Bizi Takip Edin

Diplomasi

Kanada, AB ile “giderek daha yakın” ilişkiler kurmak istiyor

Yayınlanma

Kanadalılar, AB ile daha yakın işbirliğinin getireceği iktisadi fırsatları, düzenleyici zorlukları ve kimlik meselelerini değerlendiriyor.

Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’yı, ticaret, güvenlik, teknoloji ve halklar arası bağların güçlendirilmesine odaklanan iki günlük bir zirve için ağırlıyor.

Liderlerin, Kanada ile AB arasında “Gelecek İttifakı” olarak adlandırılan ve “her zamankinden daha yakın bir birliktelik” olarak tanıtılan önerileri de içeren iddialı yeni bir ortaklığı ilerletmeleri bekleniyor.

Peki, Kanadalılar bu yeni anlaşma hakkında ne düşünüyor?

Rapporteur’ün aktardığına göre anket şirketi Abacus Data’nın Şubat 2026’da yaptığı bir ankette ortaya çıktı ki, Kanadalıların %74’ü dış politika, savunma ve ekonomik öncelikler konusunda AB ile daha yakın işbirliğini destekliyor. Sadece %10’u buna karşı çıkarken, %15’i kararsız kalıyor.

Bu geniş destek, farklı siyasi tutumları gizliyor. Ankete göre, Liberal seçmenlerin %60’ı AB’yi Kanada’nın en önemli iki ortağı arasında sayarken, %36’sı ABD’yi bu listeye dahil ediyor.

Muhafazakârlar arasında ise rakamlar tersine dönüyor: %65’i ABD’ye öncelik verirken, AB’yi öncelikli görenlerin oranı %36’da kalıyor.

Abacus Data’nın araştırmasına göre, Kanadalıların %48’i AB üyeliğini desteklerken, %28’i buna karşı çıkıyor.

Anket şirketi Rapporteur’e yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“ABD, Kanadalıların düşünce yapısında hâlâ merkezi bir yer tutuyor ama bu durum değişmeye devam ediyor. Bugün hâlâ en önemli ortak olarak görülüyor fakat artık tartışmasız bir konumda değil.”

Kanada Ticaret Odası’nın Stratejik Politika ve Küresel Ortaklıklar Başkan Yardımcısı Catherine Fortin LeFaivre, Donald Trump döneminde Avrupa’ya yönelmeye istekli olsa da AB’nin bürokratik engelleri konusunda endişeleri var:

“Kanada’nın ABD ile ilişkisi her zaman son derece önemli olacak ama son iki yıl, çeşitlendirmenin gerekliliğini görmezden gelinemez hale getirdi. Avrupa, iktisadi bağları derinleştirmek için doğal bir yer. Fakat istemediğimiz şey, ek bir regülasyon katmanına kapı açmak.”

Ontario’lu çiftçi Hannah Hutchings de bu endişeyi paylaşıyor.

“ABD hâlâ vazgeçilmez bir iş ortağıdır,” diyen Hutchings, AB ile daha yakın bağların, daha fazla rekabet ve regülasyon yaratmadan çiftçilere iktisadi fayda sağladığı takdirde, Kanadalı tarım ürünlerinin Avrupalı tüketicilere ulaşmasına yardımcı olabileceğini savundu.

2017 yılından bu yana geçici olarak uygulanan AB-Kanada Kapsamlı Ekonomi ve Ticaret Anlaşması (CETA), ticaret engellerini azaltmış olsa da Kanadalı ihracatçılara her pazarı açmadı.

Kanada Tarım-Gıda Ticaret Birliği’nin genel müdürü Michael Harvey, “Daha yakın ilişkiler, AB ile ticaret olanakları üzerinde çalışmak için bir fırsat sunuyor ve müzakerelerde bize daha fazla pazarlık gücü sağlıyor. Bazı tarım ürünleri için, tarife dışı engeller hâlâ pazara erişimi engelliyor çünkü AB, kendi kriterlerini tüm dünyaya dayatmak istiyor,” dedi.

