Amerika
JD Vance, Maduro kaçırılmadan önce Venezuela’da “iş bağlamış”
ABD’nin Venezuela’yı işgal edip Nicolas Maduro’yu kaçırmasından bir hafta önce, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, emtia devi Vitol için çalışan bir tacirle görüşmüş.
Konuya yakın bir kaynağın Reuters’a aktardığına göre, Vance orada eski bir arkadaşı ve siyasi kariyerinin ilk dönemlerinde kendisine finansal destek sağlayan, emtia devi Vitol’da benzin ticareti yapan John Addison ile bir araya geldi.
Reuters tarafından incelenen uçuş kayıtları, işgalden bir hafta önce, 27 Aralık’ta, Montana’daki son derece seçkin bir kayak ve golf tesisi Yellowstone Club’dan arabayla yaklaşık bir saat uzaklıktaki Bozeman Yellowstone Uluslararası Havalimanı’nın pistinde Addison’ın özel Embraer jeti ile Vance’in başkan yardımcısı uçağının bir arada bulunduğunu gösteriyor.
Addison’dan toplantıyla ilgili bilgi alan kişiye göre, Vance ve Addison Venezuela hakkında konuştular.
Bu kişi, Vance’in özellikle, “varsayımsal olarak” ABD’nin ülkenin petrol kaynakları üzerinde kontrolü ele geçirmesi durumunda Venezuela ham petrolünün ne kadar hızlı satılabileceğini öğrenmekle ilgilendiğini söyledi.
Addison, Vitol’un bu işi yapmak için eşsiz bir konumda olduğunu Vance’e garanti etti.
Bu haberle ilgili olarak, hem Addison hem de Vance’in ofisi 27 Aralık’ta Montana’da bir toplantı yapıldığını reddetti.
Addison, Reuters’a verdiği demeçte, “Bunu söyleyen herkes kesinlikle uyduruyor, çünkü ben bu konuyu tek bir kişiye bile anlatmadım,” dedi.
Fakat Addison, 5 Ocak’ta –yani Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu deviren ve 100’e yakın kişinin hayatını kaybetmesine neden olan operasyondan iki gün sonra– ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın Houston’daki ofisini arayarak kendisine “reddedilemez bir teklifte” bulunduğunu doğruladı.
Donald Trump yönetimi, yaklaşan siyasi geçiş sürecini finanse etmek amacıyla bu OPEC ülkesinin ham petrolünü küresel alıcılara satmaya başlamayı planlıyordu ve Wright, Vitol’un bu işi isteyip istemediğini Addison’dan öğrenmek istiyordu.
Addison, Reuters’a verdiği son röportajda, “Sadece piyasa hakkında güncel bilgi almak için arayacağını sanmıştım fakat telefon görüşmesi bambaşka bir yöne saptı,” dedi.
Enerji Bakanlığı, Wright’ın 5 Ocak’ta Venezuela’yı görüşmek üzere Addison’ı aradığını doğruladı.
Birkaç gün içinde Vitol ve rakibi Trafigura, Venezuela’nın petrolünü satmak için özel lisanslar aldı ve o günden bu yana şirketler ham petrolün pazarlanmasından yüz milyonlarca dolar kazandı.
Vitol’un yönetimin en çok rağbet gören enerji lisanslarından birini nasıl elde ettiğine dair ayrıntılar daha önce kamuoyuna açıklanmamıştı.
48 yaşındaki Addison, Wright’tan böyle bir telefon alması için ilk akla gelen isim değildi. O, Vitol’da kıdemli bir tüccardı, şirketin bölge CEO’su değildi. Ayrıca uzmanlık alanı Latin Amerika ham petrolü değil, ABD benzininin alım satımıydı.
Fakat Addison, Reuters’a verdiği demeçte, Vance’in Wright’a Addison’ın güvenilir bir kişi olduğunu söyleyerek bu telefon görüşmesinin önünü açtığını belirtti.
