İsrail silah sanayiinde milyar dolarlık özelleştirme hazırlığı

İsrail hükümeti, Gazze’deki saldırılarda kullanılan silah sistemlerine yönelik artan küresel talebin ardından, ülkenin en büyük iki silah şirketi IAI ve Rafael’i özelleştirme kararı aldı. Tel Aviv yönetimi, şirketlerin yükselen piyasa değerini fırsata çevirmek amacıyla hisselerin yüzde 49’unu borsada satışa çıkarmayı planlıyor.

Reuters’ın üst düzey bir İsrailli yetkiliye dayandırdığı habere göre Tel Aviv yönetimi, ülkenin en büyük iki savunma şirketini bu yılın ikinci çeyreğinden itibaren özelleştirmeyi hedefliyor.

Kamu İşletmeleri İdaresi Başkanı Roi Kahlon, hükümetin İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii (IAI) ve Rafael İleri Savunma Sistemleri’nin hisselerini halka arz edebilmek adına mevcut sendikal ve hukuki engelleri aşmak için çalıştığını açıkladı.

İsrail silah sanayisinin özelleştirilmesi uzun yıllardır tartışılan bir başlıktı. Ancak Reuters, Gazze’de Filistinlilere yönelik iki yıldır devam eden saldırılarda İsrail yapımı silahların yoğun biçimde kullanılmasının şirket kârlarını ciddi oranda artırdığını, bu durumun da “harekete geçmek için güçlü bir gerekçe oluşturduğunu” aktardı.

“Şirketlerin değeri çok yüksek, fırsatı değerlendirmeliyiz”

Hükümetin planına göre, her iki şirketin hisselerinin yüzde 49’una varan kısmı Tel Aviv Borsası’nda işlem görecek. Devlet, kontrol hissesini elinde tutmaya devam edecek.

Piyasada ani bir baskı oluşmasını engellemek amacıyla satışlar zamana yayılarak küçük dilimler halinde gerçekleştirilecek. İlk etapta her şirketten yüzde 20 ila 30 oranında hissenin elden çıkarılması öngörülüyor.

Satış stratejisine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kahlon, “Satıştan en yüksek değeri elde etmek istiyorsak bunu aşamalı yapmalıyız. Şu anda bir fırsat var, çünkü her iki şirketin değeri çok yüksek” ifadelerini kullandı.

Piyasa verilerine göre, füze savunma sistemleri ve insansız hava araçları (İHA) üreten IAI’nin değerinin yaklaşık 20 milyar dolar olduğu belirtiliyor.

Demir Kubbe hava savunma sistemi ile Iron Beam lazer savunma sisteminin üreticisi Rafael’in piyasa değeri ise yaklaşık 10 milyar dolar olarak hesaplanıyor.

Füzeleri ve İHA’ları lazer teknolojisiyle imha etmeyi hedefleyen Iron Beam sistemi, aralık ayı sonunda tanıtılarak İsrail ordusunun envanterine girmişti.

Saha kullanımı ve sivil kayıplara ilişkin raporlar

İsrail ordusu, Gazze’deki çatışmalar boyunca İHA teknolojisini yoğun biçimde kullanarak Hamas mensuplarını ve aralarında çocukların da bulunduğu Filistinli sivilleri hedef aldı.

Gazze’de görev yapan yabancı doktorlar, İsrail güçlerinin çocukları özellikle baş ve göğüs bölgelerinden hedef aldığını ve bu saldırıların İHA atışlarıyla gerçekleştirildiğini kaydetti.

Bölgede gönüllü olarak çalışan İngiliz cerrah Nizam Mamode, İngiliz milletvekillerine verdiği ifadede sahadaki durumu şu sözlerle anlattı:

“Bir bomba düşüyor, ardından İHA’lar alçalarak sivilleri, çocukları tek tek vuruyor.”

İsrail’in hava savunma sistemleri, Gazze’deki operasyonlar süresince Yemen’deki Ensarullah güçlerinin Filistinlilerle dayanışma amacıyla fırlattığı füze ve İHA’ları engellemek için de kullanıldı.

Söz konusu sistemler, Tel Aviv’in haziran ayında İran’a düzenlediği saldırıya karşılık Tahran’dan ateşlenen mühimmatlara karşı da devreye sokulmuştu.

Şirketler sermaye artışı talep ediyor

IAI CEO’su Boaz Levy, Reuters’a yaptığı açıklamada, şirketin büyüme hedeflerini tutturabilmesi için halka arz yoluyla özelleştirilmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.

Levy, “Şirketin büyümesi gerekiyor ve bunun için sermayeye ihtiyacı var” diye konuştu.

Kamu Şirketleri İdaresi Başkanı Kahlon ise bir başka İsrail silah üreticisi olan İsrail Askeri Sanayii’nin (IMI) 2018 yılındaki özelleştirmesinden bu yana değerini dört kat artırdığını hatırlattı. Kahlon ayrıca, Aşdod Limanı’nın da gelecek yıl özelleştirme kapsamına alınabileceğine işaret etti.

ABD yardımına bağımlılık tartışması

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, 9 Ocak’ta yaptığı açıklamada, önümüzdeki 10 yıl içinde ABD askeri yardımına olan bağımlılığı azaltmak istediklerini belirtmişti.

The Economist dergisine verdiği röportajda, İsrail’in dış askeri yardıma muhtaç olmaması gerektiğini savunan Netanyahu, tam bağımsızlık için net bir tarih vermekten kaçındı.

Netanyahu’nun bu çıkışı, İsrail’in önümüzdeki 20 yıllık süreç için ABD’den 80 milyar doları aşan yeni bir askeri yardım talep etmeyi planladığı yönündeki haberlerin ardından geldi.