Harvey, AB’nin büyüme hormonları ve bitki koruma ürünleri üzerindeki kısıtlamalarına değindi:

“Bu yakınlaşma döneminde, bu konular üzerinde çalışmalıyız. Daha yakın ilişkiler halk tarafından büyük ölçüde olumlu karşılanıyor, ancak ayrıntılar fark yaratacak. Bu, her iki taraf için de kazançlı bir durum olmalı.”

Hutchings de tarımsal inovasyon ve sürdürülebilirlik alanlarında işbirliği fırsatları gördüğünü belirterek, artan maliyetler, işgücü kıtlığı, iklim değişikliği ve genç nesilleri tarıma çekme gibi ortak zorluklara dikkat çekti.

Kanadalı işletmeler için Avrupa’nın cazibesi, öngörülebilirliğinde de yatıyor.

Fortin LeFaivre, “ABD ile ticaretin maliyetini tahmin etmek zor hale geldi. Avrupa daha güvenilirdir ve iş planlaması yapmaya, pazara giriş maliyetini anlamaya ve ticaret koşullarını öngörmeye imkân tanır,” dedi.

Kanada Ticaret Odası, işletmelerin özellikle Avrupa’da yeni ihracat fırsatlarını belirlemelerine yardımcı olan “Trade Explorer” adlı bir araç geliştirdi.

Quebec merkezli kayak üreticisi Ferreol’un kurucu ortağı ve CEO’su Jonathan Audet, 2025 yılının sonlarında Fransız pazarına girdi ve satışlarının %5’ini buradan elde etti.

Audet, Avrupa’daki pazar payının zamanla Kanada’yı geçeceğini öngörüyor:

“İş ortamı ABD’dekinden daha elverişli. AB ile daha yakın bağlar kurmak, ihracatı artıracak ve ticari ortaklıklar ile ortak inovasyon ortaklıkları kurmamızı sağlayacak.”

Fakat Audet, özellikle Avrupa’daki ticaret misyonlarına ürün numuneleri götürürken idari prosedürlerin daha basitleştirilmesini istiyor.

“Onları satmayacağız, sadece ürünleri sergilemek için götürüyoruz, ancak gümrük açısından bu iş karmaşık. Mallar için bir tür pasaport olan ATA Karnesi’ne başvurmak zorundayım,” diyerek gecikmelerden, ücretlerden ve havaalanı gümrük işlemlerinden bahsetti.

Öğrenciler de fırsatlar görüyor. Ottawa’daki Carleton Üniversitesi öğrencisi ve öğrenci birliği yönetim kurulu başkanı Alex Simion, Avrupa’daki eğitim ve istihdam olanaklarına daha kolay erişimi destekliyor.

“Carleton, mühendislik öğrencisi sayısı fazla olan bir üniversite. Öğrenciler, AB ile daha yakın bağların kurulmasını coşkuyla karşılıyorlar,” diyen Simion, vize işlemlerinin basitleştirilmesini ve öğrenci konutlarına daha iyi erişim sağlanmasını talep etti.

Fakat belirsizlik hâlâ ortadan kalkmış değil. Simion, “Çoğumuz Brexit süreci yaşanırken liseye başladık, bu yüzden büyürken AB’de bir sorun olduğunu gördük,” dedi.

Onun için bu tartışma, Kanada kimliği hakkında daha derin sorular da gündeme getiriyor.

“Kanadalı olmak ne demektir? Hâlâ bunu anlamaya çalışıyoruz,” diyen Simion, AB üyeliğinin Kanada’nın kendine özgü kimliğini zedeleyip zedelemediğini sorguladı:

“Daha yakın bir bağ, AB’ye katılmadan önce Kanadalı olmanın ne anlama geldiğine bir cevap bulmamızı daha da önemli hale getiriyor.”

