Lübnan ve İsrail temsilcileri on yıllar sonra ilk kez doğrudan görüştü

Lübnan ve İsrailli sivil temsilciler, on yıllar sonra ilk kez Lübnan’ın güneyindeki Nakura kentinde yüz yüze görüştü. ABD’nin arabuluculuğunda yapılan toplantı, Lübnan yasalarının İsrailli yetkililerle teması yasaklamasına ve Hizbullah’ın sert muhalefetine rağmen gerçekleşti.

Lübnanlı ve İsrailli sivil temsilciler, on yıllardır ilk kez Lübnan’ın güneyindeki Nakura kentinde yüz yüze bir araya geldi.

ABD öncülüğündeki ateşkesi izleme mekanizması kapsamında yapılan görüşme, Washington’un Beyrut yönetimine aylardır kendi yasalarını göz ardı ederek İsrail’le doğrudan müzakerelere başlaması yönünde baskı yaptığı bir dönemde yapıldı.

Lübnan heyetine ABD’nin eski Beyrut Büyükelçisi Simon Kerem başkanlık etti. Lübnan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamada, “Meclis Başkanı Nebih Berri ve Başbakan Nevaf Selam ile yapılan istişarelerin ardından, Cumhurbaşkanı Jozef Avn’ın, heyete başkanlık etmek üzere eski büyükelçi ve hukukçu Simon Kerem’i görevlendirdiği” bildirildi.

İsrail tarafını ise Ulusal Güvenlik Konseyi Temsilcisi Uri Resnick temsil etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi, yaptığı açıklamada bu adımı “İsrail ile Lübnan arasında ilişki ve ekonomik işbirliği için temel oluşturma yönünde ilk girişim” olarak tanımladı.

ABD’nin Lübnan Özel Temsilcisi Morgan Ortagus da İsrail ziyaretinin hemen ardından Nakura’daki UNIFIL karargâhında yapılan toplantıya katıldı.

Görüşme Lübnan yasalarına aykırı

Lübnan ve İsrail temsilcilerinin aynı masada buluşması, ülke mevzuatına göre yasa dışı kabul ediliyor. Lübnan yasaları, vatandaşlarının İsrailli yetkililerle doğrudan temas kurmasını kesin bir dille yasaklıyor.

Bu nitelikteki son doğrudan görüşme, İsrail’in Lübnan’ı işgal ettiği 1983 yılında yapılmıştı.

ABD, aylardır Lübnan’ı İsrail’le doğrudan müzakereye başlaması için zorluyordu.

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ekim ayında yaptığı açıklamada Washington’un bu yöndeki bir girişiminin “İsrail’in reddi nedeniyle çöktüğünü” söylemişti.

Simon Kerem’in heyet başkanı olarak atanması, ABD’nin Beyrut’a İsrail’in “sivil temsilciye onay verdiği” yönünde bilgi iletmesinin ardından geldi.

Hizbullah doğrudan müzakerelere karşı çıkıyor

Hizbullah, son toplantıyla ilgili henüz bir açıklama yapmadı ancak daha önceki açıklamalarında İsrail ile doğrudan müzakereye kesinlikle karşı çıktığını defalarca duyurmuştu.

Örgüt, geçen ayın başında yayımladığı açık mektupta bu tür girişimleri “İsrail’e yeni kazanımlar sağlayacak tuzaklar” olarak nitelemişti.

Son iki ayda İsrail, “Hizbullah’ın yeniden silahlandığı” iddiasıyla ateşkes ihlallerini artırdı. Yalnızca kasım ayından bu yana düzenlenen saldırılarda onlarca Lübnanlı hayatını kaybetti.

23 Kasım’da Beyrut’a düzenlenen saldırıda Hizbullah’ın üst düzey bir askeri yetkilisi öldürülürken, saldırıda örgütün dört üyesi daha yaşamını yitirdi, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 28 kişi yaralandı.

İsrail yönetimi, Hizbullah’ın 2025 sonuna kadar tamamen silahsızlanmaması halinde Lübnan’a geniş çaplı bir operasyon başlatma tehdidinde bulunuyor. Washington da bu tehdide açık destek veriyor.

Bununla birlikte Hizbullah, ağustos ayında alınan ve yıl sonu itibarıyla “tam silahsızlanma” çağrısı yapan hükümet kararını reddetmişti.

Örgüt, Litani Nehri’nin güneyindeki bazı noktaları Lübnan ordusuna devretse de tam silahsızlanmanın ancak “ulusal bir savunma stratejisi belirlenerek, silahların ordu komutası altında ülke savunmasında kullanılmak üzere korunması” halinde mümkün olacağını belirtiyor.

Hizbullah, bu stratejiye yönelik müzakerelerin ise ancak İsrail’in güneyden çekilmesi ve günlük saldırılarını durdurmasıyla başlayabileceğini savunuyor.

Ateşkesin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana İsrail saldırılarında 300’den fazla kişi öldü.

ABD, Hizbullah’ın silahsızlandırılması için baskıyı artırıyor

Lübnan merkezli MTV kanalının haberine göre, ABD Dışişleri Bakanlığı Lübnan’daki gelişmeleri yakından izliyor ve Bakan Marco Rubio’ya sunulmak üzere Hizbullah’ın silahsızlandırılmasına ilişkin bir rapor hazırlıyor.

Özel Temsilci Ortagus’un toplantıya katılımı, İsrail’de üst düzey yetkililerle yaptığı görüşmelerin hemen ardından gerçekleşti.

İsrailli yetkililer, Ortagus’a “Hizbullah’ın güçlenmesi” ve Lübnan ordusunun “durumu kontrol etmekte yetersiz kalması” konusunda brifing verdi.

Görüşmenin ardından konuşan üst düzey bir İsrailli yetkili, “Herhangi bir anlaşma kapsamında Hizbullah’ın silah bırakacağını düşünmüyoruz. O hâlde bu anlaşmayı sürdürmenin bir anlamı yok. Gerginliğe gidiyoruz ve zamanı geldiğinde kendi çıkarlarımıza göre hareket edeceğiz” dedi.

Ortagus, yılbaşından bu yana Washington’un Hizbullah’ı silahsızlandırma politikasının en etkili isimlerinden biri olarak öne çıkıyor.

İsrail’in Kanal 14 televizyonunun haberine göre Ortagus, bu yıl şubat ayında Beyrut’ta yüz binlerce kişinin katıldığı Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah’ın cenazesinin bombalanmasını İsrailli yetkililere “tavsiye etmişti.”