Bizi Takip Edin

Diplomasi

İran, UAEA ile ilişkilerini askıya aldı

Yayınlanma

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Avrupa ülkelerinin girişimiyle BM yaptırımlarının yeniden uygulanması üzerine, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile ilişkilerin askıya alındığını açıkladı. Arakçi, Tahran’ın ajansla bağları tamamen koparmadığını ve ‘adil teklifler’ sunulması halinde Kahire’de imzalanan denetim anlaşmasına geri dönülebileceğini belirtti.

İran, Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarının yeniden yürürlüğe sokulması nedeniyle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile ilişkilerini askıya aldığını açıkladı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 11 Ekim’de devlet portalı PressTV‘ye verdiği demeçte, ilişkilerin tamamen kesilmediğini ancak askıya alındığını bildirdi.

Arakçi, bu kararın, Avrupa ülkelerinin girişimiyle Tahran’a yönelik yaptırımların yeniden uygulanmasına bir yanıt olduğunu söyledi.

Rusya ve Çin, yaptırımların yeniden devreye sokulmasını tanımıyor.

Mısır’ın arabuluculuğuyla 9 Eylül’de Kahire’de imzalanan anlaşma, İran’ın barışçıl nükleer programı kapsamında UAEA denetimlerinin “pratik şartlarını” düzenliyordu.

Anlaşma, ajans müfettişlerinin, Haziran 2025’te İsrail ve ABD ile yaşanan çatışmada zarar görenler de dahil olmak üzere İran’daki nükleer tesislere erişimini içeriyordu.

‘İlişkiler tamamen koparılmadı’

Abbas Arakçi, bundan sonra UAEA ile yapılacak tüm temasların İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyinin onayından geçeceğini belirtti.

Tahran’ın ajansla ilişkileri tamamen koparmadığını vurgulayan Arakçi, “Kahire anlaşması geçici olarak askıya alındı. Eğer İran ulusunun haklarını güvence altına alacak adil teklifler sunulursa ve çözüm sürecinde ajansın rolü belirlenirse, bu anlaşmaya dönülebilir” diye konuştu.

Uzmanlar ne diyor?

Rusya Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsüne (İMEMO) bağlı Ortadoğu Araştırmaları Merkezi araştırmacısı Stanislav Lazovskiy, Tahran’ın UAEA ile temasları durdurmasının, Rusya’nın katılımıyla inşa edilen Buşehr Nükleer Santrali için ciddi bir risk oluşturmadığı görüşünü dile getirdi.

Lazovskiy, İran’ın elektrik açığı nedeniyle bu santrale ihtiyaç duyduğunu ve en büyük tehlikenin İran-İsrail çatışmasının yeniden alevlenmesi olduğunu söyledi. Uzman, böyle bir durumda santralin hedef alınabileceğini ifade etti.

Strateji ve Teknoloji Analiz Merkezi kıdemli araştırmacısı Yuri Lyamin ise İran ile UAEA ilişkilerinin “gri bir bölgede” bulunduğunu belirtti.

Lyamin, “Bir yandan ilişkiler neredeyse dondurulmuş durumda, öte yandan İran hâlâ Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’ndan çekilmedi” dedi.

Lyamin, bu koşullar altında Buşehr Nükleer Santrali üzerinden ajansla sınırlı işbirliğinin sürebileceğini ve İran’ın ağustos sonu ile eylül başında UAEA müfettişlerinin santralin faal ilk enerji bloğundaki yakıt değişimini denetlemesine izin verdiğini hatırlattı.

Lyamin, Tahran ile ajans arasındaki gelecekteki temasların müzakerelere bağlı olacağını ekledi.

İran’ın Basra Körfezi kıyısındaki Buşehr kentinde, Rusya’nın desteğiyle bir nükleer santral inşa ediliyor.

Ülkenin ilk nükleer santrali olan tesisin yapımına 1975’te Almanya’nın katkısıyla başlanmış, 1990’larda Rusya ile imzalanan anlaşmayla projeye devam edilmişti.

Santralin ilk enerji bloğu 2013’te devreye alınırken, ikinci bloğun inşası sürüyor.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English