Kazakistan, Rosneft yaptırımları nedeniyle Rus petrolü transitini durdurabilir

ABD’nin Rus enerji şirketi Rosneft’e yönelik yaptırımları, Kazakistan üzerinden Çin’e yapılan petrol sevkiyatının geleceğini belirsizliğe sürükledi. Kazakistan, sevkiyatın devamı için Washington’dan özel izin talep ederken, lisans alınamaması durumunda transitin durdurulması gündemde.

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Rus enerji şirketi Rosneft’e uyguladığı yaptırımlar, Kazakistan üzerinden Çin’e yapılan petrol sevkiyatının geleceğini belirsizliğe sürükledi.

Haber kanalı RTVI‘ye konuşan Kazakistan petrol ve doğalgaz sektöründen kaynaklar, durumu bu şekilde değerlendiriyor.

Yıllık 10 milyon tonluk sevkiyat tehlikede

Rosneft, Batı Sibirya’daki sahalarından çıkardığı petrolün yıllık 10 milyon tonluk kısmını Atasu-Alaşankou boru hattı üzerinden Çin’e sevk ediyor.

Kazakistan’ın ulusal boru hattı işletmecisi KazTransOil, 2023’te imzalanan sözleşme uyarınca bu transit işlemi için ton başına 15 dolar ücret alıyor.

Kazakistan Washington’dan izin bekliyor

Ancak bu sevkiyatların geleceği, ABD Hazine Bakanlığının vereceği karara bağlı. Bakanlık, ekim ayında Rosneft’e tam abluka getiren yaptırımlar uygulamış ve şirketle her türlü işlemi yasaklamıştı.

Bunun üzerine Kazakistan Enerji Bakanlığı, yeni koşullar altında çalışmaya devam edebilmek için Washington’a resmi bir izin talebi gönderdi.

RTVI‘ye bilgi veren kaynaklar, iki olası senaryo üzerinde duruyor. İlk senaryoya göre ABD genel bir lisans verirse boru hattı yaptırımların dışında tutulacak ve sevkiyat mevcut hacminde devam edecek.

Lisansın verilmemesi durumunda ise Kazakistan ya petrol transitini durduracak ya da KazTransOil’in ikincil yaptırımlara maruz kalma riskini göze alacak.

Kaynaklar, Kazakistan yönetiminin ABD ve Avrupa Birliği (AB) temsilcileriyle yaptığı görüşmelerde “önceki uluslararası taahhütlere bağlılık” konusunu vurguladığını ve Batılı muhatapların bu duruşu anlayışla karşıladığını belirtti.

Lisansın çıkması halinde, Rosneft ile Kazakistan arasındaki yıllık yaklaşık 150 milyon dolarlık ödemelerin ulusal para birimleri üzerinden yapılacağı ifade ediliyor.

Çinli devlet şirketleri alımları durdurmuştu

Çin, Rusya’dan petrol ithalatının büyük bir bölümünü deniz yoluyla gerçekleştiriyor ve bu miktar günlük 1 ila 1,5 milyon varil arasında değişiyor.

Yaptırımların ardından ülkenin devlet şirketleri Sinopec ve PetroChina ile bağımsız rafineriler, Rusya’dan sevkiyat yapmaktan kaçınmıştı.

Enerji analiz şirketi Kpler’in verilerine göre, Kasım ayında Çin’in Rusya’dan petrol ithalatı yüzde 36 düşüşle günlük 926 bin varile geriledi.

“Alımlar aracı şirketler üzerinden sürebilir”

Öte yandan Kpler analisti Johannes Rauball, yaptırımlar nedeniyle günlük 300 bin ila 400 bin varillik bir hacmin risk altında olduğunu hesaplıyor.

Rauball, devlet rafinerilerinin yaptırım riskine karşı genellikle temkinli davrandığını, ancak özel rafinerilerin yüksek indirimler nedeniyle Rus petrolüne yeniden yönelebileceğini belirtiyor.

Rauball’a göre Çin, büyük olasılıkla Rusya’dan alımlarını eski seviyesine çıkaracak ancak bu işlemi aracı şirketler üzerinden yürütecek.

Söz konusu yöntemin daha önce de başarıyla uygulandığını belirten Rauball, “Variller, Rosneft ya da Lukoil olmadıklarını belgeleyebilen üçüncü taraf ticaret şirketleri aracılığıyla sevk edilirse rafineriler indirimli fiyattan yararlanmaya devam eder ve yaptırımlı taraflarla doğrudan temas görünürlüğü sınırlanmış olur” diye konuştu.