Bir ABD’li yetkili, isminin açıklanmaması koşuluyla Reuters’a verdiği demeçte, Vance’in Wright ile yaptığı bir konuşmada Addison’ın enerji sektöründe güvenilir bir kişi olduğunu söylediğini doğruladı.
Yetkili, bu konuşmanın 5 Ocak’taki telefon görüşmesinden en az bir yıl önce gerçekleştiğini belirtti.
Enerji Bakanlığı Reuters’a yaptığı açıklamada, Vance ve Wright’ın Venezuela petrolünün satışı konusunda hiçbir zaman görüşmediklerini ve bakanlığın Vitol’u, dünyanın en büyük enerji ve emtia ticaret şirketi olması nedeniyle seçtiğini belirtti.
Montana’daki toplantı ve Addison’ın bu kazançlı sözleşmenin alınmasında oynadığı alışılmadık derecede önemli rol, Demokrat Kongre üyeleri arasında, Venezuela operasyonunun ardından kişisel bağlantıların devlet işlerine erişimi nasıl etkilemiş olabileceğine dair yeni sorular doğurdu.
Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi’nin Demokrat üyesi ve yeni başkanı Robert Garcia, Ocak ayında hem Vitol hem de Trafigura’nın yöneticilerine bir mektup göndererek, lisansları hangi koşullar altında aldıklarına dair sorular sormuştu.
Garcia, o dönemde yaptığı açıklamada, kısmen Addison’ın Trump yanlısı siyasi bağış geçmişi nedeniyle Vitol’un bu işin içinde yer almasından endişe duyduğunu belirtmişti.
Garcia ayrıca, Vitol ve Trafigura’ya Venezuela’ya yönelik askeri harekat hakkında önceden bilgi verilmiş olabileceğine dair endişesini dile getirdi.
Garcia, Reuters’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Aylar boyunca Denetim Komitesi’ndeki Demokratlar, Trump yönetiminin devasa Venezuela petrol anlaşması ve petrol şirketi yetkililerinin Venezuela’ya yönelik askeri harekat hakkında önceden uyarı alıp almadıkları konusunda cevaplar talep ediyorlardı. Maduro’nun yakalanmasından önce JD Vance’in Vitol’da üst düzey bir tüccarla görüştüğüne dair yeni haberler, kimin neyi ne zaman bildiği konusunda daha da fazla soru işareti yaratıyor.”
Vitol ve Trafigura, Garcia’nın mektubuna yanıt verip vermedikleri konusunda yorum yapmaktan kaçındı.
Fakat her iki şirket de Reuters’a, ABD’nin Venezuela’daki askeri operasyonları hakkında önceden hiçbir bilgi verilmediğini söyledi.
Genellikle, ABD hükümetinin büyük ihaleleri, şeffaflığı sağlamak, kayırmacılığı önlemek ve vergi mükellefleri için mümkün olan en iyi mali getiriyi elde etmek amacıyla rekabetçi bir ihale süreciyle verilir.
Fakat Trump yönetimi, Maduro’nun kaçırılmasının ardından hızlı hareket etmenin, Venezuela’nın zor durumdaki ekonomisini istikrara kavuşturmak ve günlük hizmetlerin yanı sıra borç yeniden yapılandırma çabalarının acil olarak finanse edilmesini sağlamak açısından hayati önem taşıdığını öne sürerek, bu süreci atlama kararını savundu.
Trump, Ocak ayındaki işgalin ardından ABD’nin Venezuela’nın ham petrolünü ve gelirlerini süresiz olarak kontrol etmeyi amaçladığını ve ülkenin üretimini canlandırmak için ABD’li petrol şirketlerinden 100 milyar dolarlık yatırım çekmek istediğini söylemişti.
Trump, bunun “Batı Yarımküre”deki mevcut arz hacmini artırarak ABD’nin enerji güvenliğini güçlendireceğini savunuyor.