Diplomasi

BM: Yapay zeka Orta Çağ usulü yönetiliyor

Yayınlanma

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Turk, gücün birkaç teknoloji baronunun elinde toplandığı yapay zekanın neredeyse Orta Çağ usulü yönetildiği uyarısını yaptı. Turk, beş teknoloji şirketinin küresel yapay zeka işlem kapasitesinin yüzde 70’inden fazlasına sahip olmasının bariz bir demokratik açık doğurduğunu vurguladı.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Turk, gücün birkaç teknoloji baronunun elinde toplandığı yapay zekanın neredeyse Orta Çağ usulü yönetildiği uyarısını yaptı.

Cenevre’deki RightsX zirvesinde perşembe günü konuşan Turk, yapay zeka hikayesinin kulağa fütüristik gelse de altında asırlık bir güç anlatısı yattığını söyledi.

Turk, “Bir avuç erkek hala dünyadaki yapay zeka işlem gücünün, verisinin ve altyapısının büyük bölümünü kontrol ediyor. Yapay zeka gelişimini dengeleyecek ya da yönlendirecek ortak kurallarımız da hala yok” dedi.

Beş teknoloji şirketinin küresel yapay zeka işlem kapasitesinin yüzde 70’inden fazlasına sahip olmasının bariz bir demokratik açık doğurduğunu vurgulayan Turk, şunları kaydetti:

“Geleceğin teknolojisi neredeyse Orta Çağ usulü yönetiliyor; seçkin bir azınlık tarafından, neredeyse hiç denetim, denge, katılım ve hesap verebilirlik olmadan. Tarih bize şunu öğretti: Bu tür bir güç karşısında ilk zarar gören, sıradan insanların hak ve özgürlükleri olur.”

Yapay zeka kritik altyapıyı kesebilir

Hak temelli yapay zeka düzenlemesi çağrısını yineleyen Turk, teknolojinin insanların hayatını giderek daha fazla kontrol ettiğini dile getirdi.

Bunun çoğu zaman insanların bilgisi dışında gerçekleştiğine dikkati çeken Turk, teknolojinin kamuoyu tartışmalarını “ince ve sinsi yollarla” çarpıtabileceği uyarısını yaptı.

Önyargılı algoritmaların adaletsizliği endüstriyel ölçekte yeniden üretebileceğini aktaran Turk, “Ulaşımımız, gıdamız ve sağlık hizmetlerimiz giderek dijitalleşiyor. Yapay zekanın kendi başına ya da yanlış ellerde tüm toplulukların veya ülkelerin kritik altyapısını kesebileceği günden çok uzak olmayabiliriz” diye konuştu.

Turk, sözlerini şöyle sürdürdü: “İnsanlar yapay zeka yüzünden medeniyetin çökme ihtimalini tartışırken şunu sormamız gerekiyor: Hangi riskleri alacağımıza kim karar veriyor?”

Demokratik açığın bir güven açığına dönüşmesiyle insanların nihayetinde denetimsiz güce meydan okuyacağı konusunda iyimser olduğunu ifade eden Turk, hayatları üzerinde daha fazla kontrol kazanmak için şimdiden çevrimdışı olmayı seçen gençleri örnek gösterdi.

Öncü yapay zeka şirketlerine güvenlik önlemi çağrısı

Yapay zekanın faydalarının adil biçimde paylaşılması gerektiğini belirten Turk, bunun teknoloji şirketlerinin iyi niyetinin yanı sıra düzenleme ve hesap verebilirlik gerektireceğini kaydetti.

Turk, öncü yapay zeka şirketlerine mektup yazarak “çok geç olmadan” etkili güvenlik önlemleri almalarını istediğini aktardı.

Bir şişe sütün bile çok katmanlı testler, kurallar ve düzenlemeler olmadan markete ulaşamadığını hatırlatan Turk, zarar verme potansiyeli göz önüne alındığında yapay zeka için “bir tür düzenlemeye ihtiyaç duyulmasının tartışmasız olduğunu” söyledi.

