Japonya, Rusya ile barış anlaşması istiyor

Japonya Dışişleri Bakanlığı, yıllık diplomatik raporunda, Rusya ile ilişkiler gergin olsa da barış anlaşması imzalamayı ve Kuril Adaları sorununu çözmeyi hedeflediklerini belirtti. Tokyo, adaları ‘yasa dışı işgal edilmiş’ olarak nitelerken, enerji güvenliği gerekçesiyle Sahalin-1 ve Sahalin-2 projelerindeki varlığını sürdüreceğini açıkladı.

Japonya Dışişleri Bakanlığı, yıllık yayımladığı ve temel diplomatik eğilimleri içeren Mavi Kitap raporunda, zorlu ilişkilere rağmen Rusya ile barış anlaşması imzalanması ve “kuzey bölgeleri” (Tokyo’nun Güney Kuriller için kullandığı ifade) sorununun çözümü için müzakerelere devam etme niyetinde olduğunu açıkladı.

Söz konusu adalar Kunaşir, Şikotan, İturup ve Habomai takımadaları.

Bakanlık, bu toprakları bir kez daha “yasa dışı işgal edilmiş” olarak nitelendirdi ve Kuril Adaları sorununun Japonya-Rusya ilişkilerindeki en büyük endişe kaynağı olduğunu belirtti.

Japonya ve halefi Rusya Federasyonu olan Sovyetler Birliği, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Güney Kuriller üzerindeki toprak anlaşmazlığı nedeniyle barış anlaşması imzalamamıştı.

Rusya, Ukrayna’daki askeri müdahalenin başlamasının ardından Japonya’nın yaptırımlar uygulaması nedeniyle 2022 yılında bu konudaki müzakerelere devam etmeyi reddetti.

Moskova, Güney Kuriller’de ortak ekonomik faaliyetlerin geliştirilmesine yönelik diyalogdan da çekildi.

Raporda ayrıca, Japon hükümetinin, halkın yaşamı ve iş dünyası üzerindeki olumsuz etkileri en aza indirecek şekilde hareket ederek, petrol ve kömür dahil olmak üzere Rus enerji kaynaklarına olan bağımlılığı kademeli olarak azaltma politikasını sürdürdüğü vurgulandı.

Aynı zamanda raporda, Japonya’nın Sahalin-1 ve Sahalin-2 projelerindeki katılımını sürdürme niyetinde olduğu belirtildi.

Belgede, “Sahalin-1 ve Sahalin-2 petrol ve doğalgaz geliştirme projeleri, orta ve uzun vadede istikrarlı tedarik sağlaması açısından Japonya’nın enerji güvenliği için önemlidir ve biz bunlardaki katılımımızı sürdürme niyetindeyiz,” ifadelerine yer verildi.

Mavi Kitap‘ın önceki versiyonunda da Japonya Dışişleri Bakanlığı, Sahalin-1 ve Sahalin-2 projelerindeki katılımını sürdürme niyetini beyan etmişti.

Sokol markalı petrolün üretildiği Sahalin-1 projesinde, Japon konsorsiyumu Sodeco (ana hissedarı Japon hükümeti olup, üyeleri Japex, Itochu, Marubeni, Inpex gibi özel şirketlerdir) yüzde 30 hisseye sahip.

Amerikan ExxonMobil şirketi de aynı oranda hisseye sahipti ancak 2022’de projeden çekildiğini açıkladı.

Sahalin-1’in yeni yönetici operatörü, Rosneft’in iştiraki olan Sahalinmorneftegaz-Shelf şirketi oldu (daha önce yüzde 11,5 hisseye sahipti).

Sahalin-1 projesini yürüten konsorsiyumun tüm mal varlığı Rusya’nın mülkiyetine devredildi.

Ayrıca, Sahalin-1’de Hindistan devlet petrol şirketi ONGC Videsh Ltd (yüzde 20) ve Rosneft’in iştiraki RN-Astra (yüzde 8,5) da hisse sahibi.

Japonya proje kapsamında yakıt ithal etmese de Tokyo, Sahalin-1’i tedarik çeşitliliği ve istikrarının sağlanması açısından önemli görüyor.

Dönemin Japonya Ekonomi Bakanı Yasutoşi Nişimura, 2022 sonbaharında yaptığı açıklamada bu konuya değinmişti.

Nişimura, Japonya’nın petrol tedarikinde yüzde 95 oranında Orta Doğu’ya bağımlı olduğunu kaydetmişti.

Japonya, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatçılarından biri olup, satın aldığı toplam LNG hacminin yaklaşık yüzde 9’unu Sahalin-2’den temin ediyor.

Japon şirketleri Mitsui ve Mitsubishi, Sahalin-2’de sırasıyla yüzde 12,5 ve yüzde 10 hisseye sahip ve 2022 sonbaharında projeye katılımlarını teyit etmişlerdi.