Diplomasi
‘Kara Pazartesi’: Piyasalardaki tarife çöküşü derinleşiyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük vergileriyle tetiklenen piyasa çöküşü, Başkan’ın küresel resesyon korkularının artmasına rağmen agresif ticaret politikalarından geri adım atmayacağının sinyalini vermesinin ardından pazartesi günü derinleşti.
Hisse senetleri büyük ölçüde düşerken, para birimleri yükseldi ve tahvil getirileri geriledi. S&P 500’ü takip eden kontratlar yüzde 3,2 düşerken, Nasdaq için olanlar yüzde 4,1 düştü. Hong Kong’un Hang Seng endeksinin yüzde 10’dan fazla düşmesiyle Asya hisseleri sarsıldı.
Avrupa hisse senetleri Pazartesi günkü açılışta Stoxx Europe 600 endeksinin yüzde 6,2, Almanya’nın Dax endeksinin ise yüzde 10 düşmesiyle geriledi. Frankfurt’taki endeks ise yüzde 9 civarında gerilerken, Ukrayna savaşı ile birlikte hisseleri uçan Alman silah şirketi Rheinmetall’in hisse değeri yüzde 27 düşüş ile felakete doğru gidiyor.
Ağır düşüşler, Goldman Sachs’ın Trump’ın geçen hafta ABD’nin ticaret ortaklarına kapsamlı vergiler getirmesinin ardından “finansal koşullarda keskin bir sıkılaşma” sonrasında ABD’nin resesyona girme olasılığını yüzde 35’ten yüzde 45’e yükseltmesiyle gerçekleşti.
Trump pazar gecesi Truth Social’da, “Çin, Avrupa Birliği ve diğer birçok ülkeyle büyük mali açıklarımız var. Bu sorunu çözmenin tek yolu, şu anda ABD’ye On Milyarlarca Dolar kazandıran TARİFELER… Bunlar zaten yürürlükte ve görülmesi gereken güzel bir şey,” dedi.
Trump gazetecilerin piyasadaki düşüşlerle ilgili sorusu üzerine ise, “Bazen bir şeyi düzeltmek için ilaç almanız gerekir,” dedi.
Perşembe ve cuma günleri S&P 500 endeksinden 5 trilyon dolardan fazla para silindi ve 2020’de koronavirüs pandemisinin başlamasından bu yana endeks için en kötü haftayı geride bıraktı.
Piyasalar düşerken, ABD Başkanının destekçileri bile Beyaz Saray’ın ticaret gündemiyle ilgili endişelerini dile getirdi. Pazar günü milyarder yatırımcı Bill Ackman, X’te “Hem dostlarımıza hem de düşmanlarımıza büyük ve orantısız gümrük vergileri koyarak … bir ticaret ortağı olarak ülkemize olan güveni yok etme sürecindeyiz,” diye yazdı.
Ackman ayrıca Ticaret Bakanı Howard Lutnick’e “borsanın ve ekonominin çöküşüne kayıtsız kaldığı” gerekçesiyle saldırdı ve Lutnick ile şirketi Cantor Fitzgerald’ın sabit gelirli varlıklara sahip olarak para kazandığını iddia etti.
ABD Hazine tahvilleri gibi güvenli liman tahvillerinin fiyatı, son birkaç gündeki hisse senedi düşüşü sırasında yükselmişti. Ackman, Lutnick’in “ekonomimiz çöktüğünde kâr ettiğini” söyledi.
Milyarder hedge fon yatırımcısı Stanley Druckenmiller da Trump’ın gümrük vergisi rejimine karşı olduğunu ifade ederek X’te, “Yüzde 10’u aşan gümrük vergilerini desteklemiyorum,” dedi.
Trump yönetimi yetkilileri tarafından yakından izlenen gösterge 10 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi, yatırımcıların küresel çapta tahvillere hücum etmesiyle Pazartesi günü 0,08 puan düşerek yüzde 3,91’e geriledi.
Japonya’nın 10 yıllık JGB getirisi 0,07 yüzde puanı düşüşle yüzde 1,11’e gerilerken, Çin’in 10 yıllık getirisi 0,09 yüzde puanı düşüşle yüzde 1,64’e geriledi.
Londra merkezli iki küresel banka ağır darbe aldı. HSBC ve Standard Chartered hisselerinin her ikisi de Hong Kong işlemlerinde yaklaşık %16 düştü.
Bloomberg Intelligence’a göre, gelişmekte olan piyasalara maruz kalmaları ve yakın zamanda Asya’ya stratejik olarak yönelmeleri, bu bankaları bir ticaret savaşına karşı özellikle savunmasız hale getiriyor.
Emtia da ağır kayıplar yaşamaya devam ederken, ABD petrol fiyatlarının göstergesi olan West Texas Intermediate yüzde 3,4 düşerek varil başına 59,80 dolara geriledi. Uluslararası gösterge Brent ham petrolü yüzde 3,4 düşüşle 63,35 dolara geriledi.
Endüstriyel kullanımı nedeniyle yaygın olarak büyümenin bir göstergesi olarak görülen LME bakır, yüzde 7’den fazla düşerek ton başına 8.690 dolara geriledi. Bitcoin yüzde 0,8 düşerek bir token başına 78.198 dolara geriledi.
ABD doları, en büyük ticaret ortağı para birimlerinden oluşan bir sepet karşısında yüzde 0,3 gerilerken, Japon yeni yüzde 0,8 artışla dolar başına 145,6 yene yükseldi. Çinli yetkililer kara renminbisini dolar başına 7,19 Rmb ile aralık başından bu yana en zayıf seviyesine getirdi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












