Küba’da özel sektör ilk kez devlet kontrolündeki mağazaları geride bıraktı

Küba’da özel sektör, 2024 yılında perakende satışlarda ilk kez devlet kontrolündeki işletmeleri geride bırakarak yüzde 55’lik paya ulaştı. Ulusal İstatistik Ofisi’nin verileri, devlet ekonomisindeki daralma, artan kıtlık ve yüksek fiyatların bu tarihsel değişimi tetiklediğini gösteriyor.

Küba’da özel sektör, 2024 yılında perakende satış değerinde ilk kez devlet kontrolündeki mağazaları geride bırakarak tarihsel dönüm noktasına ulaştı.

Ulusal İstatistik Ofisi’nin yayımladığı ön verilere göre, özel işletmelerin perakende satışlardaki payı, bir önceki yıl yüzde 44 iken bu yıl yüzde 55’e yükseldi.

Bu değişim, ülkede yaşanan mal kıtlığı ve artan fiyatların gündelik hayatı yeniden şekillendirdiği dönemde meydana geldi.

Devlet ekonomisi daralırken özel ithalat arttı

Son beş yılda devletin kontrolündeki ekonomi yüzde 11 oranında daralırken, özel ithalatçılar geçen yıl 1 milyar doların üzerinde mal getirdi.

Ekonomi Bakanı Joaquin Alonso’nun bu ay Ulusal Meclis’te yaptığı açıklamaya göre, bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34’lük artışa tekabül ediyor. Bu esnada, ülkenin toplam ithalatı ise düşüş gösterdi.

Devlet mağazaları tedarik sıkıntılarıyla boğuşurken, özel işletmeler bakkaliyeden elektroniğe kadar her alanda talebi karşılamak için devreye giriyor.

Halk, devlet mağazalarında bulamadığını özel pazarlarda arıyor

Havana’daki 100. Cadde Köprüsü Fuarı gibi hareketli sokak pazarları, bu yeni iktisadi gerçekliğin merkezinde yer alıyor.

Gıdadan giyime kadar her şeyin satıldığı bu pazarlarda, tüketiciler daha fazla seçeneğe sahip olsa da devlet teşvikleri olmaması nedeniyle genelde daha yüksek fiyatlarla karşılaşıyor.

Pazarda tezgâhı olan girişimci Diamela Garcia, durumu Reuters haber ajansına “Bu, sorunun büyük parçasını çözüyor, zira insanlar devlet mağazalarında bir şey bulamadıklarında buraya, bu diğer seçeneklere gelip özel sektörde bulabiliyorlar,” sözleriyle açıkladı.

Karma ekonomiye geçiş

Resmi rakamlara göre, Küba’daki 4 milyonluk iş gücünün yaklaşık 1,6 milyonu, yani her dört çalışandan biri, artık özel sektörde istihdam ediliyor.

Ülkede 1968 yılında tüm özel işletmeler kamulaştırılmış, ancak Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1990’ların başından itibaren özel girişimin rolü kademeli olarak genişletilmişti.

Reuters‘a konuşan pazar yöneticilerinden Amet Perez, özel sektöre daha fazla fırsat tanınmasının önemine dikkat çekerek, “Bu iyi fikir, çünkü mesele sadece satış yapmak değil, aynı zamanda istihdam yaratmak. İnsanlar kendileri için çalışabilir, dedikleri gibi kendi patronları olabilirler,” diye konuştu.

Yaşanan bu dönüşümün, ülkenin iş gücü piyasasını, hane halkı harcamalarını ve küresel ekonomiyle ilişkilerini yeniden şekillendirmesi bekleniyor.