Kudüs’te yürüyüş: “Araplara ölüm” sloganı atıldı

Kudüs’teki Şam Kapısı’nın yakınlarında toplanan çok sayıda aşırı milliyetçi Yahudi, “Araplara ölüm” ve “Köyleriniz yansın” gibi ırkçı sloganlar attı.

Perşembe günü Eski Şehir’in Filistinli bölgelerinde her yıl düzenlenen ve genellikle şiddet olaylarıyla karakterize edilen geçit töreni başladı.

Çoğunluğu erkeklerden oluşan genç grup, gazetecilerin olayı güvenli bir şekilde takip edebilmesi için meydanın bazı kısımlarını kapatan İsrail polisinin gözetiminde sloganlarını attı.

Normalde Doğu Kudüs’te yaşayan Filistinliler için hareketli bir pazar yeri olan bu bölgede, Filistinliler yoktu; çoğu evlerine barikat kurmuş ve dükkanlarını o gün için kapatmıştı.

Yürüyüş, İsrail’in “Kudüs Günü” olarak adlandırdığı tarihi anıyor: Bu gün, 1967 savaşında İsrail’in Eski Şehir ve Yahudiler, Hıristiyanlar ve Müslümanlar için kutsal olan yerleri de içeren Doğu Kudüs’ü ele geçirmesini simgeliyor. 

Yürüyüş bu yıl, ülke yeni seçimlere doğru ilerlerken ve İsrail’in sert çizgideki hükümeti, dindar ve milliyetçi tabanındaki desteği güçlendirmek için can atarken düzenlendi.

Yürüyüş, genellikle aşırı milliyetçiler ile Filistinli sakinler arasında şiddetli çatışmalara yol açar. Perşembe günü kalabalıktan, “Muhammed öldü” sloganları da duyuldu.

21 yaşındaki Yehonatan Sopher, çocukken ailesiyle birlikte geldiğinden beri bu yıllık yürüyüşe katıldığını söyledi.

Bu yıl, İsrail’in kuzeyinde devam ettiği bir Yahudi din okulundaki arkadaşlarıyla birlikte geldiğini ve Kudüs’e gitmeden önce geceyi dua ve Tevrat çalışmasıyla geçirdiğini belirtti.

Sopher, “Kudüs, dinimizdeki en anlamlı şeylerden biridir. Her şeyin köküdür,” dedi ve ırkçı sloganları, katılımcıların küçük bir azınlığının eylemleri olarak nitelendirdi.

Günün erken saatlerinde, İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, Kudüs’ün en hassas kutsal mekanı olan El Aksa Camii’ne ev sahipliği yapan tepedeki komplekse bir başka kışkırtıcı ziyaret gerçekleştirdi.

Yahudiler burayı, dinlerinin en kutsal mekanı olan Tapınak Dağı olarak görüyorlar.

Ben Gvir, 1967’de Eski Şehir’in bazı bölgelerinin İsrail kontrolüne geçtiğini ilan eden İsrailli paraşütçü komutanının ünlü sözüne atıfta bulunarak, şarkı söyleyip “Tapınak Dağı bizim elimizde” diye haykırarak bir İsrail bayrağı dikti.

Ziyareti, iki buçuk yıldır neredeyse aralıksız süren savaş ve kırılgan ateşkeslerin ardından şehirde hüküm süren gerginliği tırmandırma tehdidi oluşturdu.

Dört yıl önce, bu bölgede Filistinli protestocular ile İsrail polisi arasında çıkan çatışmalar, İsrail ile Hamas arasında 11 gün süren bir savaşı tetiklemişti.

Yürüyüş başlamadan önce genç göstericilerden oluşan grupların Eski Şehir’e girip Hıristiyan mahallesinde Filistinlilerle karşılaşmasıyla arbede çıktı. Taraflar birbirlerine sandalye fırlattı. 

İsrail-Filistin birlikte yaşama grubu Standing Together’ın aktivistleri, çatışmayı durdurmak için müdahale etti; örgütün paylaştığı videoda bu anlar yer aldı.

Grubun uluslararası sözcüsü Ori Shaham, “Kendimizi tehlikeye attığımızda, şiddet genellikle azalır çünkü yerleşimciler, orada Yahudiler varken veya olan biteni belgelediğimizde saldırmaya daha az istekli olurlar,” dedi.

Aşırılıkçı Yahudi şiddetine karşı çıkan Tag Meir adlı başka bir grup, kalabalık gelmeden önce her yıl düzenlenen “çiçek yürüyüşü”nü gerçekleştirdi ve dükkan sahiplerine erken kapanmadan önce çiçek dağıttı.

Kudüs, İsrailliler ve Filistinliler arasındaki çatışmanın merkezinde yer alıyor. Her iki taraf da şehri ulusal ve dini kimliklerinin önemli bir parçası olarak görüyor. Kudüs, çatışmanın en çözümsüz sorunlarından biri ve sıklıkla bir çatışma noktası oluyor.

İsrail, Kudüs’ün tamamını ebedi ve bölünmez başkenti olarak görüyor. Doğu Kudüs’ü ilhak etmesi uluslararası alanda tanınmıyor. Filistinliler ise başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir devlet istiyor.