Şu ana kadar, ABD’nin Venezuela’daki operasyonunun ardından en büyük faydayı Vitol ve Trafigura elde etti.
Konuya yakın bir kaynağa göre, Trafigura’ya Vitol’dan birkaç gün sonra, Ocak ayının ikinci haftasında bir tarihte, ABD hükümeti tarafından Venezuela petrolünü satma lisansı verildi.
Enerji finansmanı uzmanı ve Texas Christian Üniversitesi’nde profesör olan Tom Seng, tüccarların satılan her varil Venezuela petrolünden 3 ile 3,50 dolar arasında kâr elde ettiklerini tahmin etti.
Seng, bu tahmini mevcut piyasa koşullarına ve nakliye ücretlerine dayandırdı ve getirilerin yaklaşık %3,5 ila %4’lük bir kâr marjına tekabül ettiğini belirtti.
ABD hükümeti verilerine göre, ülke bu yıl şimdiye kadar 200 milyon varilden fazla ham petrol ihraç ettiği için, bu getiriler Venezuela ham petrol sözleşmesinden elde edilen yüz milyonlarca dolarlık kâra denk geliyor.
Reuters’ın yıllık raporlarını incelediği sonuçlara göre, Vitol’un son üç yıldaki faaliyet kâr marjları %1 ile %3 arasında değişmiş.
Özel sermayeli ticaret şirketleri, tek tek işlemlerden elde ettikleri kârları açıklamıyor ve kâr marjları ile sattıkları petrol hacimlerine ilişkin tahminler bağımsız olarak doğrulanamıyor.
Trafigura ve Vitol, Reuters’a, Venezuela’nın devlet petrol şirketi PDVSA ile petrol satışı konusunda yaptıkları ticari anlaşmaların şartları hakkında, bunların gizli olması nedeniyle yorum yapamayacaklarını bildirdi.
Daha yakın zamanda Trump, ABD’nin Venezuela’nın en büyük özel petrol üreticilerinden biri olan Blue Energy Partners ile yaptığı ortaklık sayesinde Venezuela’nın ham petrol rezervlerinin yaklaşık beşte birine erişim sağladığını duyurdu.
Şirket, yakın zamana kadar PDVSA’dan zimmete geçirilen fonlarla ilgili ABD’nin kara para aklama soruşturmalarının hedefi olan milyarder Alejandro Betancourt’a ait.
Şirketin Washington ile yaptığı anlaşma, ABD’ye ana şirketin %35 hissesini ve üretimin %20’sini üretim maliyetinden satın alma hakkını tanıyor.
Reuters, Vitol veya Trafigura’nın NABEP’in şu anda günlük yaklaşık 220.000 varil olan petrol üretiminin herhangi bir kısmını pazarlayıp pazarlamadığını tespit edemedi.
Vitol, NABEP ile ticari bir ilişkisi olduğunu ama uzun vadeli bir sözleşmesi bulunmadığını belirtti. Ticari ilişkinin ayrıntılarını paylaşmadı.
Reuters’a göre Addison ve Wright’ın konuşmalarının ardından işler hızla ilerledi. 9 Ocak’a gelindiğinde, hem Vitol hem de Trafigura lisanslarını almışlardı ve Addison, Venezuela’nın petrol endüstrisinin geleceği konusunda Trump ile yapılan ve televizyonda yayınlanan bir toplantıda ExxonMobil ve Chevron’un CEO’larıyla yan yana Beyaz Saray’a gitti.
Addison, televizyonda yayınlanan toplantı sırasında Trump’a şunları söyledi:
“Burada, tüm bu petrolü mümkün olan en iyi fiyata dünyanın dört bir yanına taşıyabilmenizi sağlamak için bulunuyoruz; böylece Venezuelalılar üzerindeki etkiniz sayesinde istediğinizi elde edebileceksiniz.”
Vitol’un bölge CEO’su Ben Marshall da toplantıda yer aldı ve Trump’a, Venezuela petrolünü pazarlama fırsatı verdiği için teşekkür etti.
