Lukaşenko ile Trump arasında takas diplomasisi

Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi John Cole ile Minsk’te yaptığı görüşmenin ardından Washington ile “büyük anlaşma” hazırlıklarına başladığını duyurdu. ABD’nin bazı stratejik ekonomik yaptırımları kaldırma kararı aldığı süreçte Lukaşenko, Ukraynalı çocukların iadesi konusunda arabuluculuk yapmayı kabul ederken, Trump ile Florida’da bir araya gelmeye hazırlanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Belarus Özel Temsilcisi John Cole, 19 Mart tarihinde gerçekleştirdiği Minsk ziyaretinin ardından iki ülke arasında “büyük anlaşma” şartlarının belirlenmesi için çalışmaların devam edeceği açıklandı.

Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, 20 Mart tarihinde yaptığı açıklamada, müzakerelerin gidişatına ilişkin bilgi verdi. Lukaşenko, “Amerikalılar müzakereler sırasında Trump adına, gündemimizdeki bir dizi konunun yer alacağı bir büyük anlaşma yapılmasını teklif etti. Reddedecek miyim? Çok mutlu olduğumdan değil ama bu Belarus için önemli. Donald’a iletin, bu büyük anlaşmayı hazırlamayı kabul ediyorum” dedi.

“Rusya ve Çin bizim yakın dostumuzdur”

Lukaşenko, Belarus’un kendi çıkarlarını belirlediğini ve ilgili teklifleri ABD tarafına ilettiğini, ABD’nin şu an yoğun olmasına rağmen çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Görüşmede tüm uluslararası sorunların ele alındığını belirten Lukaşenko, “Rusya ve Çin hakkında sorular sordular. Ancak onları uyardım: Onlar sadece müttefikimiz değil, bize yakın devletlerdir” dedi. Lukaşenko, ABD’nin Moskova ve Minsk arasındaki bağları koparma gibi bir hedefi olmadığını savundu.

Lukaşenko, John Cole aracılığıyla ABD First Lady’si Melania Trump’ın, çatışmalar sonucunda Rusya’da bulunan Ukraynalı çocukların bir listesini kendisine ilettiğini açıkladı.

Bu konuda sadece arabuluculuk işleviyle yetineceğini ekleyen Lukaşenko, Amerikalılara İran’da üç haftadır devam eden savaşın sona erdirilmesine yönelik vizyonunu da ilettiğini belirtti.

Minsk’in şu anda İranlılara silah tedarik etmediğini teyit eden Lukaşenko, görüşmede Cole’a ABD’nin Belarus’un “dostlarına karşı savaştığını” söylediğini aktardı.

Lukaşenko Trump ile Florida’da buluşacak

Belarus lideri, ABD tarafına yaptırımlar dahil hiçbir konuda karşılık beklemediğini söylediğini ifade etti. Trump’ın kendisine yönelik olumlu tutumunun, 2024 seçim kampanyası sırasında Trump’ın haklarını kamuoyu önünde savunan tek lider olmasından kaynaklandığını ifade etti.

Lukaşenko, Trump’ın yeni anlaşma şartlarını Florida’daki konutunda şahsen görüşmeye hazır olduğunu belirtti. Belarus’un ilk katılan ülkelerden biri olduğu Trump’ın Barış Konseyi’nin ikinci toplantısına katılmayı planladığını söyleyen Lukaşenko, Şubat 2026’daki ilk toplantıya ordunun kapsamlı savaşa hazırlık denetimi nedeniyle katılamadığını dile getirdi.

Gündemdeki bir diğer konunun ise elçiliklerin faaliyetleri olduğunu belirten Lukaşenko, Cole’un Şubat 2022’den beri kapalı olan Minsk’teki ABD Büyükelçiliği’nin yeniden açılması için çalışmaların sürdüğünü söylediğini aktardı.

Vedomosti gazetesine konuşan Rusya Bilimler Akademisi Kıdemli Araştırmacısı Pavel Koşkin, ABD yaptırımlarının gerçek anlamda kaldırılmasının Lukaşenko’nun Doğu Avrupa’da bir ortak olarak görüldüğünün kanıtı olacağını belirtti.

Koşkin, Minsk ile temas kurmanın Rusya üzerinde bir baskı yöntemi olduğunu ve Trump’ın Moskova’nın en yakın müttefikiyle bile konuşabileceğini gösterdiğini ifade etti.

