Kuzey Amerika ile Avrasya piyasalarındaki gaz fiyat makası açılıyor

Şeyl devrimi ABD ve Kanada’daki doğalgaz tüketicileri İran krizinin iktisadi etkilerinden şimdilik kaçınıyor.

Bloomberg’e göre Avrupalı ve Asyalı tüketiciler şu anda gaz için milyon İngiliz termal birim (mBtu) başına 30 doların üzerinde bir fiyat öderken, ABD’li alıcılar mBtu başına yaklaşık 3 dolar ödüyor.

Geçen ayın sonunda ABD’deki gaz fiyatları mBtu başına 2,5 dolar ile iki yılın en düşük seviyesine kısa süreliğine ulaştı.

Kanada’daki fiyatlar ise mBtu başına yaklaşık 1,5 dolar ile daha da düşük seviyede.

Avrupa ve Asya ile Kuzey Amerika arasındaki gaz fiyat farkı, şu anda 12 katlık bir orana ulaşmış durumda ve bu fark hiç bu kadar geniş olmamıştı.

Amerika, rekor miktarda sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) satarak, savaştan zarar gören Orta Doğu ülkeleri, özellikle de Katar’ın aleyhine müşteri kazanıyor.

Savaş ABD tarafından kışkırtılsa da doğalgaz söz konusu olduğunda bedelini Avrupa ve Asya ödüyor.

2022’de durum biraz farklıydı. Ukrayna savaşının ardından, ABD’deki referans gaz fiyatları mBtu başına yaklaşık 10 dolara yükselmişti.

O dönem Amerikan gaz şirketleri, Covid-19 pandemisinin hemen sonrasında, sondaj faaliyetlerini önemli ölçüde azaltmış oldukları bir dönemde, talepteki ani artışa yetişmekte zorlanıyordu.

Artık üretim açığı kapatıldı ve diğer bölgelerle arasındaki fiyat farkı genişledi.

Tahran, enerji piyasası aracılığıyla Trump yönetimine iktisadi bir yük bindirmeye çalışıyor ve benzin ile mazot konusunda bir ölçüde başarılı oldu ama doğalgaz konusunda başarılı olamadı.

Dolayısıyla ortalama bir Amerikan ailesi, olağanüstü zorlu bir kışla karşı karşıya kalmayacak.

ABD’de ısınma için tercih edilen yakıt doğalgaz. Hanelerin yaklaşık %47’si doğalgaz kullanırken, %42’si evlerini ısıtmak için elektrik kullanıyor.

Yüksek fiyatların Maine’deki çekişmeli seçim sonuçlarını etkilemesi nedeniyle ABD’nin Kuzeydoğusu’nda manşetlere taşınan kalorifer yakıtı, hanelerin yalnızca %4’ünde kullanılıyor.

Elektrik fiyatlarını genellikle gazla çalışan elektrik santralleri belirlediğinden, diğer tüm koşullar sabit kaldığında ucuz gaz, daha düşük elektrik maliyetleri anlamına gelir.

Jeopolitik oyunun ötesinde, küresel şirketlerin giderek daha dengesiz hale gelen bir enerji piyasasında rekabet etmek zorunda kalması nedeniyle doğalgaz fiyatı büyük önem taşıyor.

Avrupa ve Asya’daki gaz yoğun endüstriler, üstesinden gelinmesi imkânsız bir maliyet mücadelesiyle karşı karşıya.

2007’den önce, ABD’de gazın pahalı olduğu bir dönem vardı. O zamandan geçen yıla kadar, bu bolluk, Avrupa ve Japon tüketicilerin ödediği fiyatlarla karşılaştırıldığında Amerikan ekonomisine 4,3 trilyon dolarlık bir tasarruf sağladı.

Bu bilgi, Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley, Haas İşletme Okulu’na bağlı Enerji Enstitüsü’nden Lucas W. Davis’in hazırladığı araştırma makalesine dayanıyor.

Mayıs ayında yayınlanan makalede Davis, “Düşük fiyatlı ABD doğalgazına erişim, büyük arz şokları sırasında özellikle değerli olmuştur,” diye yazıyor.

Bu hesaplamada, Kanadalı tüketicilerin yararlandığı avantajlar hesaba katılmadı; ayrıca 2026 yılı da dikkate alınmadı.

Mevcut fiyatlar temel alındığında ve bu fiyatların yıl sonuna kadar devam edeceği varsayıldığında, Amerikalı tüketiciler bir kez daha beklenmedik bir kazanç elde edecekler.

Bloomberg’in yaptığı hesaplara göre, 2026 yılında, ABD’de kaya gazı devrimi yaşanmamış olsaydı ülkenin karşı karşıya kalacağı maliyetlere kıyasla en az 400 milyar dolarlık bir tasarruf sağlanacak.

Son 20 yılda, Amerika’daki gaz üretimi iki katından fazla arttı. Fiyat avantajlarının tüm dünyaya yayıldığı petrol şist devriminin aksine, gaz patlaması daha çok ülke içinde kaldı.

Bunun nedeni, gazın muazzam hacmi nedeniyle uzun mesafelerde taşınmasının zor olması.

Nakliyenin daha ekonomik hale gelmesi için, doğal gazın önce -162C (-260F) sıcaklığa soğutulması gerekir; bu sayede hacmi yaklaşık 600 kat azalır ve sıvı hale gelir.

Ardından, özel okyanus aşırı LNG gemilerine yüklenebilir. Tüm süreç pahalı: Her bir sıvılaştırma tesisinin inşası ortalama 10 milyar dolara mal oluyor.

Bugün ABD, LNG olarak muazzam miktarda gaz ihraç ediyor. Fakat bu bile iç pazarını küresel pazara tam olarak bağlamak için yeterli değil.

Bu nedenle Amerika çifte kâr elde ediyor: Birincisi, son derece düşük gaz fiyatlarından yararlanıyor; ikincisi, ihracatından muazzam meblağlar alıyor.

Bloomberg, “Bu, son derece kârlı bir jeopolitik tablo ve Trump bunun farkında,” diye yazıyor ve Trump’ın Ekim ayındaki bir mitinginde, “ABD’nin petrol ve gaz sektörü yüzlerce milyar dolar kazanıyor. Umurumda değil, söyleyeceğim: Lanet olası bir servet kazanıyoruz,” dediğini hatırlatıyor.

Bloomberg, madalyonun diğer yüzünde ise, Avrupa ve Asya’nın, İran savaşının yol açtığı enerji krizinin tüm bedelini ödediğini vurguluyor.