Vitol, Reuters’a yaptığı açıklamada, Addison’ın benzin taciri olarak sahip olduğu uzmanlık göz önüne alındığında uluslararası bir ham petrol sözleşmesini müzakere edecek teknik bilgiye sahip olmadığını ve 5 Ocak’taki görüşmeden sonra Marshall ile ham petrol ekibini sürece dahil ettiğini belirtti.
Trafigura ise toplantıda CEO’su Richard Holtum tarafından temsil edildi.
Federal Seçim Komisyonu kayıtlarına göre, Addison, Vance’in erken dönem destekçilerinden biriydi ve 2022 yılında, Vance’in Ohio’daki ABD Senatosu koltuklarından birine başarılı bir şekilde aday olabilmesine yardımcı olmak amacıyla “Protect Ohio Values” Siyasi Eylem Komitesi’ne (PAC) 300.000 dolar bağışlamıştı.
FEC kayıtlarına göre, daha sonra Addison ve eşi Shannon, 2024 yılında siyasi eylem komitelerine 7 milyon dolar bağışladı.
Bu tutarın 5 milyon doları, Trump’ın Beyaz Saray’daki ikinci dönemini garantilemek amacıyla “Make America Great Again”e yapıldı.
İlişkiyi yakından bilen üç kişiye göre, Addison Vance’in muhafazakâr siyaset anlayışını takdir ediyordu.
Bu dönemde, ikili ortak siyasi görüşler üzerinden yakınlaşırken, Addison kariyerinde daha sorunlu bir dönemi geride bırakıyordu.
Vitol ve SK Energy, 2024 yılında on yıl süren bir hukuki mücadelenin ardından Kaliforniya eyaletiyle benzin fiyatı manipülasyonu davasını 50 milyon dolarlık bir uzlaşma ile sonuçlandırdı.
Addison, söz konusu iddianamede Vitol’un en üst düzey yöneticisi olarak gösterilmişti. Ne Vitol ne de Addison herhangi bir suçu kabul etmişti.
Federal Havacılık İdaresi kayıtlarına göre, ertesi yıl, yani 2025’te Addison yeni bir Embraer jeti satın aldı.
Yaklaşık 14 milyon dolar değer biçilen uçak, Addison’ın artık bir ev inşa ettiğini söylediği Montana’daki Yellowstone Club’a giderek daha sık yaptığı uçuşlarda kullanıldı; bu da onu milyarderler, teknoloji devleri ve Hollywood ünlüleri arasına soktu.
Montana Gelir İdaresi kayıtlarına göre, inşaat başlamadan önce Addison’ın imarsız 4 dönümlük arazisinin değerlendirilen değeri 16,4 milyon dolardı.
Kayıtlara göre Wright’ın da Yellowstone Club yakınlarında 36,2 milyon dolar değerinde bir konutu bulunuyor.
Addison, 5 Ocak’ta Wright’tan gelen telefonun Vitol’daki 17 yıllık kariyerinin en önemli anlarından biri olduğunu söyledi.
Addison, Reuters’a verdiği demeçte, “Bu anlaşmanın gerçekleştirilmesine yardımcı olmak üzere hükümetten, Chris Wright tarafından aranmış olmaktan büyük gurur ve vatanseverlik duygusu duyuyorum,” dedi.
Venezuela sözleşmesini imzalamak aynı zamanda onun veda performansı oldu. Siyaset ve enerji alanlarına odaklanmak amacıyla Mart ayı sonunda şirketten emekli olacağını duyurdu.
O zamandan beri, Temmuz ayında ilk toplantısını gerçekleştiren Wright’ın enerji politikası danışma kurulunun başkanı olarak atandı.
Reuters’ın gördüğü, emekliliğiyle ilgili bir Vitol iç notunda, Addison “şirket tarihinin en başarılı tüccarlarından biri” olarak tanımlandı.