Turk, yapay zeka modellerinin nasıl eğitildiği konusunda ise İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin “yapay zekaya görev olarak” verilmesini önerdi.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Paşinyan yeni anayasa taslağının gelecek hafta yayımlanacağını duyurdu

Yayınlanma

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, yeni anayasa taslağının gelecek hafta yayımlanacağını ve referandumdan hangi sonuç çıkarsa çıksın görevinden ayrılacağını duyurdu. Paşinyan, metnin onaylanması halinde Azerbaycan ile barış anlaşmasını imzalayıp onayladıktan sonra koltuğunu bırakacağını söyledi.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, yeni anayasa taslağının gelecek hafta yayımlanacağını duyurdu ve referandumdan hangi sonuç çıkarsa çıksın görevinden ayrılacağını açıkladı.

Armenpress haber ajansının aktardığına göre Paşinyan, kabine toplantısında yaptığı konuşmada yeni anayasa taslağının gelecek hafta kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi.

Paşinyan, “Anayasa taslağı elbette değiştirilmeli ancak bu değişiklik ‘Gerçek Ermenistan’ ideolojisinin sınırlarının dışına çıkamaz” dedi.

Paşinyan’ın Şubat 2025’te sunduğu “Gerçek Ermenistan” adlı ideolojik belge, Ermenistan topraklarını uluslararası alanda tanınan sınırları içinde 29 bin 743 kilometrekare olarak tanımlıyor.

Ermenistan Başbakanı, muhalefete yeni anayasanın kabulü için referanduma gitmeyi de teklif etti.

Paşinyan’ın bu açıklaması, muhalefetteki Güçlü Ermenistan grubunun lideri Narek Karapetyan’ın yeni anayasaya karşı birleşme çağrısı yaptığı döneme denk geldi.

Muhalefet, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’e atıfla söz konusu metni “Aliyev anayasası” olarak nitelendiriyor.

Paşinyan daha önce ağustos ayında, Azerbaycan’ın Erivan ile barış anlaşması imzalamak için ısrar ettiği değişikliğin yeni anayasaya ekleneceğini söylemişti.

Bu değişiklik, mevcut anayasanın başlangıç bölümünde yer alan 23 Ağustos 1990 tarihli Bağımsızlık Bildirgesi atfını ilgilendiriyor.

Söz konusu bildirge ise Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Dağlık Karabağ’ın 1989’da aldığı “yeniden birleşme” hakkındaki ortak kararına gönderme yapıyor.

Paşinyan referandum sonrası görevi bırakacağını söyledi

Paşinyan, 18 Kasım’da parlamentoda kendisinin istifasını isteyen muhalefete seslenerek referandumun sonucuna bakılmaksızın koltuğunu bırakacağını belirtti.

Başbakan, “Beni iktidardan uzaklaştırmak istediğinizi mi söylüyorsunuz? Tamam, referanduma gidelim. Her iki durumda da gidiyorum. Halk yeni anayasaya evet demezse gidiyorum. Evet derse barış anlaşmasını imzalamaya gidiyorum, anlaşmayı onaylarız, barış gündeminin birkaç maddesini hayata geçiririz ve ben yine giderim” diye konuştu.

Paşinyan bu maddeler arasında “Trump Koridoru” (TRIPP) projesinin başlatılmasını ve sınırın zorlu kesimlerinin belirlenmesini saydı.

TRIPP hattının Ermenistan’ın güneyinden geçerek Azerbaycan ana karasını Türkiye ile sınırı bulunan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne bağlaması öngörülüyor.

Armenpress’in haberine göre Paşinyan, “Yeni anayasanın kabulünden sonra barış anlaşmasının imzalanıp onaylanacağının garantisi var mı? Evet, böyle garantiler var. Sorumluluğu üstlenebilirim” ifadelerini kullandı.

