Diplomasi
Küresel piyasalar ABD-Çin anlaşmasını olumlu karşıladı

ABD ve Çin, ticaret müzakereleri sonucunda daha önce uygulamaya konan gümrük vergilerini 90 gün süreyle en aza indirme kararı aldı. Anlaşmanın 14 Mayıs 2025’te yürürlüğe gireceği duyurulurken, haber küresel piyasalarda ve dolar üzerinde önemli hareketlenmelere yol açtı.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Çin arasında yürütülen ticaret müzakereleri sonucunda, iki ülke daha önce uygulamaya koydukları gümrük vergilerini 90 gün süreyle en düşük seviyeye çekme konusunda anlaştı.
Beyaz Saray’ın internet sitesinde yayımlanan resmi belgeye göre, anlaşma bu yıl 14 Mayıs’ta yürürlüğe girecek.
Bloomberg‘in aktardığına göre, bu anlaşma kapsamında ABD, Çin’den ithal edilen ürünlere uyguladığı gümrük vergilerini yüzde 145’ten yüzde 30’a indirecek. Çin ise ABD ürünlerine uyguladığı vergileri yüzde 125’ten yüzde 10’a düşürecek.
Piyasalar anlaşmaya tepki gösterdi
ABD ve Çin’in gümrük vergilerini düşürme kararı, Amerikan borsalarında yükselişle karşılandı. Türkiye saati ile 10.37 itibarıyla piyasa verileri şu şekildeydi:
— S&P 500 vadeli kontratları yüzde 2,82 artışla 5 bin 819,5 puana yükseldi.
— Dow Jones vadeli kontratları yüzde 2,22 değer kazanarak 42 bin 164,9 puana ulaştı.
— NASDAQ 100 vadeli kontratları ise yüzde 3,65’lik artışla 20 bin 794,4 puana çıktı.
Müzakerelerin olumlu sonuçlandığı haberinin ardından altın fiyatları düşüşünü hızlandırdı. Türkiye saati ile 10.27’de değerli metal ons başına yüzde 3,52 düşüşle 3222,9 dolardan işlem görüyordu.
Petrol fiyatları ise yükselişe geçti. Türkiye saati ile 10.11’deki verilere göre, ICE borsasında Brent tipi petrolün varil fiyatı yüzde 3,74 artarak 66,3 dolara kadar çıktı.
DXY dolar endeksi yüzde 1,26’lık bir sıçrama yaparak 101,691 puana ulaştı ve 10 Nisan’dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. DXY dolar endeksi, ABD’nin başlıca ticaret ortaklarının para birimlerine (avro, yen, İngiliz sterlini, Kanada doları, İsveç kronu ve İsviçre frangı) karşı Amerikan dolarının değerini gösteriyor.
Bloomberg‘e göre, hafta sonu yayımlanan ABD-Çin müzakerelerine ilişkin haber başlıklarına verilen ilk temkinli tepki, döviz piyasasında keskin bir yeniden değerlendirmeye dönüştü.
Bloomberg Dollar Spot Index yüzde 0,7 artarak 14 Nisan’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, avro yüzde 1,1 düşüşle 1,1122 dolara geriledi ve yılın en kötü gününü yaşama yolunda ilerledi.
Ajans, bu durumun Avrupa para birimi için kritik bir an olduğunu, zira kilit bir destek bölgesini kırdığını ve yılın ilerleyen dönemlerinde 1,15 hatta 1,20 doların üzerine çıkmayı hedefleyen hedge fonlarının pozisyonlarını sorgulattığını belirtti.
Asya ve Avrupa piyasaları da yükseliş gösterdi. 12 Mayıs’ta Hang Seng endeksi yüzde 2,98 artışla kapanırken, Çin’in CSI 300 endeksi yüzde 1,16 değer kazandı. Saat 11.48 itibarıyla İngiltere’nin FTSE endeksi yüzde 0,49, Fransa’nın CAC 40 endeksi ise yüzde 1,2 artış gösteriyordu.
Beyaz Saray’ın internet sitesinde yayımlanan ortak açıklamada, “Yukarıda belirtilen eylemlerin yerine getirilmesinin ardından taraflar, ekonomik ve ticari ilişkiler hakkındaki görüşmelere devam etmek için bir mekanizma oluşturacaktır,” denildi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, “Hiçbir taraf ilişkilerin kopmasını istemiyor, biz gerçekten ticaret istiyoruz. Daha dengeli bir ticaret istiyoruz. Sanırım her iki taraf da bu hedefe ulaşmaya çalışıyor,” diye konuştu.
Bloomberg, piyasaların müzakerelerdeki ilerleme haberine yükselişle yanıt vermesine rağmen, geçmişin detaylı bir anlaşmaya varmanın, eğer mümkünse bile, uzun zaman alabileceğini gösterdiğini belirtti.
Ajans, 2018’de de her iki tarafın bir müzakere turunun ardından anlaşmazlıklarını askıya alma konusunda anlaştığını, ancak ABD’nin kısa süre sonra bu anlaşmadan çekildiğini ve bunun 18 aydan fazla süren yüksek gümrük vergilerine yol açtığını hatırlattı.
Reuters‘ın aktardığına göre, Pepperstone Kıdemli Uzmanı Michael Brown, “Bu hafta sonu müzakerelerin olası en kötü sonucu değil, kesinlikle değil, ama somut bir anlaşma da değil. Bu ilerleme, herhangi bir gümrük vergisinin askıya alınmasına, düşürülmesine veya kaldırılmasına izin veriyor mu, eğer öyleyse ne kadar süreyle?” diye sordu.
ABD Başkanı Donald Trump, 2 Nisan’da onlarca ülkeye karşı yüzde 50’ye varan gümrük vergileri uygulamaya koyduğunu duyurmuş, ancak bunlar kısa süre sonra askıya alınmıştı.
Buna karşılık Çin için uygulanan gümrük vergileri yüzde 145’e ulaşmış ve yürürlükte kalmıştı. Çin ise misilleme olarak gümrük vergilerini yüzde 125’e yükseltmişti.
Pekin, Amerikan yönetiminin eylemlerini “hatalı bir uygulama” olarak nitelendirmişti.
Washington, gümrük vergisi politikasını ticaret dengesizliklerini düzeltme ve üretimin ABD’ye kaydırılmasını teşvik etme gerekçeleriyle açıklamıştı.
Ayrıca Trump, gümrük vergilerinin uygulanmasını Çin’den ABD’ye fentanil adlı uyuşturucunun gelmesiyle ilişkilendirmişti.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü











