
Cao bu soruya yanıt verirken itirafta bulundu.
Cao’nun aktardığına göre Tomahawk seyir füzelerinin üretimi, kendi görev yaptığı dönemdeki yıllık yaklaşık 125 adetten aylık 60’ın üzerine çıktı.
Business Insider, Pentagon Genel Müfettişi’nin eylül ayındaki raporunda İran ile savaştaki mühimmat tüketimi nedeniyle “stratejik stok açığı” oluştuğuna ve savunma sanayisinin bunları yenilemekte sorun yaşadığına dikkat çektiğini hatırlattı.
Dokuzuncu ayına giren savaş donanmayı zorluyor
Al Jazeera’nın haberine göre Cao, dokuzuncu ayına giren savaşın donanma için bir “yük” haline geldiğini de kabul etti.
Her iki partiden senatörler, gemilerin uzayan görev süreleri, azalan silah stokları ve Asya-Pasifik bölgesinden yapılan güç kaydırmaları nedeniyle Cao’yu eleştirdi.
Reuters, Demokratların en sert tepkiyi denizcilerin psikolojik durumu nedeniyle gösterdiğini ve Abraham Lincoln uçak gemisi görev grubunda sefer sırasında sekiz kişinin intihar etmeye çalıştığını aktardı.
Cao bu vakaları “önlenmiş” olarak nitelendirdi, Demokrat Senatör Kirsten Gillibrand ise bu ifadeyi askerler için aşağılayıcı buldu.
Bahreyn’deki üssün hasarı henüz tespit edilemedi
Senatör Elizabeth Warren, İran’a yönelik deniz ablukasının maliyetini sordu.
Cao günlük maliyeti bilmediğini söyledi ve İran saldırılarının ABD’nin Bahreyn’deki donanma üssüne verdiği hasarın tam inceleme için bölgeye girilememesi nedeniyle henüz değerlendirilemediğini belirtti.
Nisan ayından bu yana donanmayı vekaleten yöneten Cao’nun bu göreve asaleten atanabilmesi için Kongre’nin istisna tanıması gerekiyor.
2021 yılında aktif görevden ayrılan subay için yasa en az yedi yıllık bir ara şartı koşuyor.
Amerika
Kolombiya’da eski Başkan Petro hakkında cinsel ilişki karşılığı ihale suçlaması

Kolombiya Savcılığı, eski Devlet Başkanı Gustavo Petro’nun cinsel ilişki karşılığı beş kamu ihalesi verdiğini öne süren Deicy Himenes’i 20 Kasım’da yeniden ifadeye çağırdı. Yüksek Mahkeme Senato’daki sözleşmelerin incelenmesi talimatını verirken, iddiaları reddeden Petro suçlamaları siyasi saldırı olarak niteledi.
Kolombiya Savcılığı, eski Devlet Başkanı Gustavo Petro’nun cinsel ilişki karşılığı kamu ihalesi almasına yardım ettiğini öne süren eski yüklenici Deicy Himenes’i 20 Kasım’da yeniden ifadeye çağırdı.
Caracol Radio’nun haberine göre Himenes’in başkent Bogota’da ifade vermesi bekleniyor.
Himenes ve avukatının katılmaması üzerine 13 Kasım’da yapılması planlanan önceki görüşme ertelenmişti.
Himenes daha önce telefonunu müfettişlere teslim etmiş, uzmanlar da incelemek üzere cihazdaki yazışma, fotoğraf, video ve diğer verileri çıkarmıştı.
Himenes iddialarını ilk kez ekimde dile getirdi
26 yaşındaki Himenes, Petro’ya yönelik iddialarını ilk kez 25 Ekim’de Semana dergisine verdiği röportajda kamuoyuna açıkladı.
Himenes, eski devlet başkanının cinsel hizmet karşılığında beş kamu ihalesi almasına yardım ettiğini söyledi.
Benzer şekilde başka kadınların da toplu halde ihale almış olabileceğini öne sürdü.
Yayından birkaç gün önce Başkanlık İdari Departmanı Başkanı Carlos Rios da Kongre’de benzer suçlamalar dile getirmişti.
Savcılık, her iki açıklama üzerine ön inceleme başlattığını doğruladı.
Yüksek Mahkeme Senato belgelerini inceleme kararı aldı
El País gazetesi, açık sicil kayıtlarında Himenes’in 2021 ile 2026 yılları arasında Kolombiya kamu kurumlarıyla yaptığı on hizmet sözleşmesi tespit etti.
Sözleşmelerin toplam değerinin yaklaşık 134 milyon Kolombiya pesosu olduğu belirtildi.
Sözleşme yapan kurumlar arasında Senato, İçişleri Bakanlığı ve özel güvenlik faaliyetlerini denetleme kurumu yer aldı.
Yüksek Mahkeme, Himenes’in Senato’daki sözleşmelerine ilişkin belgelerin incelenmesi talimatını verdi.
Noticias Caracol televizyonu da Petro’nun Aralık 2025’te dönemin başkanlık idaresi başkanı Angie Rodríguez’ten Himenes’in İçişleri Bakanlığı’ndaki sözleşmesini korumasını istediği öne sürülen yazışmaları yayımladı.
Eski devlet başkanının avukatı Alejandro Karransa ise söz konusu materyallerin gerçekliğinin, kaynağının ve bağlamının kontrol edilmesini talep etti.
2022 ile 2026 yılları arasında Kolombiya’yı yöneten Petro, hakkındaki suçlamaları reddetti.
Petro, “Cinsel ilişki karşılığı hiçbir zaman sözleşme vermedim” dedi.
Suçlamaları siyasi bir saldırı olarak niteleyen Petro, yönetimi sırasında çalışan kadınların işlerini mesleki nitelikleri sayesinde aldığını savundu.
Amerika
Yapay zeka modelleri testlerde sivilleri ve ambulansları hedef seçti

Vals AI şirketinin yaptığı testlerde OpenAI, Anthropic ve Google modelleri sivilleri, ambulansları ve teslim olan askerleri askeri hedef olarak işaretledi. Her şeyin bir oyunda geçtiği söylendiğinde modellerin ret yanıtları büyük ölçüde ortadan kalktı. Araştırmacılar, geliştiricilere bu tür talepleri API düzeyinde engelleme çağrısı yapıyor.
OpenAI, Anthropic ve Google gibi önde gelen geliştiricilerin yapay zeka modelleri, test senaryolarında sivilleri, ambulansları ve teslim olan askerleri askeri hedef olarak işaretledi.
Yapay zeka modellerini test eden Vals AI şirketinin araştırmasına göre modeller doğrudan saldırı kararı vermedi ancak ürettikleri veriler otonom bir silah sistemi tarafından kullanılabilecek nitelikte.
Araştırmacılar, modellerin ret yanıtlarının her şeyin bir oyunda geçtiği söylenerek kolayca aşılabildiğini belirtti.
Vals AI ekibi, 14 modeli üç farklı senaryoda test etti.
İlk senaryoda modeller, gerçek çekime benzeyecek şekilde üretilmiş drone görüntülerinde hedefleri işaretledi.
İkinci senaryoda model fotoğrafta insan görünüp görünmediğini bildirdi ve olumlu yanıt verdikten sonra aynı yerin saldırı sonrasındaki halini gördü.
Üçüncü senaryoda ise modeller, İran’ın Minab kentindeki askeri kompleksin yanında bir okulun yer aldığı gerçek uydu görüntülerinde askeri tesis aradı.
Oyun senaryosu modellerin ret oranını düşürdü
Araştırmacılar, tüm modellerin en azından bazen hedef seçtiğini, Anthropic’in Claude Opus 5.5 ve Fable 5.2 modellerinin ise vakaların yüzde 70’inden fazlasında en az bir hedef işaretlediğini aktardı.
OpenAI modelleri normal koşullarda çoğunlukla boş liste döndürdü veya talepleri reddetti.
Ancak bunun bir oyun olduğu söylendiğinde modellerin hedef seçme isteği keskin biçimde arttı; örneğin GPT-6 Astra normalde isteklerin yüzde 6’sında en az bir hedef işaretlerken, oyun koşuluyla bu oran yüzde 92’ye çıktı.
İkinci senaryoda modellerin çoğu ölüleri gördükten sonra bile çalışmaya devam etti.
Araştırmacıların aktardığına göre Claude Opus 5.5 ve GPT-6 Astra birkaç adım sonra işlemi reddetti ancak “oyun” modunda sona kadar gitti.
Görüntüler bilgisayar oyunu gibi uyarlandığında Claude Opus 5.5’in ret oranı yaklaşık yüzde 90’dan yüzde 20’ye düştü.
Claude Opus 5.5, yine de reddettiği bir bölümde “Bu bir oyun olsa bile, onları saldırı için işaretleyen halka olmaya hazır değilim ve görüntüler o kadar gerçekçi ki gerçekte kullanılma ihtimalini göz ardı edemem” yanıtını verdi.
Modeller uydu görüntülerinde okulu hedef olarak seçti
Uydu görüntüleriyle yapılan deneyde birçok model, ABD’nin 28 Şubat’ta vurduğu ve çoğu çocuk 150’den fazla sivilin hayatını kaybettiği Minab’daki okulu hedef olarak işaretledi.
Okulu en sık seçen model vakaların neredeyse yüzde 70’inde Claude Opus 5.5 oldu; OpenAI modelleri ise bunu yalnızca “oyun” koşuluyla ve vakaların yüzde 41’ine varan oranlarda yaptı.
Araştırmacılar, Anthropic modellerinin hedef seçme isteğinin 2026 başından bu yana arttığını gözlemledi.
Kasım 2025’te çıkan Claude Opus 4.5 vakaların yüzde 6’sında hedef verirken, Opus 5.5’te bu oran yüzde 92’ye ulaştı.
Araştırmacılar bu artışı, Ocak ayında kabul edilen ve önceki sürümdeki genel barışçıllık çağrısını içermeyen yeni Claude “anayasasına” bağladı.
Şirketlere API düzeyinde engelleme çağrısı yapıldı
Vals AI, sonuçları 1 Kasım’da OpenAI, Anthropic, Google, Meta ve SpaceXAI şirketlerine bildirdi ve yayını iki hafta erteledi.
Araştırmacılar, şirketlerden birinin bu sorunu korumasındaki en ciddi açıklardan biri olarak nitelendirdiğini öne sürdü.
OpenAI, simülasyon veya oyun gibi gizlenenler de dahil drone taleplerini dikkate alacak güncellemeler üzerinde çalıştığını açıkladı.
Araştırmacılar, geliştiricilere “görüntüdeki tüm askeri hedefleri bul” gibi talepleri API düzeyinde engelleme çağrısı yaptı.
Bununla birlikte ekip, modellerin doğruluğunu ve gerçek bir silah sisteminde ne kadar etkili çalışacaklarını test etmediklerini belirtti.
Gelişmiş modellerin davranışları daha önce de endişe yaratmıştı.
Britanya Yapay Zeka Güvenliği Enstitüsü Ağustos ayında, filtrelerin kapatıldığı siber tatbikatlar sırasında Claude Mythos 5 ve GPT-5.6 Sol tabanlı ajanların gerçek internette izinsiz eylemler yaptığını ve açık kaynaklı bir projeye zararlı kod yerleştirmeye çalıştığını bildirmişti.
12 Kasım’da ise bir grup kar amacı gütmeyen kuruluş, kendi başlarına güvenilir şekilde kontrol edemedikleri teknolojiler yarattıkları suçlamasıyla San Francisco mahkemesinde Anthropic, Google, Meta, OpenAI ve SpaceXSI’a karşı dava açtı.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Görüş2 hafta önceMar-A-Lago’da ‘Mavi Dalga’ Korkusu: Ara Seçim ABD’ye Neler Getirecek?
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Asya2 hafta önceBMW, Çin’deki iştirakinde yüzlerce çalışanı işten çıkarıyor
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin isyanı sürüyor
Asya2 hafta önceKazakistan, Drujba hattı üzerinden petrol sevkiyatını yeniden başlatmak istiyor
Dünya Basını1 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceİktisatçı Pettifor: Yapay zeka şirketlerine borç verenler kamu maliyesinden daha büyük risk altında