Muhalefetin bu senaryoyu reddetmesi halinde erken seçime gideceklerini kaydeden Paşinyan, mevcut muhalefet milletvekillerinin bu seçimlerin ardından parlamentoya yeniden girememesi gerektiğini savundu.

Paşinyan, muhalefete “Siz beni görevden uzaklaştırmazsanız ben sizi uzaklaştırırım” uyarısında bulundu ve yeni anayasa kabul edilene kadar başbakanlık görevinde kalacağını vurguladı.

Ermenistan ile Azerbaycan, ABD Başkanı Donald Trump’ın katılımıyla Ağustos 2025’te Washington’da bir barış anlaşmasını paraflamıştı ancak belge henüz imzalanmadı.

Bakü yönetimi, toprak talebi içerdiğini savunduğu 1990 tarihli Bağımsızlık Bildirgesi’ne atıf yapan Ermenistan anayasasının değiştirilmesini barış anlaşması için şart koşuyor.

Erivan güvenlik bildirgesine NATO atıfları nedeniyle katılmadı

Paşinyan, Ermenistan’ın Avrupa güvenliğinin temel ilkelerine ilişkin bildirgeye neden imza atmadığına da açıklık getirdi.

13 Kasım’da Dublin’de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde sunulan belge yaklaşık 40 devlet tarafından imzalanmıştı.

Paşinyan, metinde NATO’ya çok sayıda atıf yer alması nedeniyle Erivan’ın bildirgeye katılmadığını söyledi.

TASS haber ajansının aktardığına göre Paşinyan, Ermenistan’ın Avrupa Birliği’ne (AB) katılım sürecini başlattığını hatırlatarak “politikamızda NATO’ya katılma kararı yok” dedi.

Başbakan, Avrupalı ortakların Erivan’ın bu kararını anlayışla karşıladığını da sözlerine ekledi.

Paşinyan, Ermenistan’ın tam AB üyeliği ihtimalini bugün bir yıl öncesine kıyasla çok daha gerçekçi gördüğünü belirtti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Putin, Xi ve Trump, Çin’de tarihteki ilk üçlü görüşmeyi yaptı

Yayınlanma

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve ABD Başkanı Donald Trump, bugün Çin’in Shenzhen kentinde ilk kez üçlü zirvede buluştu. Yaklaşık bir buçuk saat süren görüşmenin açılışında liderler nükleer silahların azaltılması, enerji güvenliği ve bölgesel çatışmalara dikkat çekti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve ABD Başkanı Donald Trump, bugün Çin’in Shenzhen kentinde tarihteki ilk üçlü görüşme için bir araya geldi.

Çin Devlet Başkanı’nın konutunda yapılan görüşme yaklaşık bir buçuk saat sürdü.

Yerel saatle 14.30’da (Türkiye saatiyle 09.30) başlaması planlanan buluşma, ancak 16.30’da (Türkyie saatiyle 11.30) başladı.

Üçlü zirveden önce Xi Jinping ve Donald Trump ikili görüşme yaptı.

Üç ülkenin liderleri görüşme öncesinde basına poz verdi ve ardından yuvarlak masadaki yerlerini aldı.

Liderler açılış konuşmalarında güvenlik ve nükleer silahları öne çıkardı

Görüşmenin başında liderlerin her biri açılış konuşması yaptı.

Vladimir Putin, ekonomik ilişkilerin ve enerji güvenliğinin ele alınmasını önerdi.

Putin, hem Xi Jinping hem de Trump ile konuştuğu Ukrayna’daki askeri operasyon da dahil olmak üzere bölgesel çatışmaların gündemde olduğunu söyledi.

Rusya Devlet Başkanı, uluslararası terörizmi ve sınır aşan suçları üç ülke için ortak tehditler olarak sıraladı.

