İsviçre, “ölüm meleği” Mengele hakkındaki 200 sayfalık arşivi yayımladı

İsviçre istihbaratı, Auschwitz toplama kampında deneyler yapan Nazi savaş suçlusu Josef Mengele hakkındaki 200 sayfayı aşkın gizli arşivi kamuoyunun erişimine sundu. İnternet sitesinde yayımlanan belgeler; yakalama emirlerini, polis kayıtlarını ve uluslararası aramaya rağmen Mengele’nin İsviçre’ye gerçekleştirdiği gizli ziyaretleri içeriyor.

İsviçre Federal İstihbarat Servisi, Auschwitz toplama kampındaki tutuklular üzerinde yürüttüğü insanlık dışı tıbbi deneyler nedeniyle “ölüm meleği” olarak anılan Nazi savaş suçlusu doktor Josef Mengele hakkındaki 200 sayfayı aşkın gizli dosyayı kamuoyuna açtı.

İstihbarat servisinin internet sitesinde erişime sunulan arşiv, arama kararlarından polis raporlarına kadar çok sayıda resmi kaydı içeriyor.

Swissinfo platformunun aktardığı ayrıntılara göre dosyada, Güney Amerika’ya kaçtıktan sonra hakkında uluslararası yakalama kararı çıkarılan Mengele’nin buna rağmen İsviçre’ye defalarca giriş yaptığına dair iddiaları ele alan basın kupürleri yer alıyor.

Belgeler arasında giriş yasakları, yakalama emirleri ve Nazi doktorunu sakladığından şüphelenilen kişilere yönelik tahkikat tutanakları da mevcut.

Kaynakların korunması ve üçüncü şahısların kişisel verilerinin gizliliği gerekçesiyle polis raporlarının bazı bölümleri karartılmış halde sunuldu.

Söz konusu dosya, İsviçre Federal Başsavcılığı bünyesindeki polis birimi marifetiyle hazırlandı ve 2001 yılında İsviçre Federal Arşivleri’ne devredildi.

Kamuoyunun erişim talebi başlangıçta reddedildi; arşivlerin açılması ise erişim yetkisi üzerine yürütülen hukuki sürecin neticesinde gerçekleşti.

İstihbarat servisi, bir tarihçinin resmi başvurusunun peşinden çok sayıda yeni talep geldiğini ve konuya dönük toplumsal ilginin “son derece yüksek” seviyeye ulaştığını bildirdi.

Normal şartlarda istihbarat arşivlerinin kaynak güvenliği nedeniyle yalnızca bireysel başvurular üzerinden incelenebildiğini kaydeden kurum, bu kez dosyanın kurum merkezinde tek tek gösterilmesi yerine doğrudan internet sitesinde herkesin erişimine sunulması yönünde karar aldı.

Alman tıp doktoru ve SS subayı (Hauptsturmführer) olan Josef Mengele, 1935 yılında antropoloji, 1938 yılında ise tıp alanında doktora derecesi aldı. 1941 ve 1942 yıllarında SS bünyesinde Doğu Cephesi’nde görev yapan Mengele, 1943 yılında kamp doktoru sıfatıyla Auschwitz’e gönderildi.

Mengele, Auschwitz’e getirilen tutukluların ayıklanması sürecinde doğrudan görev aldı; kampa ulaşanların hangilerinin zorla çalıştırma kamplarına sevk edileceğine, hangilerinin ise gaz odalarında öldürüleceğine karar veren isimler arasında yer aldı.

Tıbbi deneylerinde özellikle ikizlere, çocuklara, genetik rahatsızlığı olanlara ve fiziksel engellilere odaklandı. Tutsaklar üzerinde yürüttüğü tıbbi deneyler, kurbanların ağır biçimde sakat kalmasına veya hayatını kaybetmesine yol açtı.

Kızıl Ordu’nun ilerleyişi öncesinde, 1945 yılında Auschwitz’den ayrılan Mengele, İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle Latin Amerika’ya kaçtı.

Arjantin, Paraguay ve Brezilya’da farklı sahte kimliklerle yaklaşık 34 yıl boyunca saklanan Nazi firarisi, yargı önüne çıkarılamadı.

Mengele, 1979 yılında Brezilya’da denize girdiği sırada boğularak öldü. Cesedinin kimliği 1985 yılındaki adli tıp incelemesiyle, ardından 1992 yılında yapılan bağımsız DNA analiziyle kesinleşti.

Arşiv kayıtları, Mengele’nin firari olduğu 1956 yılında İsviçre’ye gelerek oğlu ve akrabalarıyla görüştüğünü teyit ediyor.

Avusturya istihbaratı ise 1961 yılında İsviçreli yetkilileri firari doktorun ülke topraklarında bulunabileceği yönünde uyardı ve Mengele’nin eşinin Zürih’teki dairesi takibe alındı.