Uzmana göre Trump, Belarus’u hem İran hem de Ukrayna çatışmalarında Rusya’yı etkileyebilecek bir aktör olarak görüyor olabilir.

Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Baltık Bölgesi Araştırmaları Grubu Başkanı Dmitriy Ofitserov-Belskiy ise Lukaşenko’nun süreci bir “tiyatro” olarak görmediği sürece ilişkileri geliştirme niyetinde olduğunu hatırlattı.

Ofitserov-Belskiy, yaptırımların kısmen kaldırılmasının Belarus ekonomisine destek sağlayacağını ancak bunun tam bir garanti anlamına gelmediğini ifade etti.

ABD stratejik sektörlerdeki yaptırımları gevşetti

Cole ve Lukaşenko görüşmesinin ardından Washington’ın yaptırımları hafifletme kararı aldığı duyuruldu.

Alınan karar kapsamında Belinvestbank, Belarus Cumhuriyeti Kalkınma Bankası (BRRB), Belarus Potasyum Şirketi (BKK) ve ülkenin ana potasyum gübresi ihracatçısı Belaruskaliy üzerindeki kısıtlamalar kaldırıldı.

Cole, parametrelerin Hazine Bakanlığı ile önceden koordine edildiğini ve sürecin hızla ilerleyeceğini vurguladı.

Geçtiğimiz aralık ayında Cole, 123 siyasi mahkumun serbest bırakılması karşılığında Belaruskaliy yaptırımlarının kaldırılacağını duyurmuştu. Mevcut durumda Lukaşenko, 235’i ülkede kalan 250 siyasi mahkumu daha affetti.

Bankacılık sektöründe yeni kısıtlamalar ve fırsatlar

Belarus Maliye Bakanlığı üzerindeki yaptırımların kaldırılacağı sözü, uluslararası sermaye piyasalarında güvenin tesisi için bir ön koşul olarak değerlendirildi.

Fakta 20 Mart tarihinde Visa, Belagroprombank, Belgazprombank ve yerel Alfa-Bank kartlarının Avrupa Ekonomik Alanı’ndaki işlemlerini yasakladı.

Finam Strateji Direktörü Yaroslav Kabakov, yaptırımların hafifletilmesinin finansal kanalların onarılması ve dış ticaret işlemlerinin genişlemesi anlamına geleceğini ancak AB yaptırımlarının hala bir engel teşkil ettiğini belirtti.

Belarus potasyum madenini 3 milyar dolara satabilir

Lukaşenko, ABD’nin Belarus’ta bulunan “nükleer materyallerle” ilgilendiğini iddia etti. Ülkesinin bir potasyum madenini en az 3 milyar dolara ABD’ye satmaya hazır olduğunu belirten Lukaşenko, “Hükümet rezervleri hesapladığında bu fiyat daha da artacaktır” dedi.

Ayrıca, Belarus’un Polonya üzerinden ABD sıvılaştırılmış doğal gazı (LNG) satın alması konusunun da görüşüldüğünü ifade eden Lukaşenko, boru hattı fiyatlarının dünya piyasasının altında olması talebine Amerikalıların gülerek yanıt verdiğini, bunun olumsuz bir cevap olduğunu aktardı.

BGP Litigation ortağı Sergey Glandin, AB yaptırımları nedeniyle dolar cinsinden ödemelerin yapılabileceğini ancak SWIFT kullanımının zor olduğunu ekledi.

Lukaşenko ile ABD arasındaki diyalogda Belarus’un AB komşuları, özellikle Litvanya ile olan gergin ilişkileri de yer aldı. Cole, Minsk ziyareti öncesinde Vilnius’ta Başbakan Inga Ruginene ile görüştü.

Lukaşenko, Litvanya tescilli tırların iadesi sorununu 23 Mart tarihine kadar çözeceğine dair söz verdi. Litvanya’nın 2025 sonbaharında sınır kapılarını kapatması sonucu yaklaşık 1000 tır Belarus tarafında mahsur kalmıştı.

Uzman Pavel Koşkin, Avrupa’nın Trump’ın bu hamlelerine direneceğini ve Minsk’e yönelik yaptırımları gevşetmeyeceğini savundu. Koşkin, Trump’ın bu temasla Avrupalılara “alternatif ortaklar var” mesajı verdiğini ekledi.