Donald Trump diyaloğun önemine dikkat çekti ve nükleer silahların azaltılmasının konuşulması gerektiğini belirtti.

ABD Başkanı, tarafların Ukrayna’daki çatışmanın çözümünü de görüşmeyi amaçladığını kaydetti.

Konuşmasının sonuna doğru “kontrolden çıkmış küreselci örgütlere” karşı egemenliğin korunması gerektiğini savunan Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni (UCM) de bu örgütler arasında saydı ve mahkemenin kontrolden çıktığını öne sürdü.

Trump bu sözleri söylerken Putin gülümsedi.

Xi Jinping, insanlığın tarih boyunca büyük acılara yol açan 10 binden fazla savaş yaşadığını hatırlattı.

Açılış konuşmalarının ardından görüşmenin basına kapalı bölümüne geçildi.

Zirvenin hazırlıkları aylar öncesinden başladı

Rusya, Çin ve ABD liderlerinin tarihteki ilk üçlü görüşmesinin Shenzhen’deki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi sırasında yapılacağı kasım ayı başında resmen duyuruldu.

Böyle bir görüşme fikrinin tam olarak ne zaman ortaya çıktığını tarafların hiçbiri açıklamadı.

Çin medyası hazırlıkların birkaç ay sürdüğünü yazarken, ilk somut ayrıntılar sonbahar başında ortaya çıktı.

Rusya Devlet Başkan Yardımcısı Yuriy Uşakov, 1 Eylül’de böyle bir buluşmanın Shenzhen’de yapılabileceğini dile getirdi.

Uşakov o dönem, “Xi Jinping, ev sahibi olarak, görünüşe göre Trump’ın geleceğini ve davetli olarak Putin’in de elbette geleceğini belirtti. Söylendiği gibi imkan olursa üçlü bir görüşme de düzenlenebilir. Ya da en azından herkesle mutlaka görüşülecektir” demişti.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov 3 Kasım’da görüşme üzerindeki çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

Kremlin ve Beyaz Saray, 14 Kasım’da görüşmenin tarihini resmen doğruladı.

Buluşmaya, Çin Komünist Partisi yöneticilerini ağırlamak için tasarlanan ve Qilin Dağı’nın eteklerinde, vahşi yaşam parkının yanında yer alan Qilin Shanzhuang adlı villa kompleksi ev sahipliği yaptı.

Gündemde yapay zeka ve nükleer kontrol tartışmaları öne çıktı

South China Morning Post gazetesi, görüşmenin gündemi üzerindeki çalışmaların birkaç hafta sürdüğünü aktardı.

Gazete, ana başlığın nükleer silah yönetim sistemlerinde yapay zeka kullanımı ve nükleer güçlerin kullanımına dair kararlarda insan kontrolünün korunması olduğunu yazdı.

South China Morning Post, nükleer savaşın kabul edilemezliğine dair ortak bildiri yayımlanması ihtimaline de yer verdi.

Donald Trump, 16 Kasım’da yaptığı açıklamada Ukrayna’daki durumu, İran’ı, nükleer silahsızlanmayı, ekonomiyi ve ticareti görüşmeyi planladığını söylemişti.

Ukrayna’daki çatışmanın üçlü görüşmenin gündeminde yer alıp almayacağı belirsizliğini koruyordu.

Reuters haber ajansı, Pekin’in zirve hazırlıkları sırasında bu konunun gündeme alınmasına karşı çıktığını öne sürdü.

Ajansın aktardığına göre Çin, bu çatışmanın hiçbir şekilde tarafı olmadığını savundu ve konuyu ABD ile Rusya’nın kendi arasında görüşmesini tercih etti.

Dmitriy Peskov, Putin ve Trump’ın, Rusya Devlet Başkanı’nın Konstantinovka’daki insani yardım girişimini konuşabileceğini belirtmiş ancak bunun ne zaman gerçekleşebileceğine dair bilgi vermemişti.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English